Babcia Adela liczy sarmale jak urzędnik skarbowy

Babcia Adela liczy gołąbki jak urzędnik skarbowy

Pracuję w wypożyczalni krzeseł bankietowych na warszawskiej Pradze już dwanaście lat. Przez ten czas widziałem wesela, stypy, chrzciny, osiemnastki, rocznice — cały przekrój polskiego świętowania. Ale żadna dostawa nie wryła mi się w pamięć tak jak ta sobotnia, pod koniec września, kiedy zawiozłem dwadzieścia krzeseł na Sadybę.

Zamówienie było nietypowe. Facet zadzwonił w piątek wieczorem, prosił o dwadzieścia sztuk na następny dzień. Normalnie przyjmujemy rezerwacje z tygodniowym wyprzedzeniem, ale iż to był koniec sezonu, akurat mieliśmy wolny stan. Powiedział, iż to niespodzianka na siedemdziesiątkę wujka. „Przyjęcie rodzinne, nic wielkiego” — tak się wyraził. Ustaliliśmy, iż przywiozę krzesła na 11:00.

Gdy dojechałem na miejsce, dom już wyglądał jak podczas mobilizacji. Nie, nie jak na przyjęcie — jak przed defiladą. Na podjeździe stały trzy samochody, w tym dostawczy, z którego dwóch młodych chłopaków znosiło składane stoły. Od strony ogrodu dochodziły głosy, ktoś wbijał coś w trawnik. Facet — ten od telefonu — wyszedł do mnie w rozpiętej koszuli, z telefonem przy uchu.

— Krzesła są, przywieźli krzesła — rzucił do słuchawki, po czym do mnie: — Ustawcie je pod garażem, tam gdzie leżą obrusy.

Skinąłem i otworzyłem skrzynię ładunkową. Dwadzieścia krzeseł, składane, obite bordowym dermą. Zacząłem je zdejmować. Facet wciąż wisiał na telefonie, teraz już z kimś innym.

— Nie, nie starczy sześć butelek. Bierz dwanaście. I lód w workach, nie kostki w tackach, słyszałeś?

Pomyślałem: niezła rodzina, skoro na niespodziankę dla wujka trzeba dwudziestu krzeseł. Sam bym tylu krewnych z całego osiedla nie zebrał, a co dopiero z całej Polski.

Po trzecim kursie między autem a garażem usłyszałem, jak z domu wychodzi kobieta. Nie musiałem się przedstawiać — od razu wiedziałem, iż to gospodyni. Miała podwinięte rękawy bluzki, na palcach ślady mąki, a we włosach coś zielonego — koperek albo natkę. Popatrzyła na krzesła, potem na mnie, potem na męża z telefonem. Nie odezwała się do niego. Dopiero po chwili, jakby liczyła w głowie:

— To te wszystkie?

— Dwadzieścia, tak jak zamawiałem — odpowiedziałem.

Kiwnęła, jakby chciała powiedzieć: „no tak, dwadzieścia, oczywiście”. Ale nie powiedziała nic. Zabrała z parapetu pustą butelkę po wodzie mineralnej i wróciła do środka. Facet przez cały czas rozmawiał przez telefon. „Stawiaj je, stawiaj” — machnął mi ręką.

Zostałem jeszcze chwilę, niby to poprawiając ustawienie krzeseł pod garażem, jak nakazuje firmowa procedura. I wtedy, przez otwarte okno kuchni, usłyszałem, jak ta kobieta mówi do kogoś — cicho, bez podnoszenia głosu, ale z takim napięciem, iż stanąłem jak wryty:

— Policzyłam wszystko dwa razy, mamo. Sto dwadzieścia gołąbków. Obiecałaś mi, iż będzie góra czterdzieści osób. Doliczyłam się siedemdziesięciu na liście, a Piotrek jeszcze dopisał znajomych z pracy.

Odpowiedziała jej starsza kobieta, głos miała ostry, przerywany, dochodzący jakby z drugiego pokoju:

— Adelo, nie licz mi tu jak w urzędzie skarbowym. Rodzina to rodzina, nie odmówimy nikomu talerza.

— Rodzina to rodzina, tylko iż ja stałam przy garze od piątej rano, a ty dzwonisz i zapraszasz kolejnych, bo „przecież się zmieszczą”.

Usłyszałem brzęk garnka odstawionego z hukiem na blat, a potem ciszę, w którą wsiąkły wszystkie dźwięki z ogrodu. Zrobiło mi się głupio, iż słyszę coś, co nie jest moją sprawą. Schowałem podpisaną fakturę do saszetki, życzyłem facetowi miłego przyjęcia i wsiadłem do busa.

