Jesienią i zimą dieta seniora powinna dostarczać odpowiedniej ilości białka, witamin, składników mineralnych i błonnika. W codziennym jadłospisie warto uwzględnić warzywa, owoce, produkty pełnoziarniste, ryby, jaja i fermentowane produkty mleczne. Znaczenie ma również odpowiednie nawodnienie oraz dbanie o mikrobiom jelitowy, który uczestniczy w prawidłowym funkcjonowaniu układu odpornościowego.
Z tego artykułu dowiesz się, że:
- białko pomaga utrzymać masę mięśniową, a jego odpowiednia ilość w diecie jest szczególnie ważna u osób starszych,
- warzywa i owoce dostarczają witamin oraz błonnika, który wspiera prawidłowe funkcjonowanie jelit,
- fermentowane produkty mleczne i żywność bogata w błonnik mogą korzystnie wpływać na mikrobiom jelitowy,
- probiotyk lub synbiotyk dla seniora może uzupełniać dietę w określonych sytuacjach.
Jesienią i zimą organizm potrzebuje odpowiednio zbilansowanej diety, która pomoże utrzymać dobrą kondycję i sprawność. U osób starszych ma to szczególne znaczenie, ponieważ wraz z wiekiem często zmniejsza się apetyt, a jednocześnie rośnie ryzyko niedoborów niektórych składników odżywczych. Jak komponować posiłki, aby dostarczały wszystkiego, czego potrzebuje organizm seniora?
Jakie produkty powinny znaleźć się w jesienno-zimowej diecie seniora?
Podstawą jadłospisu powinny być różnorodne produkty dostarczające białka, węglowodanów złożonych, zdrowych tłuszczów, witamin i składników mineralnych. Warto wybierać produkty łatwo dostępne o tej porze roku i przygotowywać z nich pełnowartościowe posiłki.
Dobrym wyborem będą między innymi:
- warzywa i owoce – marchew, buraki, dynia, kapusta, jabłka, gruszki i cytrusy; warto korzystać również z mrożonek,
- produkty pełnoziarniste – płatki owsiane, kasza gryczana, pieczywo razowe i brązowy ryż,
- produkty bogate w białko – ryby, jaja, chude mięso, twaróg, jogurt naturalny i rośliny strączkowe,
- źródła nienasyconych kwasów tłuszczowych – oliwa, olej rzepakowy, orzechy i pestki.
Jesienią i zimą dobrze sprawdzają się ciepłe, sycące dania, takie jak zupy warzywne, owsianki, potrawki czy pieczone warzywa z dodatkiem ryby lub mięsa. jeżeli senior ma trudności z gryzieniem, część produktów można podawać w formie gotowanej, rozdrobnionej lub przecieranej.
Dlaczego białko jest szczególnie ważne w diecie osób starszych?
Białko pomaga utrzymać masę i siłę mięśni, które wraz z wiekiem stopniowo się zmniejszają1. Jego niedostateczna ilość w diecie może sprzyjać osłabieniu i utracie sprawności. Dlatego warto uwzględniać źródło białka w każdym głównym posiłku. Na śniadanie mogą to być jajka lub twaróg, na obiad ryba albo mięso, a na kolację jogurt naturalny, pasta jajeczna czy danie z roślin strączkowych.
U zdrowych osób starszych często zaleca się spożywanie około 1–1,2 g białka na kilogram masy ciała dziennie. Indywidualne zapotrzebowanie zależy jednak od stanu zdrowia, aktywności i masy ciała. W przypadku niektórych chorób, zwłaszcza zaawansowanej niewydolności nerek, ilość białka należy ustalić z lekarzem lub dietetykiem.
Jakie witaminy i składniki mineralne są ważne jesienią i zimą?
W okresie jesienno-zimowym szczególną uwagę warto zwrócić na witaminę D, ponieważ w Polsce synteza skórna pod wpływem słońca jest wtedy niewystarczająca2. Witamina D pomaga w prawidłowym funkcjonowaniu mięśni i prawidłowym funkcjonowaniu układu odpornościowego3.
