W naszym bloku w Gdańsku Wrzeszczu ściany są z wielkiej płyty. Słychać przez nie wszystko: jak sąsiad z góry spuszcza wodę w kiblu, jak u Kowalskich płacze dziecko, a jak u państwa Malinowskich leci telewizor na cały regulator. Ale tego, co działo się w mieszkaniu obok mnie w sobotę o siódmej rano, nie dało się nie usłyszeć.
Mieszkam tu od piętnastu lat. Znam te dźwięki, wiem, która winda zgrzyta, a która jedzie cicho. I wiem też, iż u Ewy i Pawła dawno już nie było normalnej ciszy. Tylko udawana. Taka, co to wisi w powietrzu jak niewyłączony żelazek — niby wszystko w porządku, a czuć, iż zaraz coś się przepali.
Tego ranka stałam w kuchni i czekałam, aż zagotuje się woda na kawę. Przez okno widziałam, jak po trawniku przed blokiem biega ten stary kundel z naprzeciwka, co to zawsze szczeka na tramwaj. I wtedy usłyszałam krzyk Pawła. Dokładnie jedno zdanie:
— Obiecałem mojej siostrze, iż będziesz u niej o dziewiątej!
A potem coś trzasnęło o podłogę. Nie wiem co. Może pilot od telewizora, może kubek. Ale zaraz potem trzasnęły drzwi wejściowe i na klatce zadudniły kroki. Ktoś biegł po schodach. Spojrzałam przez judasza. Paweł zbiegał, trzymając w jednej ręce kurtkę, w drugiej kluczyki od auta. Nie czekał na windę.
Znałam ich oboje od lat. Ewa pracowała w biurze projektowym, rysowała ogrody, rabaty, plany zieleni dla osiedli. Paweł handlował częściami do aut. Czasem mi pomagał, jak zepsuł mi się samochód. Dobry chłopak, ale taki, co to zawsze wszystko wiedział lepiej. A jego matka — kobieta, która dzwoniła do syna pięć razy dziennie i mówiła, co ma robić. Kiedyś pomagałam Ewie wnosić zakupy i powiedziała mi tylko: „Wie pani, u nich to ja zawsze jestem ta, która ma czas”. Zapamiętałam to, bo powiedziała to bez żalu, jakby po prostu podawała fakt.
Kawa się zagotowała, nalałam do kubka. Cukiernica stała na parapecie, obok doniczki z paprotką, którą Ewa mi dała, bo moja poprzednia uschła. I wtedy znowu usłyszałam dźwięk. Ktoś wychodził z ich mieszkania. Zajrzałam przez judasza drugi raz.
Ewa stała przed drzwiami. W jednej ręce miała torbę na ramię, w drugiej rulon papieru przewiązany sznurkiem. Wyglądała, jakby szła do pracy, nie na wojnę. Włosy związane, płaszcz zapięty, buty na niskim obcasie. Przez chwilę stała nieruchomo, jakby liczyła coś w głowie. Potem wyjęła telefon, napisała jedną wiadomość — widziałam, bo stała blisko, a u nas na klatce świeciła ta stara jarzeniówka, co mruga — i czekała, aż zawibruje odpowiedź. Przeczytała, schowała telefon do kieszeni płaszcza i zeszła po schodach. Nie wracała do środka.
Tego rulonu nie zapomniałam, bo znałam go z widzenia. Ewa nosiła go zawsze, gdy jechała do biura albo na spotkanie z klientem — to były jej projekty, plany ogrodów, które rysowała po godzinach, bo w pracy nie starczało jej czasu. Mówiła mi kiedyś, iż chce otworzyć własną pracownię. Paweł się z tego śmiał, mówił, iż to hobby, nie zawód.
Zeszłam po południu do sklepu na rogu, tego, gdzie sprzedają warzywa i gdzie zawsze pachnie kiszoną kapustą. Kupowałam chleb. Przede mną stała matka Pawła. Znam ją, bo kilka razy widziałam ją w windzie. Zawsze mówi „dzień dobry” takim tonem, jakby robiła mi łaskę. Teraz rozmawiała przez telefon, nie krępując się nikogo.
— To skandal, rozumiesz? Ona poszła na jakieś swoje zajęcia, a moja córka została z dwojgiem dzieci sama. Tak, sama! No bo Iwo w delegacji. Ja mam ciśnienie, nie mogę dźwigać. A Ewa ma to w nosie. Powiem ci, iż nigdy jej nie lubiłam. Od początku wiedziałam, iż to nie żona dla Pawła. Ale on się uparł.
Zapłaciła za pomidory, wyszła. Ja zapłaciłam za chleb. Sprzedawczyni popatrzyła na mnie i przewróciła oczami.
— Co to za rodzina, co? — mruknęła, ale nie odpowiedziałam.
