Czterysta dwadzieścia tysięcy złotych. Tyle było na koncie, które mój mąż zakładał jedenaście lat przed śmiercią z dopiskiem „dla syna i żony, po równo". Z mojej emerytury odłożyłam osobno sto pięć tysięcy, żeby Maksymilian miał wkład własny na kawalerkę na Białołęce. Nie powiedziałam mu o tym. Po co. I tak by nie wziął.
Wracałam w czwartek z Biedronki, siatka z dwoma jogurtami i chlebem razowym ciągnęła mi ramię. Na klatce schodowej śmierdziało kapustą i starym szlafrokiem pani Halinki z drugiego piętra. Drzwi do naszego mieszkania były uchylone na szerokość palca. Zamknęłam je przecież. Serce mi stanęło, jak zawsze od tamtego włamania na parterze w dziewięćdziesiątym czwartym.
Weszłam cicho.
Maksymilian siedział w kuchni tyłem do mnie. Przed nim Krystyna. Krystyna, moja przyjaciółka od dwudziestu trzech lat. Ta, która trzymała mnie za rękę na cmentarzu, gdy chowaliśmy Andrzeja. Ta, która co roku przywoziła mi konfiturę z wiśni własnej roboty. Siedziała na moim stołku, w moim szlafroku, i obierała mandarynkę. Skórka leżała na moim talerzyku po kawie. Ten talerzyk dostałam od teściowej na pierwsze święta. Maksymilian nie znosił mandarynek. To Krystyna mi powiedziała kiedyś, iż on je wypluwa po cichu do serwetki.
— No i kiedy mama się dowie? — zapytała Krystyna, choćby nie podnosząc głowy.
— Po ślubie — odparł Maksymilian. — Jak już będzie po wszystkim. Ty wiesz, iż ona by tego nie przeżyła.
Stałam w przedpokoju w butach. Oparłam się o futrynę, żeby nie osunąć się po ścianie. To nie tak, iż oni się dopiero poznali. To nie była historia z biura ani romans od wakacji. Krystyna, moja rówieśnica, lat pięćdziesiąt osiem. Maksymilian, dwadzieścia siedem. Najpierw była ciocią Krystyną, która pokazywała mu, jak parzyć miętę, gdy miał dziesięć lat. Potem dorosłą kobietą, przed którą mój syn nie potrafił wymówić zdania. A teraz… Teraz obierała mu mandarynkę nad moim talerzykiem.
Nie weszłam do kuchni. Wyszłam na klatkę, cicho, jak złodziej. Usiadłam na schodku. Pies sąsiadów z ósmego szczekał na coś przez szybę. Siedziałam tak pół godziny, zanim dotarło do mnie, iż to mój syn powiedział: „po ślubie". To nie było pytanie, czy mama się zgodzi, tylko strategia, żeby mama się nie dowiedziała.
Potem było zaproszenie na obiad. Wybrał Stary Dom na Puławskiej, piersi z kurczaka, wino, którego nie lubię. Spodziewałam się, iż powie mi o awansie. Maksymilian od dwóch lat pracował jako analityk w korporacji na Mokotowie, zarabiał dobrze, ale brakowało mu jednego szczebla.
Zamiast tego złapał Krystynę za rękę nad świeczką.
— Mamo, my jesteśmy razem — oznajmił. — Od trzech lat.
Patrzyłam na jego palce splecione z jej palcami. Na jej dłoń z już lekko wystającymi żyłami. Na mój stary pierścionek, który Krystyna mi kiedyś pomogła wybrać na targu staroci. Teraz tkwił na jej serdecznym palcu.
— Od trzech lat — powtórzyłam, bo więcej nic mi nie przyszło do głowy.
— Bałam się, iż mnie znienawidzisz — dodała Krystyna.
Zamówiłam jeszcze herbatę. Wypiłam ją, parzyła mi język. Zapłaciłam za siebie, odmówiłam deseru. Powiedziałam, iż muszę wrócić, bo zostawiłam włączone żelazko. To nie była prawda. Nie mam żelazka. Stoi u Krystyny od maja, pożyczyła do zaprasowania firanek. Moich firanek. Z mojego mieszkania, z którego zrobiła sobie dom, którego ja już nie chciałam.
Ślub odbył się w urzędzie na Pradze-Południe. Krystyna w kremowej garsonce, ja w granatowej sukience z szafy. Nie kupiłam nowej. Nie chciałam, żeby na fotografii wyglądało, iż to święto. Maksymilian, ten sam chłopiec, któremu codziennie przez dwadzieścia lat kroiłam kanapki, wypowiedział „tak" mojej przyjaciółce. Wszyscy czekali, iż zacznę płakać. Nie zaczęłam. Uśmiechałam się tak mocno, iż rozbolały mnie zęby.
Po ceremonii, gdy goście pili szampana pod portretem Kościuszki, Maksymilian podszedł do mnie. Ściszył głos. Jego oddech pachniał Krystyną, jej balsamem do ciała z lawendą, który kupowałam jej na każdą Gwiazdkę.
— Mamo, jest coś, czego nigdy ci nie powiedzieliśmy.
Uniósł dłoń, jakby chciał mnie objąć. Odsunęłam się o krok.
— Maksiu — powiedziałam, choć od lat nie używałam tego zdrobnienia. — Nie musisz nic mówić. Wiem o pożyczce pod zastaw mieszkania na Pradze. Widziałam papiery.
