Krystyna miała czterdzieści pięć lat i doskonale wiedziała, czego chce. Mieszkała w Lublinie, prowadziła małą księgarnię przy Krakowskim Przedmieściu i od trzech lat uczyła się życia bez mężczyzny, który po dwudziestu latach małżeństwa po prostu któregoś dnia się nie pojawił. Nie umarł, nie odszedł do innej — po prostu zniknął, zostawiwszy notatkę na stole w kuchni: „Wybacz, tak będzie lepiej”. Więc życie bez mężczyzny znała całkiem dobrze, a teraz postanowiła sprawdzić, czy aby na pewno chce ją taką zachować.
Poznała Andrzeja przez internet. Pięćdziesiąt dwa lata, inżynier budownictwa, po rozwodzie, dwoje dorosłych dzieci. W wiadomościach pisał starannie, jakby układał zdania przed wysłaniem: „Krystyno, w naszym wieku nie szuka się fajerwerków. Szuka się kogoś, kto usiądzie obok i nie będzie trzeba nic tłumaczyć”.
Zgodziła się na spotkanie w herbaciarni na Starym Mieście. Małe pomieszczenie, półki z słoikami liściastej herbaty, zapach cynamonu i pomarańczy. Krystyna przyszła punktualnie. Zdjęła płaszcz, usiadła przy stoliku pod oknem i zamówiła wodę z cytryną. Wyglądała spokojnie, choć w środku bawiła się nerwowo łyżeczką, gdy nikt nie patrzył.
Andrzej pojawił się kwadrans po czasie. Wszedł, stanął w drzwiach i rozejrzał się po sali, jakby szukał numeru biurka. Potem usiadł naprzeciwko, uścisnął jej dłoń sucho i krótko, i od razu otworzył skórzany notes. Krystyna zmarszczyła brwi; tego gestu nie przewidywała.
— Zanim cokolwiek zamówimy — zaczął tonem, jakiego używa się na zebraniu zarządu — chciałbym omówić kilka spraw, które wynikają z naszej korespondencji. Analizowałem nasze rozmowy przez ostatnie cztery miesiące. I po dzisiejszym spotkaniu widzę, iż muszę przedstawić ci pięć uwag.
Krystyna odłożyła łyżeczkę na spodek tak, iż zabrzękła o porcelanę.
— Pięć uwag? — powtórzyła. — Do mnie?
— Do naszej relacji. To istotne, żebyśmy od początku ustalili pewne zasady.
Otworzył notes na pierwszej stronie. Krystyna zerknęła: tabelka. Rubryki. Daty.
Pierwsza uwaga dotyczyła zdjęć. To, na którym stoi przy kredensie w niebieskiej sukience, jest zdaniem Andrzeja mylące. W rzeczywistości wygląda inaczej. Bardziej okrągło.
— Kobieta w twoim wieku powinna być uczciwa w tym względzie — dodał, patrząc na nią znad okularów.
Krystyna zamrugała. Potem odchyliła się na krześle i złożyła ręce na kolanach. Nie po to, żeby się zasłonić — po prostu żeby nie sięgnąć po łyżeczkę.
Druga uwaga: tempo odpowiedzi na wiadomości. Andrzej wyliczył, iż średni czas jej reakcji wynosi dwie godziny i czterdzieści siedem minut, co on interpretuje jako brak zaangażowania. Trzecia: jej niezależność finansowa. Prowadzi księgarnię, co znaczy, iż ma własne zobowiązania, kredyt w banku spółdzielczym i nieregularne dochody. On, jako człowiek stabilny, nie zamierza wchodzić w związek z osobą, która finansowo mogłaby się okazać balastem.
Przy trzeciej uwadze Krystyna uniosła brwi, ale nic nie powiedziała.
Czwarta dotyczyła jej przeszłości. Andrzej doczytał się, iż była mężatką dwadzieścia lat, a mimo to mąż zostawił ją bez słowa. To budzi wątpliwości: skoro odszedł, coś musiało w związku nie grać, i on chciałby wiedzieć co, zanim podejmie decyzję.
Piąta uwaga była najkrótsza. Andrzej zapiął notes, schował długopis do kieszeni marynarki i powiedział:
— Twoje oczekiwania co do mężczyzny są zbyt romantyczne. W twoim wieku to niepoważne.
Zapadło milczenie. Zza lady dobiegał dźwięk parującej wody, kelnerka ustawiała filiżanki na półce. Krystyna patrzyła na Andrzeja, a potem zrobiła coś, czego on się nie spodziewał: wyjęła z torebki telefon, otworzyła aplikację banku i położyła aparat na stole, ekranem do góry.
— Widzisz tę kwotę? — zapytała spokojnie.
Andrzej spojrzał. Na ekranie widniała suma oszczędności: czterysta trzydzieści dwa tysiące złotych.
