No przecież rozumiesz, iż człowiek ma trudny okres. Żona wyrzuciła z domu, z pracy też go zwolnili Nie będzie przecież spał na dworcu, prawda? Paweł patrzył na żonę z nieśmiałą miną, ściskając w rękach kuchenną ściereczkę. Wyglądał tak, jakby przed chwilą stłukł ulubiony kubek, choć chodziło tylko o przyjazd jego młodszego brata.
Mariola westchnęła ciężko, stawiając na podłodze ciężkie siatki z zakupami. Zmęczona po zwariowanym dniu w pracy zamknięcie kwartału, kontrola z urzędu skarbowego, a do tego rozbolały ją plecy. Najmniej w tej chwili miała ochotę rozmawiać o problemach szwagra, którego na oczy widziała może z trzy razy przez piętnaście lat małżeństwa.
Paweł, mamy dwa pokoje, a nie schronisko dla bezdomnych oficerów mruknęła, ściągając kozaki. Piotr ma przecież własne mieszkanie w Radomiu. Dlaczego tam nie pojedzie?
No bo wynajął je komuś, żeby spłacać kredyt za kawalerkę dla syna. Kto by się w takich układach połapał Mówił, iż musi się zaczepić tu, w Warszawie, znaleźć jakąś sensowną pracę. Tydzień tylko, Mariolka. Może dziesięć dni. Dopóki nie przejdzie rozmów o pracę.
Mariola nalała sobie szklankę wody w kuchni. Paweł dreptał za nią, patrzył błagalnie jak piesek ze schroniska. Był dobrym mężem spokojny, uprzejmy, pracowity. Miał jednak jedną, kłopotliwą wadę: nie potrafił odmówić rodzinie, szczególnie Piotrowi, który od zawsze był tym zagubionym, wymagającym specjalnego traktowania.
Dobrze machnęła ręką, zrezygnowana. Tydzień, niech będzie. Ale uprzedź go od razu: u nas są zasady. Wstajemy o szóstej, spać chodzimy o jedenastej. Żadnych imprez i obcych w domu.
Piotr zjawił się następnego wieczora. Wpadł do przedpokoju z wielką szmacianą torbą, pachnącą dworcem i czymś kwaśnym, po czym od razu wypełnił cały przedpokój swoją posturą. Był wyższy i głośniejszy od Pawła i dużo bardziej nachalny.
O, gospodyni! zawył, próbując objąć Mariolę, która ledwie zdążyła uskoczyć. No, przyjmijcie lokatora! Nie będę zawadzał. Potrzebuję tylko kawałek łóżka i kontakt do prądu, he he.
Pierwsze trzy dni minęły dość spokojnie. Piotr faktycznie nie robił hałasu: spał do południa na kanapie w salonie, potem wychodził szukać pracy i wracał na kolację. Jadł na trzech Mariola zdziwiona zauważyła, iż pięciolitrowy garnek barszczu, starczający im z Pawłem na cztery dni, zniknął w dobę. Kotlety smażone na dwa obiady zniknęły do rana.
Rośnę! śmiał się Piotr, wycierając talerz piętką chleba. W Warszawie powietrze takie, iż od razu człowiek głodnieje.
Mariola nic nie mówiła, tylko zapisała w głowie, żeby kupić więcej jedzenia. W końcu gość niezręcznie wypominać.
Pod koniec tygodnia, gdy umówiony termin dobiegał końca, podsunęła temat przy kolacji:
Piotr, jak tam z robotą? Coś się udało znaleźć?
Piotr spochmurniał, odłożył widelec, przybrał minę świętego:
Wiesz, Mariolko, wszędzie tylko oszustwa. Ogłaszają, iż praca za pięć tysięcy złotych, grafiku prawie nie ma, a na miejscu się okazuje sprzedaż odkurzaczy, albo bieganie z ulotkami. A ja mam wykształcenie techniczne, nie mogę byle gdzie. Mam jedną nadzieję w porządnej firmie, mają dzwonić po weekendzie. Trzeba poczekać dwa dni.
Dwa dni? dopytała Mariola, patrząc na męża. Paweł intensywnie żuł sałatkę, unikając jej wzroku.
No jasne! Nie wyrzucicie chyba mnie w sobotę? rozbroił ją szerokim uśmiechem Piotr. Możemy z Pawłem iść do garażu, dawno nie gadaliśmy po męsku.
Mariola przystała. Dwa dni, pomyślała, nie da się zwariować.
Ale poniedziałek minął, wtorek też, a telefon z porządnej firmy milczał. Piotr przestał choćby rano wychodzić. Wracając z pracy, Mariola za każdym razem widziała ten sam obrazek: rozłożona kanapa, grający telewizor, okruchy na stoliku, puste kubki i ten wszechobecny zapach męskiego potu zmieszanego z tanim dezodorantem.
