Od 1 października 2026 roku z bezpłatnych szczepień przeciw HPV będzie mogła skorzystać grupa osób od 18. do 26 roku życia. Program dla tej grupy ma obowiązywać do 31 maja 2027 roku.
Zmiana wynika z obwieszczenia Ministra Zdrowia z 30 września 2026 roku dotyczącego wykazu zalecanych szczepień ochronnych finansowanych ze środków pozostających w dyspozycji ministra zdrowia.
Kto będzie mógł skorzystać z bezpłatnego szczepienia przeciw HPV?
Nowe zasady obejmują osoby po ukończeniu 18. roku życia do ukończenia 26 lat, ale z jednym istotnym warunkiem: pierwszą dawkę trzeba otrzymać przed ukończeniem 25 lat. Osoby, które rozpoczną szczepienie wcześniej, będą mogły kontynuować cykl po 25. urodzinach, zgodnie z zasadami określonymi w programie.
U dorosłych szczepienie przeciw HPV prowadzone jest w schemacie trzydawkowym. Dokładne odstępy między dawkami zależą od zastosowanego preparatu. W przypadku szczepionki dwuwalentnej stosowany jest schemat 0, 1 i 6 miesięcy, a w przypadku dziewięciowalentnej 0, 2 i 6 miesięcy.
Finansowanie szczepionek dla młodych dorosłych ma obowiązywać od 1 października 2026 roku do 31 maja 2027 roku.
Warto zwrócić uwagę, iż mówimy o szczepieniach bezpłatnych dla pacjentów, ponieważ koszt preparatów pokrywa państwo. W tym przypadku zakup szczepionek finansuje Ministerstwo Zdrowia.
Co z osobami poniżej 18. roku życia?
Dzieci i nastolatki przez cały czas mogą korzystać z obowiązujących wcześniej zasad.
Powszechny Program Szczepień przeciw HPV obejmuje dziewczęta i chłopców od ukończenia 9. roku życia do ukończenia 14 lat. Szczepienie jest dobrowolne i bezpłatne, a w tej grupie podawane są dwie dawki szczepionki w odstępie od 6 do 12 miesięcy.
Dziecko należy zaszczepić pierwszą dawką przed ukończeniem 14. roku życia. Drugą dawkę można podać później, o ile zostanie zachowany wymagany odstęp między dawkami.
Na szczepienie można umówić dziecko w przychodni POZ. Zapisy są możliwe także przez Internetowe Konto Pacjenta i aplikację mojeIKP w placówkach korzystających z elektronicznej rejestracji. Szczepienia przeciw HPV prowadzone są również w szkołach uczestniczących w programie. Potrzebna jest wówczas pisemna zgoda rodzica lub opiekuna prawnego.
Po ukończeniu 14 lat do ukończenia 18. roku życia dostępna jest także bezpłatna szczepionka przeciw HPV w ramach refundacji. W tym przypadku potrzebna jest recepta na refundowany preparat.
Dlaczego przeciw HPV szczepi się zarówno dziewczęta, jak i chłopców?
HPV, czyli wirus brodawczaka ludzkiego, dotyczy wszystkich płci. Jest jednym z najczęstszych wirusów przenoszonych podczas kontaktów seksualnych. Do zakażenia może dojść podczas kontaktu skóry i błon śluzowych w okolicach intymnych, dlatego prezerwatywa zmniejsza ryzyko transmisji HPV, ale nie chroni przed nim całkowicie.
Większość zakażeń HPV ustępuje samoistnie. Problem pojawia się wtedy, gdy zakażenie typem wysokiego ryzyka utrzymuje się przez dłuższy czas. Takie zakażenia mogą prowadzić do zmian przednowotworowych i nowotworów.
HPV odpowiada za niemal wszystkie przypadki raka szyjki macicy, ale jego konsekwencje nie dotyczą wyłącznie osób posiadających szyjkę macicy. Zakażenie może być związane również z nowotworami odbytu, prącia, pochwy i sromu oraz części nowotworów głowy i szyi.
Według WHO w 2019 roku HPV odpowiadał na świecie za około 620 tys. przypadków nowotworów u kobiet i 70 tys. u mężczyzn.
Czy warto szczepić się przeciw HPV po rozpoczęciu życia seksualnego?
Tak. Największą korzyść ze szczepienia można uzyskać przed kontaktem z wirusem, dlatego szczepienia zaleca się przede wszystkim dzieciom i młodym nastolatkom, zanim rozpoczną życie seksualne. Nie oznacza to jednak, iż po rozpoczęciu aktywności seksualnej szczepienie przestaje mieć sens.
Kontakt z jednym typem HPV nie oznacza kontaktu ze wszystkimi typami wirusa, przed którymi chroni szczepionka. Osoba aktywna seksualnie przez cały czas może więc odnieść korzyść ze szczepienia.
Szczepionka działa profilaktycznie. Nie usuwa istniejącego zakażenia HPV i nie leczy zmian, które już powstały w jego wyniku.
Czy przed szczepieniem trzeba zrobić test na HPV?
Rutynowe wykonywanie testu HPV przed szczepieniem nie jest potrzebne. Szczepienie służy zapobieganiu przyszłym zakażeniom typami HPV zawartymi w szczepionce, a wcześniejszy kontakt z wirusem nie oznacza automatycznie braku korzyści ze szczepienia.
Test HPV ma inne zastosowanie. Jest jednym z badań wykorzystywanych w profilaktyce raka szyjki macicy i nie służy do kwalifikowania zdrowej osoby do szczepienia.
Od kiedy obowiązują nowe zasady?
Nowe finansowanie szczepionek przeciw HPV dla młodych dorosłych zaczyna obowiązywać 1 października 2026 roku.
Najważniejsze zasady:
• bezpłatne szczepienie obejmuje osoby po ukończeniu 18. roku życia do ukończenia 26 lat,
• pierwszą dawkę należy przyjąć przed ukończeniem 25 lat,
• u dorosłych stosowany jest schemat trzydawkowy,
• finansowanie dla tej grupy przewidziano do 31 maja 2027 roku,
• bezpłatne szczepienia dzieci od 9. do 14. roku życia pozostają dostępne w ramach Powszechnego Programu Szczepień przeciw HPV i obejmują dwie dawki.
Szczepienie przeciw HPV jest jednym ze sposobów zapobiegania nowotworom związanym z tym wirusem. Rozszerzenie finansowania oznacza, iż od października możliwość zaszczepienia się bez ponoszenia kosztu preparatu otrzyma również część osób, które nie skorzystały ze szczepienia w dzieciństwie lub w okresie nastoletnim.
Źródła:
Obwieszczenie Ministra Zdrowia z 30 września 2026 r. w sprawie wykazu zalecanych szczepień ochronnych finansowanych ze środków pozostających w dyspozycji ministra zdrowia.
Ministerstwo Zdrowia, „Szczepienia przeciw HPV”.
PZH – Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego, „Kto powinien zostać zaszczepiony przeciw zakażeniom HPV i w jakim schemacie?”.
Pacjent.gov.pl, „Szczepionka przeciw nowotworom?”.
Światowa Organizacja Zdrowia (WHO), „Human papillomavirus and cancer”.