Wróciłam do domu. Na klatce schodowej spotkałam Ewę. To było około siedemnastej. Miała w ręku tę samą torbę, ale rulon był już inny — grubszy, z jednej strony obwiązany gumką, jakby dołożyła do niego kolejne kartki. Wypieki na policzkach, jakby wracała z wiatrem we włosach. Zapytałam ją, jak mija weekend. Odpowiedziała zdawkowo „dobrze”, ale w tym jednym słowie było więcej niż w niejednym zdaniu — jakby coś w niej wreszcie przestało boleć.
Poszłam do siebie. W mieszkaniu Paweł znów krzyczał, tym razem przez telefon.
— Mamo, uspokój się! Nie, nie rozwiodę się przez jeden weekend. Ale ona mnie upokorzyła. Siostra mówi, iż to egoizm. Pierwszy raz widzę, żeby ktoś z takim spokojem olał rodzinę.
Nie chciałam podsłuchiwać. Ale te ściany. Ta wielka płyta.
Wieczorem koło dwudziestej pierwszej usłyszałam kroki na klatce. Ktoś stanął przed drzwiami Pawła i Ewy. Zerknęłam przez judasza.
Stała tam matka Pawła, z reklamówką z warzywami, wzburzona. Dzwoniła do drzwi. Czekała. Zadzwoniła drugi raz. Potem trzeci. W końcu zaczęła pukać — raz, drugi, cała seria uderzeń.
Drzwi się nie otworzyły.
Zeszłam na dół, udając, iż poprawiam buty na wycieraczce. Matka Pawła stała i dyszała.
— Wiem, iż tam jest — powiedziała, nie patrząc na mnie.
Wzruszyłam ramionami. Wróciłam do siebie i zamknęłam drzwi.
Następnego dnia spotkałam Ewę, gdy wychodziła wcześnie rano. Tym razem niosła pudełko po butach, przewiązane taśmą, trzymała je oburącz, jakby ważyło więcej, niż powinno.
— Przepraszam, iż pytam — zaczęłam. — Ale wczoraj wieczorem widziałam, jak teściowa pukała. Nie otworzyła pani?
Ewa postawiła pudełko na chwilę na poręczy, żeby poprawić uchwyt torby.
— Nie. To były papiery mojej teściowej. Akt notarialny do jej mieszkania na Zaspie, który trzymała u nas w szafie, bo „u Pawła bezpieczniej”. Odniosłam je jej pod drzwi rano, zanim wstała, żeby nie było gadania, iż coś wzięłam. A to — wskazała na rulon w torbie — to moje projekty. Trzy lata rysowałam je po nocach. Teraz będę je pokazywać na własny rachunek, nie do szuflady Pawła.
Powiedziała to bez podniesionego głosu, jakby wyliczała zawartość koszyka na zakupy. Potem wzięła pudełko i zeszła po schodach.
Zrozumiałam wtedy więcej, niż chciałam wiedzieć: to nie była ucieczka. To był rozliczony bilans — oddała, co nie jej, zabrała, co swoje.
Po południu dowiedziałam się od listonosza, iż wczoraj do mieszkania Pawła weszła kobieta bez klucza — siostra Pawła, z dziećmi.
— A drzwi zamknięte na nowy klucz — dodał listonosz. — Widzę, iż wkładka inna, nie ta, co w środę.
Popatrzył na mnie znad okularów.
— A pani nie wie, co się u nich stało?
Wzruszyłam ramionami. Nie moja sprawa. Ale w duchu wiedziałam: to Paweł kazał wymienić zamek, żeby Ewa nie mogła już wrócić bez pytania. Tylko iż Ewa nie zamierzała wracać.
Tydzień później spotkałam Pawła na klatce. Stał przy skrzynkach na listy, z kopertą z nadrukiem kancelarii adwokackiej w ręku. Wyglądał na zmęczonego, jakby nie spał kilka nocy.
— Dzień dobry — powiedział cicho.
— Dzień dobry — odpowiedziałam.
Miałam ochotę coś powiedzieć. Ale to nie moja rola. Jestem tylko sąsiadką. Świadkiem.
Weszłam do windy. Zanim drzwi się zamknęły, usłyszałam, jak Paweł mówi do telefonu:
— Tak, mamo. Ewa się wyprowadziła na dobre. Wynajęła coś na Suchanino, będzie pracować na swoim. Oddała twoje papiery, zabrała swoje rysunki. Nic więcej nie było do dzielenia. Koniec tematu.
Winda ruszyła. Na trzecim piętrze wyszłam. Przez okno klatki widziałam, jak po trawniku znowu biega ten stary kundel z naprzeciwka. Szczekał na tramwaj, jakby to on miał rację.
Weszłam do mieszkania. Na parapecie stała paprotka od Ewy. Podlałam ją. U nas na klatce znowu paliło się jedno światło, to drugie wciąż przepalone. Tak zostaje. Jak zawsze — poza jednym mieszkaniem obok, gdzie wreszcie ktoś zabrał to, co swoje, i poszedł dalej.