— To nie mój kredyt — powiedziała Krystyna. — To moja poduszka finansowa. Księgarnia przynosi mniej, niż bym chciała, ale nie jestem niczyim balastem. A jeżeli chodzi o tempo odpowiedzi, to między drugą a trzecią godziną zwykle układam towar w magazynie, bo mam pracę, która nie polega na czekaniu na wiadomości.
Andrzej otworzył usta, ale Krystyna podniosła dłoń.
— Jeszcze piąta uwaga. Moje oczekiwania romantyczne.
Wstała, założyła płaszcz i zawiesiła torebkę na ramieniu. Przy sąsiednim stoliku starsza para przestała udawać, iż nie słucha.
— Wiesz, Andrzeju, kiedy mój mąż odszedł, przez pierwszy rok nie mogłam spać przy zapalonym świetle. Bo w ciemności wracało to, czego nie zdążyłam mu powiedzieć. Że byłam zmęczona, iż nie umiałam go zatrzymać, iż wstydziłam się prosić. A potem zrozumiałam, iż on nie uciekł ode mnie. Uciekł od siebie. I to, czego szukam, to nie fajerwerki ani choćby ciepło. Szukam człowieka, który nie przyniesie notesu na pierwsze spotkanie.
Wzięła ze stołu rachunek za wodę, położyła na nim odliczone monety i ruszyła do wyjścia. Przy drzwiach odwróciła się jeszcze.
— I nie wyglądam inaczej niż na zdjęciu. Wyglądam tak, jak wygląda kobieta, która rano dźwiga paczki z książkami. A ty, Andrzeju, przyszedłeś sprawdzić towar, nie poznać człowieka. Nie jestem towarem.
Wyszła. Przez szybę herbaciarni widziała, jak Andrzej siedzi przy stoliku i powoli zamyka notes. Trzęsły mu się palce; długopis upadł na podłogę i potoczył się pod stolik starszej pary.
Na dworze pachniało mokrym śniegiem. Krystyna przeszła przez Stare Miasto, minęła Brama Krakowska, skręciła w Krakowskie Przedmieście i otworzyła drzwi swojej księgarni. W środku panował półmrok, pachniało kurzem i papierem. Zdjęła płaszcz, przestawiła stojak z nowościami i weszła za ladę. Z półki pod blatem wyjęła stary zeszyt, do którego od roku zapisywała tytuły książek, które chciała polecić klientom.
Na górze strony napisała: „Niektórzy mężczyźni przychodzą z listą pretensji. Inni po prostu przychodzą”.
Potem wyjęła telefon, weszła w ustawienia profilu na portalu randkowym i jednym ruchem usunęła konto. Bez zastanowienia, bez żalu, bez teatru. Ekran zgasł. W księgarni było cicho, tylko za oknem przejechał tramwaj, a jego dzwonek przeciął wieczór.
O siódmej zamknęła sklep i poszła do domu na Czwartku, gdzie czekał na nią stary jamnik sąsiadki, którego wyprowadzała co wieczór. Pies przywitał ją w drzwiach klatki, merdając ogonem, i razem ruszyli w dół po schodach. Na pierwszym piętrze zgaszona od tygodnia żarówka wciąż nie została wymieniona, ale Krystyna schodziła po ciemku bez trudu — znała każdy stopień.
Następnego ranka, przy kawie, napisała do swojej wspólniczki z księgarni: „Zmieniam ofertę. Od stycznia rusza kącik poezji lokalnej. Potrzebuję regału i trzech plakatów”. Dobrze było mieć czterysta trzydzieści dwa tysiące na koncie i ani jednej wiadomości od mężczyzny, który traktował ją jak pozycję w budżecie.
Andrzej odezwał się po tygodniu. Napisał, iż przesadziła, iż powinni porozmawiać spokojnie, iż może któreś z tych pięciu uwag sformułował niefortunnie. Krystyna przeczytała wiadomość przy ladzie, między jednym klientem a drugim, i odłożyła telefon ekranem w dół, obok pieczątki z datą i stosu paragonów. Nie odpowiedziała. Nie skasowała. Po prostu zostawiła wiadomość tam, gdzie przeczytane wiadomości czekają na cierpliwość, która nigdy nie nadchodzi.
Wieczorem do księgarni przyszła wspólniczka, Roma. Przyniosła dwie torebki herbaty z żeń-szeniem i położyła na ladzie egzemplarz nowego tomiku wierszy lubelskiego poety.
— Widziałam twojego Andrzeja dzisiaj — powiedziała Roma, odwijając szalik. — Stał pod herbaciarnią i patrzył przez szybę, jakby na coś czekał.
Krystyna podniosła pieczątkę, przybiła ją czysto na kawałku papieru i odłożyła na miejsce.
— Niech czeka — odpowiedziała. — Ma wprawę. Średni czas jego reakcji na życie wynosi cztery miesiące.
Roma parsknęła śmiechem, a Krystyna podeszła do regału z nowościami i przestawiła tomik poezji na sam środek, żeby nikt, kto wejdzie, nie mógł go przeoczyć.