W diecie seniora nie powinno również zabraknąć produktów dostarczających:
- witaminy C – papryki, natki pietruszki, cytrusów i kiszonej kapusty,
- wapnia – mleka, jogurtów, kefirów i niektórych produktów wzbogacanych,
- witaminy B12 – mięsa, ryb, jaj i produktów mlecznych,
- cynku – mięsa, pestek dyni, orzechów i produktów pełnoziarnistych.
Nie oznacza to, iż wszystkie te składniki trzeba suplementować. W pierwszej kolejności warto zadbać o odpowiednią dietę, a ewentualną suplementację dostosować do indywidualnych potrzeb.
Co jeść, aby wspierać mikrobiom jelitowy seniora?
Mikrobiom jelitowy uczestniczy w trawieniu i regulowaniu odpowiedzi immunologicznej. Wraz z wiekiem jego skład może się zmieniać4, dlatego ważne jest regularne dostarczanie składników wykorzystywanych przez korzystne bakterie jelitowe. Jednym z nich jest błonnik obecny w warzywach, owocach, płatkach owsianych, kaszach i nasionach.
Część bakterii jelitowych rozkłada jego określone frakcje, wytwarzając przy tym krótkołańcuchowe kwasy tłuszczowe, które wspierają prawidłowe funkcjonowanie jelit. Warto także sięgać po produkty fermentowane, takie jak kefir, jogurt naturalny czy kiszonki. jeżeli senior ma wrażliwy przewód pokarmowy, nowe produkty najlepiej wprowadzać stopniowo.
Kiedy warto rozważyć probiotyk lub synbiotyk dla seniora?
Probiotyk dla seniora może być pomocny między innymi podczas antybiotykoterapii, a także w innych sytuacjach, gdy warto wspierać równowagę mikrobiomu jelitowego, np. przy przyjmowaniu wielu leków. Działanie probiotyku zależy od zastosowanych szczepów bakterii. Synbiotyk dla seniora to połączenie probiotyku i prebiotyku, czyli żywych, korzystnych mikroorganizmów oraz składnika, który stanowi pożywkę dla dobrych bakterii jelitowych. Przykładem preparatu opracowanego z myślą o osobach po 60. roku życia jest Multilac 60+, który zawiera szczepy dopasowane do osób po 60 roku życia.
1 Bauer J., Biolo G., Cederholm T., Cesari M., Cruz-Jentoft A.J., Morley J.E., Phillips S., Sieber C., Stehle P., Teta D., Visvanathan R., Volpi E., Boirie Y., „Evidence-Based Recommendations for Optimal Dietary Protein Intake in Older People: A Position Paper From the PROT-AGE Study Group”, Journal of the American Medical Directors Association, 2013. https://www.jamda.com/article/S1525-8610(13)00326-5/fulltext
2 Płudowski P., Rusińska A., Sładek M., Bielecki M., Buczkowski B., Czerniawska A., Gębka M., Jacewicz R., Kalina-Faska B., Konopka E., Książyk J., Mazur A., Nowak J., Ruchała M., Sieniawski A., Szymański H., Wójcik M., Zygmunt A., „Vitamin D Supplementation Guidelines for General Population and Groups at Risk of Vitamin D Deficiency in Poland—Recommendations of the Polish Society of Pediatric Endocrinology and Diabetes and the Expert Panel With Participation of National Specialist Consultants and Representatives of Scientific Societies—2018 Update”, Frontiers in Endocrinology, 2018. https://www.frontiersin.org/journals/endocrinology/articles/10.3389/fendo.2018.00246
3 https://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/TXT/?uri=CELEX:32012R0432
4 Jeffery I.B., Lynch D.B., O’Toole P.W., „Composition and temporal stability of the gut microbiota in older persons”, The ISME Journal, 2016. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC4681863/
Artykuł Partnera
