Ale ta scena nie dawała mi spokoju. Nie dlatego, iż usłyszałem kawałek cudzej kłótni — takich w tej robocie słyszy się co tydzień. Dlatego, iż ta kobieta powiedziała „sto dwadzieścia gołąbków”, a ja akurat doskonale wiedziałem, ile czasu zajmuje zrobienie choćby czterdziestu. Moja matka lepi je co roku na Wigilię. Czterdzieści sztuk to bite półtorej godziny przy garze kapusty, parząc palce i klnąc pod nosem. Sto dwadzieścia to była cała noc roboty dla jednej osoby, podczas gdy teściowa rozdawała zaproszenia jak ulotki.

Wieczorem, koło wpół do siódmej, jechałem z drugim transportem — tym razem to były stoły do sali bankietowej na Mokotowie. Trasa wiodła przez Sadybę. Głupio mi było, ale zwolniłem koło tego domu. Zatrzymać się, nie zatrzymałem. Z trawnika dobiegała muzyka, na podjeździe kłębili się ludzie. Przyjęcie trwało.

I wtedy, w świetle lamp ogrodowych, zobaczyłem gospodynię. Nie tę starszą, energiczną kobietę w bordowej sukience, wymachującą rękami przy stole z jedzeniem — tamta musiała być właśnie matką jej męża. Adela — bo już wiedziałem, iż tak ma na imię — siedziała z boku, pod ścianą domu, na jednym z moich krzeseł. Na kolanach trzymała talerz, na którym leżały nietknięte dwa gołąbki, powoli stygnące. W dłoni miała kubek. Nie jadła. Patrzyła prosto przed siebie, tam gdzie na środku trawnika teściowa wznosiła toast, a goście — których było wyraźnie więcej niż krzeseł — klaskali i śmiali się głośno.

Zerknąłem na nią sekundę, może dwie, tyle, ile wypada, gdy wlecze się w korku przed posesją. Uniosła kubek w moją stronę, jakby odpowiadała na mój wzrok, ale twarz miała bez wyrazu, jakby to nie był gest do mnie, tylko odruch. Ruszyłem dalej, myśląc, iż taki talerz nietkniętych gołąbków przy pełnym stole to gorszy znak niż jakakolwiek kłótnia.

Wracałem po 22:00. Wypożyczalnia miała być zamknięta, ale szef poprosił, żebym podjechał jeszcze do klienta na Wilanów, który źle policzył krzesła. Pomyślałem o tamtym domu na Sadybie i pojechałem okrężną drogą.

Dom stał już prawie cichy. Muzyki nie było. Krzeseł przed garażem prawie nie zostało — tylko dwa, puste, ustawione osobno od reszty, jakby ktoś odsunął je na bok. Przy kuchennym oknie, w słabym świetle, stała ta sama kobieta — Adela. Stała i coś robiła przy blacie, powoli, bez pośpiechu. Obok niej, na stole, widziałem gar, z którego nikt już nie jadł, i stos talerzy, których nikt nie zebrał. Wyglądało to tak, jakby zostawiono ją samą po wszystkim, żeby posprzątała po cudzej uczcie.

Następnego dnia rano sprawdziłem rezerwację. Dwadzieścia krzeseł, zamówione na dwie doby. Na odbiór nikt nie zadzwonił. Dopiero w poniedziałek rano facet — ten od telefonu — pojawił się w firmowej hali, sam, bez żony. Odbiór zrobił szybko, prawie bez słowa. Nie narzekał, iż krzesła niewygodne, nie pytał, czy można przedłużyć wynajem.

Gdy ładował je do swojego SUV-a, zapytałem mimochodem:

— Udało się przyjęcie?

Zawahał się, jakby ważył, ile mi powiedzieć.

— Odbieram w imieniu żony — powiedział w końcu, nie patrząc mi w oczy. — Ona wyjechała na kilka dni do siostry. Po tym weekendzie.

Podał mi kartę do zapłaty. Na terminalu wybiłem kwotę — dwieście czterdzieści złotych. Wziął potwierdzenie, schował do kieszeni, ruszył do drzwi.

— Proszę pana — zatrzymałem go. — Tamte dwa krzesła, co stały osobno na podjeździe. Zabrać je następnym razem?

Popatrzył na mnie, jakby dopiero teraz zrozumiał, o które krzesła pytam — te, na których nikt nie usiadł do stołu, tylko odstawiono je pod ścianę razem z talerzem nietkniętych gołąbków.

— Proszę się nie martwić — odparł cicho. — Żona powiedziała, iż już niczego nie musimy zamawiać. Ani krzeseł, ani jedzenia. Nigdy więcej u mojej matki.