Piotr, dzwoniłeś dziś w sprawie pracy? pytała.
No jasne odparł leniwie, nie odrywając oczu od telewizora. Kadrowa chora podobno. Mają zajrzeć na przyszły tydzień. Ej, Mariolka, majonez się skończył? Kanapki nie mam czym posmarować, pustki w lodówce.
To u nas aż zabolało w uszach. Mariola przełknęła tę zadrę, ale złość zaczęła w niej kipieć. Zauważyła, iż Piotr powoli uznaje ich mieszkanie za własne. Bez pytania używał szamponu Pawła (tego drogiego, leczniczego), owijał się jej ulubionym kocem, przełączał kanały, gdy chciała obejrzeć wiadomości.
Zaczął się kolejny miesiąc. Za oknem śnieg topniał zmieniając się w brudną kaszę dokładnie taką, jaka zapanowała w życiu Marioli.
Któregoś wieczoru straciła cierpliwość. Paweł reperował toster w kuchni, gdy Mariola weszła i zamknęła za sobą drzwi.
Musimy pogadać. Na poważnie.
O Piotrze? Paweł spochmurniał.
Tak. Minął miesiąc. Nie pracuje. Nie szuka pracy. Leży na NASZEJ kanapie, je NASZE jedzenie i nie zamierza się wyprowadzać. Nasz dom wygląda jak wspólne mieszkanie studenckie. Ja nie mogę choćby w szlafroku przejść do salonu. Ile to jeszcze potrwa?
Mówiłem z nim. Twierdzi, iż zaraz wszystko się zmieni. Ma pecha ostatnio. No nie mogę go wyrzucić na ulicę, rozumiesz? Mama by nam tego nie wybaczyła. Pamiętasz, prosiła, żebyśmy się trzymali razem.
Twoja mama, niech jej Bóg da zdrowie, mieszka sobie w Kielcach i nie widzi, w co się zmieniło nasze życie. Pawle, wydatki na jedzenie nam się podwoiły. Rachunki za prąd i wodę skoczyły, bo ślęczy w łazience godzinami, wszędzie światło pali Niech chociaż się dorzuca!
Nie ma teraz grosza szepnął Paweł. Karty mu bank zablokował, bo zalega z kredytem. Wczoraj mi się przyznał.
Mariola opadła na krzesło, jakby grunt usunął jej się spod nóg.
No pięknie. Kredyty. I od kiedy o tym wiesz?
Od dwóch dni. Mówi, iż jak tylko znajdzie robotę, to się rozliczy. Mariolko, wytrzymaj jeszcze trochę. Wiosna tuż-tuż, sezon się zacznie, do budowlanki pójdzie, choćby jak w biurze go nie wezmą.
Wytrzymaj to słowo stało się mottem kolejnych miesięcy.
Przyszła i minęła wiosna. Piotr do budowy nie poszedł stwierdził, iż ma przepuklinę, nie może dźwigać. Za to podnosić kufle przed telewizorem umiał znakomicie. Mariola zauważyła, iż alkohol zaczął znikać z barku najpierw powoli, ale gdy zginęła butelka koniaku, prezent dla Pawła na pięćdziesiątkę, wybuchła prawdziwa awantura.
Ja nic nie brałem! wrzeszczał Piotr, opluwając śliną powietrze. Co, złodzieja ze mnie robisz? Może sama wypiłaś, a teraz mnie obwiniasz? Albo Paweł ukradkiem?
Nie waż się tak mówić do mojej żony! próbował Paweł, ale bardzo nieśmiało.
Uspokój swoją żonkę! odburknął Piotr. Żal jej kieliszka dla rodziny! Drobnoburżuazja. Jeszcze was potem skrzynką takiego postawię, jak się odkuję!
Wtedy Mariola postawiła ultimatum: albo Piotr się wyprowadzi do końca tygodnia, albo składa pozew o rozwód i podział mieszkania. Mieszkanie było kupione, ale zadatek dali rodzice Marioli i głównie ona spłacała kredyt była główną księgową.
Paweł się przestraszył. Długo rozmawiał z bratem na balkonie, kopcili papierosy jeden za drugim. Piotr przez kilka dni chodził ponury, rzucając Marioli krzywe spojrzenia, ale zamilkł.
Wyglądało na to, iż coś wreszcie ruszyło. Piotr ogłosił, iż znalazł pokój w Grodzisku Mazowieckim i wyprowadzi się za dwa tygodnie, jak tylko dostanie pierwszą wypłatę (miał rzekomo zacząć jako ochroniarz).
Z ulgą odetchnęła. Dwa tygodnie da się przeżyć.
Tydzień później Piotr wrócił z ręką w gipsie.
