Stała w sklepie z obrusami na Piotrkowskiej w Łodzi i liczyła w głowie gości: jedenaścioro. Tyle ich było kiedyś przy stole u dziadków w Rawie Mazowieckiej — a teraz miała zaprosić jedenaścioro na osiemdziesiąte urodziny matki i nie wiedziała, czy przyjdzie choć troje.
Zaczęła dzwonić w niedzielę rano. Brat Tadeusz — zajęty, wyjazd służbowy do Wrocławia. Siostra Ewa — dzieci chore, może za miesiąc. Kuzynka Basia w ogóle nie odebrała, a potem napisała SMS-a: "Napiszę później, teraz mordęga w robocie."
Halina odłożyła telefon na kuchenny blat, obok stał kubek z zimną już kawą, na oknie parował czajnik, który zapomniała wyłączyć. Za oknem, na osiedlu przy ulicy Rzgowskiej, ktoś wyprowadzał psa — takiego samego kundla jak Reksio, który kiedyś biegał po podwórku dziadków, tylko iż tamten pies nie żyje już od dwudziestu lat, tak jak i dziadkowie.
Pamiętała tamten stół pod jabłonią. Obrus w kratkę, przetarty na brzegach, bo prała go babcia Zofia co tydzień manualnie, bo pralki jeszcze nie było. Chleb krojony w grubych kromkach, smalec ze skwarkami, ogórki kiszone w słoju, który stał w piwnicy od sierpnia. Nikt nie patrzył na zegarek. Dziadek Stanisław opowiadał tę samą historię o powodzi w pięćdziesiątym siódmym co roku, a wszyscy śmiali się tak, jakby słyszeli ją pierwszy raz.
Teraz Halina mogła kupić wszystko, co wtedy stało na tym stole. Smalec ze skwarkami robiony na zamówienie u rzeźnika, ogórki kiszone najlepszej marki, choćby obrus w kratkę, dokładnie taki sam wzór, tylko nowy, sztywny, pachnący magazynem. Nie mogła kupić tylko jednego — tych jedenaściorga ludzi przy stole.
Zadzwoniła do matki, Krystyny, żeby zapytać, kogo jeszcze zaprosić. Krystyna odezwała się cicho, jakby z drugiego pokoju, chociaż siedziała sama w mieszkaniu na Widzewie.
— Nie rób nic specjalnego, córeczko. Ja i tak nie pamiętam już, kto żyje, a kto nie.
Halina usiadła na taborecie, obrus wciąż leżał złożony w reklamówce na blacie. Osiemdziesiąt lat. Jedna cyfra, a matka mówiła o tym, jakby liczyła nie lata, tylko ludzi, których już nie ma przy stole.
W poniedziałek Halina wzięła urlop na piątek i sobotę. Nie zadzwoniła już do nikogo z rodziny. Pojechała do Rawy Mazowieckiej, na działkę, która została po dziadkach, a którą od lat wynajmowało się sąsiadom pod uprawę. Jabłoń jeszcze stała, koślawa, ale żywa. Trawa sięgała do kolan.
Wynajęła kosiarkę od sąsiada, pana Mirka, wykosiła kawałek pod drzewem, ustawiła stary stół, który przechowywała w garażu od piętnastu lat, bo nie potrafiła go oddać na złom. Rozłożyła nowy obrus w kratkę. Upiekła chleb sama, pierwszy raz w życiu, według przepisu babci Zofii, znalezionego w zeszycie, który matka trzymała w szufladzie komody.
W sobotę przyjechała tylko matka, Krystyna, przywieziona przez sąsiadkę, bo sama już nie prowadziła. Nikt więcej. Ani Tadeusz, ani Ewa, ani Basia.
Krystyna usiadła przy stole, dotknęła obrusu, pogładziła kratkę palcami, jakby sprawdzała, czy to prawdziwe płótno.
— Pachnie jak u mamy — powiedziała, patrząc na chleb.
Zjadły we dwie, pod jabłonią, do której ktoś jeszcze przywiązał kiedyś huśtawkę, teraz zbutwiałą, wiszącą krzywo na jednej linie. Krystyna zaczęła opowiadać o powodzi w pięćdziesiątym siódmym roku, dokładnie tak samo, jak robił to jej ojciec, słowo w słowo, z tą samą pauzą przed puentą.
Halina nie przerywała. Nagrała to na telefon, bo wiedziała, iż innej okazji może już nie być.
Po powrocie do Łodzi zrobiła coś, czego wcześniej nie planowała. Poszła do notariusza przy alei Kościuszki i przepisała działkę w Rawie z powrotem na siebie i na matkę — do tej pory formalnie należała w połowie do brata Tadeusza, bo tak wyszło przy podziale spadku po dziadku, a on od lat nie płacił choćby swojej części podatku od nieruchomości, dwieście trzydzieści złotych rocznie, które zawsze regulowała Halina, żeby gmina nie zajęła gruntu.
Notariusz, pani Agnieszka, spytała tylko, czy brat wie o zmianie.
— Dowie się, jak przyjedzie na następne urodziny — odpowiedziała Halina i schowała akt do teczki.
Tadeusz zadzwonił dwa tygodnie później, kiedy dostał pismo z gminy, iż to już nie on jest współwłaścicielem i nie musi się martwić zaległością. W jego głosie było więcej zdziwienia niż żalu.
— Mogłaś zapytać — powiedział.
— Pytałam. W niedzielę. Byłeś zajęty — odpowiedziała Halina i odłożyła słuchawkę, bo w piekarniku piekł się drugi bochenek, tym razem na zapas, dla matki, żeby miała na cały tydzień chleb pachnący tak jak kiedyś u babci Zofii pod jabłonią w Rawie Mazowieckiej.
