Burza wokół zasiłku pogrzebowego. Ministerstwo wyjaśnia, kto może otrzymać pieniądze

Przedstawiciele Konfederacji przekonują, iż cudzoziemiec może otrzymać 7 tys. zł również wtedy, gdy jego bliski zmarł i został pochowany poza Polską. Ministerstwo odpowiada, iż o wypłacie pieniędzy nie decyduje narodowość, ale podleganie ubezpieczeniom społecznym oraz spełnienie warunków określonych w przepisach.

Zasiłek pogrzebowy dla Ukraińców wywołał dyskusję

Temat świadczeń wypłacanych cudzoziemcom ponownie pojawił się w debacie publicznej. Ewa Zajączkowska-Hernik z Konfederacji zwróciła uwagę, iż obywatel Ukrainy legalnie pracujący i ubezpieczony w Polsce może ubiegać się o zasiłek po śmierci członka rodziny, choćby jeżeli pogrzeb odbył się za granicą.

Według polityków ugrupowania takie rozwiązanie jest niesprawiedliwe. Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej przedstawia jednak zupełnie inną ocenę sytuacji. Urzędnicy podkreślają, iż zasiłek pogrzebowy nie jest pomocą przyznawaną na podstawie obywatelstwa ani specjalnym przywilejem dla wybranej grupy cudzoziemców.

To świadczenie należące do systemu ubezpieczeń społecznych. Prawo do niego wynika z podlegania ubezpieczeniom i opłacania składek w Polsce. Takie same reguły dotyczą zarówno obywateli Polski, jak i legalnie ubezpieczonych obcokrajowców.

Nie narodowość, ale ubezpieczenie ma znaczenie

Piotr Juszczyk, doradca podatkowy cytowany przez Money.pl, wyjaśnił, iż zasiłek pogrzebowy nie jest zapomogą socjalną. Jest świadczeniem związanym z systemem ubezpieczeń, do którego co miesiąc trafiają składki osób pracujących w Polsce.

Oznacza to, iż sam ukraiński paszport nie wystarczy do otrzymania 7 tys. zł. Konieczne jest spełnienie ustawowych warunków. Osoba składająca wniosek musi między innymi wykazać, iż poniosła koszty pogrzebu, oraz przedstawić wymagane dokumenty.

Ministerstwo zwraca również uwagę na zasadę równego traktowania ubezpieczonych. Polak pracujący i opłacający składki przykładowo w Niemczech czy Holandii również może korzystać ze świadczeń przewidzianych w systemie danego państwa, jeżeli spełnia obowiązujące tam kryteria.

Przepisy nie uzależniają prawa do zasiłku od tego, czy pogrzeb odbył się na terytorium Polski. ZUS przewiduje możliwość przedstawienia aktu zgonu sporządzonego za granicą. W praktyce oznacza to, iż świadczenie może zostać wypłacone również na pokrycie kosztów pochówku poza krajem, ale każdy wniosek podlega weryfikacji.

ZUS wypłaca 7 tys. zł od 2026 roku

Od 1 stycznia 2026 roku wysokość zasiłku pogrzebowego wynosi 7 tys. zł. Wcześniej było to 4 tys. zł. O zastosowaniu nowej kwoty decyduje data śmierci, a nie dzień przekazania dokumentów do ZUS.

Jeżeli zgon nastąpił najpóźniej 31 grudnia 2025 roku, świadczenie wynosi 4 tys. zł, choćby gdy wniosek został złożony już w 2026 roku. Kwota 7 tys. zł przysługuje w związku ze śmiercią, która nastąpiła od 1 stycznia 2026 roku.

Członek rodziny, który pokrył koszty pogrzebu, może otrzymać pełną kwotę świadczenia. Do rodziny zaliczani są między innymi małżonkowie, rodzice, dzieci, rodzeństwo, dziadkowie i wnuki.

Osoba niespokrewniona ze zmarłym, pracodawca, gmina lub instytucja może otrzymać zwrot udokumentowanych wydatków, jednak nie więcej niż 7 tys. zł. o ile koszty zostały podzielone między kilka osób albo podmiotów, zasiłek także zostanie rozdzielony proporcjonalnie. Szczegółowe zasady opisuje Zakład Ubezpieczeń Społecznych.

Ilu Ukraińców otrzymało zasiłek pogrzebowy?

Dane przywołane przez Money.pl pokazują skalę wypłat. Według informacji przedstawionych przez eksperta w latach 2021–2025 obywatele Ukrainy złożyli łącznie 36 wniosków o zasiłek pogrzebowy. Wypłacona w tym okresie suma miała wynieść 144 tys. zł.

Dla porównania, pod koniec czerwca 2026 roku do ubezpieczeń emerytalnych i rentowych w Polsce było zgłoszonych około 901 tys. obywateli Ukrainy. Z kolei od 2018 do 2024 roku ZUS wypłacił 9,3 tys. zasiłków pogrzebowych wszystkim cudzoziemcom – nie tylko Ukraińcom.

Dane te pokazują, iż możliwość uzyskania świadczenia istnieje, ale nie oznacza automatycznej wypłaty pieniędzy każdemu cudzoziemcowi. Każda sprawa wymaga złożenia wniosku oraz potwierdzenia prawa do zasiłku.

Jak złożyć wniosek o zasiłek pogrzebowy?

Podstawowym dokumentem jest formularz Z-12. Do wniosku trzeba dołączyć między innymi rachunki potwierdzające poniesione koszty. jeżeli akt zgonu został sporządzony poza Polską, należy także przedstawić zagraniczny dokument.

Na złożenie wniosku zainteresowana osoba ma zasadniczo 12 miesięcy od dnia śmierci. Wyjątek może dotyczyć sytuacji, w których później odnaleziono albo zidentyfikowano ciało lub z innych niezależnych przyczyn wcześniejsze złożenie dokumentów było niemożliwe.

Komplet dokumentów można przekazać do placówki ZUS osobiście, wysłać pocztą albo złożyć za pośrednictwem upoważnionego zakładu pogrzebowego. ZUS informuje, iż wypłata następuje nie później niż w ciągu 14 dni od wyjaśnienia ostatniej okoliczności koniecznej do ustalenia prawa do świadczenia. Szczegółową instrukcję można znaleźć na oficjalnej stronie ZUS.

Najważniejszy wniosek jest więc jednoznaczny: zasiłek pogrzebowy nie stanowi specjalnego świadczenia dla obywateli Ukrainy. Cudzoziemiec może otrzymać pieniądze na takich samych zasadach jak Polak – pod warunkiem iż podlega polskiemu systemowi ubezpieczeń i spełni wymagania określone w przepisach. Sprawę oraz stanowiska obu stron opisał portal Money.pl.