Przewróciłem się na schodach oznajmił tragicznym głosem. Ręka złamana.
Spojrzała na gips i zrozumiała, iż przegrała. Żadnej pracy, żadnej wyprowadzki.
No nie wywalisz przecież inwalidy? spytał Piotr z ukrytą drwiną w oczach. Zrozumiał, iż znalazł idealny sposób, by się utrzymać.
Lato zamieniło się w horror. Piotr wykorzystywał uraz do końca. Mariolka, ukrój chleb, nie dam rady, Mariolka, pomóż mi umyć plecy, nie dosięgnę. Na tę ostatnią aluzję Mariola odpyskowała tak, iż Piotr zamilkł, ale atmosfera jeszcze zgęstniała.
Paweł coraz więcej czasu spędzał poza domem, łapał dodatkowe zlecenia i nadgodziny. Po prostu uciekał, zostawiając żonę sam na sam ze szwagrem. Mariola też przedłużała powroty, spacerowała w parku, siadywała w kawiarniach, byle nie wracać do mieszkania, nad którym panował Król Piotr.
Tak mijały miesiące. Gips dawno zdjął, ale ręka mu się wolno goiła. Piotr urządził sobie salon według własnego uznania, dwa razy przyprowadził do domu podejrzanych kolegów (sąsiadka widziała). Na każdą uwagę reagował agresją:
Należy mi się! Jestem rodziną! Z obowiązku powinniście mnie wspierać! Macie trzy pokoje (w rzeczywistości dwa, ale Piotr liczył kuchnię jako dodatkowy), to miejsca wam żal? Przecież nie pcham się do sypialni!
Miarka się przebrała w listopadzie, równo rok po fatalnym przyjeździe.
Mariola wróciła szybciej z pracy bolała ją głowa. Otworzyła drzwi i od razu usłyszała głośną muzykę i kobiecy chichot.
W przedpokoju stały obce damskie buty, na wieszaku dziadowska kurtka. W salonie: stół zastawiony jedzeniem z ich lodówki, otwarta butelka wódki, a na kanapie Piotr obejmował jakąś blondynę nienajświeższej urody. Oboje palili, strząsając popiół na dywan.
O, przyszła pani domu! zbełkotanym głosem powiedział Piotr. Siedzimy tu z moją Lukrecją. Artystyczny klimat, relaksujemy się!
W głowie Marioli coś pękło. Stało się cicho i zimno. Nie miała już ani żalu, ani lęku, ani cienia wahania.
Wynocha powiedziała spokojnie.
Cooo? Piotr powoli podnosił się z kanapy. Mariolka, nie rób afery. Zaraz Lukrecja sobie pójdzie, my tylko
Wynocha z tego mieszkania. Oboje. Macie pięć minut.
Chyba zwariowałaś? wycedził Piotr, twarz mu poczerwieniała. Gdzie pójdę? To też mój dom! Mój brat tu właściciel! A ty kim jesteś? Darmozjadka?
Zbliżył się, zamachnął. Mariola nie cofnęła się choćby na krok. Wyjęła telefon.
Dzwonię na policję.
Dzwoń! wrzasnął Piotr. Nic ci nie zrobią! Jestem gościem, rodzina! Mnie Paweł zaprosił!
Mariola już wybierała numer.
Policja? Potrzebuję patrolu na Tak, osoba niezameldowana, zachowuje się agresywnie, jest pod wpływem alkoholu, grozi mi. Tak, jestem właścicielem. Czekam.
Blondyna usłyszawszy o policji, natychmiast się pozbierała. Zwinęła buty, kurtkę, wytoczyła się z wejścia, mrucząc nie wiedziałam, iż to nie jego.
Piotr został. Siadł na kanapie, odpalił papierosa, uśmiechnął się krzywo.
Zobaczymy. Zaraz Paweł przyjdzie, wtedy pogadamy. Ty wredna baba, rodzinę na psy wypychasz!
Mariola weszła do kuchni i zadzwoniła do Pawła.
Wezwałam policję powiedziała od razu, gdy odebrał. Piotr przyprowadził kobietę, urządzili libację, pali w pokoju, zamachnął się na mnie. jeżeli zamierzasz go bronić zostań gdzie jesteś. Jutro składam papiery rozwodowe.
W słuchawce długo było cicho. Potem Paweł odpowiedział dziwnym, obcym głosem:
Jadę. Zrób, co uważasz. Ja już nie mam sił.
Policja zjawiła się gwałtownie dwóch mundurowych, zmęczonych, ale rzeczowych.
Kto właściciel mieszkania? pytał starszy sierżant, rozglądając się po zadymionym salonie i Piotrze wypiętrzonym na kanapie.