Zamarł. Kieliszek przechylił mu się w palcach, szampan pociekł po mankiecie. Gdzieś za mną trzasnął sztuczny ogień z butelki. Jego twarz zrobiła się szara, jak popiół z jego papierosów, które od zawsze obiecywał rzucić.
— Kto ci powiedział?
Nikt. Miesiąc temu w moim mieszkaniu wyłączono prąd. Poszłam do skrzynki, żeby sprawdzić bezpieczniki. Za skrzynką, za starym licznikiem, Krystyna dawno temu schowała swoją teczkę. Niebieską, z logo kancelarii notarialnej Wardęccy przy Grochowskiej. Ja tylko zajrzałam. Raz. Nauczyłam się czytać takie dokumenty jeszcze za życia Andrzeja, gdy przepisywaliśmy mieszkanie na syna.
Mieszkanie na Grochowskiej od dawna było moje — tylko moje, na wyłączną własność, jeszcze sprzed ślubu z Andrzejem. Syn miał tylko to, co dostał osobno: kawalerkę na Pradze, kupioną częściowo za pieniądze z konta ojca. I to właśnie tę kawalerkę zastawił w banku, żeby sfinansować wesele.
— Wiem też o pożyczce — dodałam. — Osiemdziesiąt tysięcy pod hipotekę twojego mieszkania. Na ten kremowy obrus. Na te kwiaty. Na wasz nowy start.
Nie czekałam, aż odpowie. Wyszłam z sali. Na korytarzu w urzędzie pachniało wilgocią i pastą do podłogi. Pani sprzątaczka pchała wózek z mopem. Zatrzymała się, popatrzyła na mnie. Może zobaczyła kobietę, która opuszcza własny ślub. A może po prostu nie wiedziała, iż to cudzy.
Pojechałam do siebie. Do mieszkania na Grochowskiej, które było moje od trzydziestu lat i miało nim zostać. Wyjęłam z szuflady stary segregator z dokumentami po Andrzeju. Znalazłam w nim projekt testamentu, który spisałam dwa lata temu u notariusza, ale nigdy nie podpisałam ostatecznie — bałam się, iż to zbyt ostry gest. Teraz przeczytałam go od początku do końca.
Następnego dnia rano pojechałam do kancelarii notarialnej przy Grochowskiej, tej samej, której logo widniało na teczce Krystyny. Notariusz, starszy pan o siwych wąsach, pamiętał mnie jeszcze z aktu na mieszkanie po Andrzeju.
— Chcę zmienić testament — powiedziałam. — Mieszkanie na Grochowskiej ma przejść na fundację Pogotowie Opiekuńcze przy ulicy Złotej. Nie na syna.
Zapytał, czy jestem pewna, czy chcę się zastanowić tydzień. Powiedziałam, iż zastanawiałam się już wystarczająco długo, słuchając przez uchylone drzwi.
Podpisałam. Ręka mi nie drżała, choć spodziewałam się, iż będzie inaczej.
Ze swojej emerytury odłożone sto pięć tysięcy, które miały być wkładem dla Maksymiliana, przelałam na osobne konto oszczędnościowe. Na leczenie. Prywatne, na wszelki wypadek, gdyby coś się działo ze zdrowiem, a nie chciałam czekać w kolejce.
Zadzwoniłam do spółdzielni, żeby wymienić zamki w drzwiach. Trzy razy przerwałam rozmowę i trzy razy oddzwaniałam. Palce mi drętwiały, jak od zimna, choć w pokoju było dwadzieścia cztery stopnie.
Pies sąsiadów znowu szczekał. W telewizorze leciała powtórka teleturnieju, nikt nie zgadnął hasła. Pół pomarańczy zostało na stole. Zgniotłam skórkę w garść, wyrzuciłam do kosza obok starego opakowania po wiśniowej konfiturze.
Godzinę później dostałam SMS-a od Maksymiliana: „Mamo, porozmawiajmy jak dorośli."
Nie odpisałam.
Rano, gdy wynosiłam śmieci, znalazłam pod drzwiami jego komórkę. Zostawił ją, bo wiedział, iż ja zawsze o dziewiątej wychodzę z psem. Napisał na kartce: „Wyjaśnię ci wszystko. To był twój prezent ślubny."
Oddałam telefon do komisariatu jako rzecz znalezioną. W okienku miła policjantka spisała moje dane. Zapytała, czy chcę zostawić kontakt do znalazcy. Powiedziałam, iż nie. Niech leży w depozycie. Nie chcę znać hasła. Nie chcę wiedzieć, co pisze Krystyna, co podpisuje mój syn.
Przeszłam przez podwórko, minęłam trzepak, na którym Maksymilian złamał rękę w trzeciej klasie. Obok rosła stara lipa, z której zrywaliśmy z Andrzejem kwiat na herbatę. Wszystko pachniało latem, piaskiem i kurzem. Położyłam rękę na chłodnym metalu bramy, tak, jak robiłam, gdy Maksiu wracał pierwszy raz sam ze szkoły i czekałam, aż zadzwoni na domofon.
Nie zadzwonił. Nigdy już nie zadzwoni.
Na Grochowskiej zrobiło się cicho. Za oknem ktoś kosił trawę na sąsiednim podwórku. Zaparzyłam sobie miętę, tak, jak Maksymilian kiedyś mnie nauczył, gdy parzył ją na stołku, sięgając ledwo do kuchenki.
Wzięłam łyk. Gorąca. Jak milion gorzkich słów, których nigdy nie powiedziałam na głos.