Ja Mariola pokazała dowód i akt własności. Z mężem mamy mieszkanie na spółkę, on jest nieobecny, a ten pan nie ma meldunku, mieszka tu bez zgody, awanturuje się i zagraża mi. Proszę o usunięcie go z lokalu.
Policjant podszedł do Piotra.
Dokumenty do wglądu.
Piotr rzucił dowód bez zapału, zaczął coś mamrotać.
Jestem bratem właściciela! Mam prawo tu być! Jestem gościem!
Sierżant spojrzał w dowód.
Zameldowanie Radom. W Warszawie nie, tu meldunku nie ma. Właścicielka żąda opuszczenia lokalu. Nie ma podstaw prawnych do pobytu bez jej zgody. Proszę się zebrać.
Nie macie prawa! wrzasnął Piotr. Paweł przyjdzie, zaraz wszystko załatwi!
Poczeka pan na klatce albo w komisariacie. jeżeli mąż potwierdzi zgodę na pana pobyt sprawę rozstrzygnie sąd cywilny. Na razie żona odmawia, pan przeszkadza i jest pod wpływem alkoholu. Są skargi sąsiedzkie na hałas. Proszę się zebrać, w przeciwnym razie zabieramy pana na komisariat. Awantura może kosztować do 14 dni aresztu.
Piotr spojrzał na funkcjonariuszy, na Mariolę stojącą ze skrzyżowanymi rękami. Wiedział, iż już przegrał. Jego buta, tak skuteczna wobec miękkiego brata i wycofanej szwagierki, rozbiła się o policyjny chłód.
No to się cieszcie tymi swoimi metrami! warknął. Ale nie zapomnę wam tego.
Pakowanie zajęło dwadzieścia minut. Piotr rzucał rzeczy do swojej torby, klął pod nosem, specjalnie uderzył szafkę, by zostawić rysę. Policjanci patrzyli tylko z boku.
Kiedy Piotr wyszedł, na klatce pojawił się Paweł. Był jakby starszy o dekadę.
Paweł! wrzeszczał Piotr. Powiedz im! Ta twoja wyrzuca mnie na bruk! Brata! Powiedz coś!
Paweł spojrzał na brata, potem na Mariolę, na niedopałki na dywanie i pustą flaszkę na stole.
Wyjdź, Piotr powiedział cicho.
Co?! Zdradzasz mnie przez babę?
Rok mieszkałeś za nasze. Kłamałeś mi prosto w oczy. Upokarzałeś moją żonę. Zrobiłeś z mieszkania chlew. Tolerowałem cię, bo jesteś rodziną. Ale dzisiaj przekroczyłeś granicę. Wyjeżdżaj do Radomia albo gdzie chcesz. Na pieniądze już nie licz.
Piotr aż zaniemówił. Nie tego spodziewał się po ciepłej kluchce Pawle.
To zgnijcie tutaj! splunął. Cała wasza rodzinka to toksyczna banda!
Trzasnął drzwiami. Policjanci poszli za nim, żeby sprawdzić, iż wyszedł z budynku.
Dziękuję skinęła Mariola policjantowi.
Proszę zamknąć drzwi i wymienić zamki poradził. Tacy krewni potrafią wracać.
Kiedy drzwi się zamknęły, zapadła głucha cisza. Paweł poszedł do salonu, otworzył na oścież okno, żeby wywietrzyć dym i zapach alkoholu. Potem bez słowa zbierał niedopałki z dywanu.
Mariola podeszła, położyła mu rękę na ramieniu.
Przepraszam powiedział Paweł, spuszczając wzrok. Powinienem był sam to zrobić. Już dawno.
Najważniejsze, iż to już koniec odpowiedziała łagodnie Mariola.
Kolejny weekend spędzili na gruntownych porządkach. Wyrzucili kanapę, na której spał Piotr nie dało się już jej uratować. Wymienili wkładkę w drzwiach Paweł sam to zaproponował.
Piotr jeszcze kilka razy dzwonił z nieznanych numerów, prosił o pieniądze na bilet, groził, żerował na wyrzutach sumienia. Paweł po prostu odkładał słuchawkę i blokował numer.
Powoli życie wróciło do normy. Mariola znów lubiła wracać do domu czystego, cichego, pachnącego domowym obiadem, a nie cudzym potem. Paweł, zdaje się, zrozumiał istotną życiową lekcję: rodzina to nie ci, którzy chcą coś z ciebie wyszarpać, ale ci, którzy chcą cię szanować i wspierać.
Czasem trzeba przeżyć domowy koszmar, by nauczyć się bronić własnych granic i docenić święty spokój we własnych czterech kątach.
Warto pamiętać: pomaganie bliskim nie może oznaczać rezygnacji z własnego szacunku i szczęścia. Każdy ma prawo być gospodarzem we własnym domu.
