Antykoncepcja dla mężczyzn. Jakie nowe metody są badane?

Prezerwatywa albo wazektomia. Na tym w praktyce kończy się dziś lista metod antykoncepcji, nad którymi kontrolę mają mężczyźni (tzw. stosunku przerywanego nie zaliczamy do metod antykoncepcji). To może się zmienić. WHO po raz pierwszy określiła, jakie wymagania powinny spełniać nowe, odwracalne metody antykoncepcji dla mężczyzn. W badaniach klinicznych są już m.in. hormonalny żel, niehormonalna tabletka i hydrożel blokujący transport plemników. Żadna z tych metod nie jest jednak jeszcze dostępna.

Dlaczego wciąż mamy tak mało metod antykoncepcji dla mężczyzn?

22 września 2026 roku Światowa Organizacja Zdrowia opublikowała pierwsze Target Product Profiles (TPP) dla nowych metod antykoncepcji dla mężczyzn. Dokument nie oznacza dopuszczenia żadnego nowego środka do stosowania. Ma wskazać naukowcom, producentom, instytucjom finansującym badania i regulatorom, jakie parametry powinny spełniać przyszłe metody.

WHO wyróżnia trzy główne kierunki rozwoju nowych metod: zahamowanie produkcji plemników, ograniczenie ich funkcji oraz zablokowanie ich transportu. dla wszystkich z nich określono minimalne i optymalne wymagania dotyczące m.in. skuteczności, bezpieczeństwa, odwracalności i akceptowalności.

Dziś wybór jest niewielki. WHO wskazuje przede wszystkim prezerwatywy i wazektomię. Mimo ograniczonej liczby możliwości około 30 proc. par stosujących antykoncepcję polega na metodzie zależnej od mężczyzny.

Co adekwatnie jest w tej chwili badane?

Nie istnieje „męska pigułka”, która czeka na wejście do aptek. Badacze pracują nad różnymi rozwiązaniami hormonalnymi i niehormonalnymi. Część próbuje zahamować produkcję plemników, inne wpływają na ich funkcjonowanie albo uniemożliwiają im przedostanie się do ejakulatu.

Hormonalny żel NES/T

Jednym z najbardziej zaawansowanych projektów jest NES/T, czyli żel zawierający segesteron, wcześniej określany jako Nestorone, oraz testosteron.

Segesteron hamuje wydzielanie gonadotropin, czyli hormonów potrzebnych do prawidłowej produkcji plemników. Powoduje to również zmniejszenie produkcji testosteronu w jądrach. Testosteron dostarczany w żelu ma utrzymywać jego stężenie w organizmie potrzebne do zachowania funkcji zależnych od androgenów.

Preparat stosuje się codziennie na skórę.

Duże międzynarodowe badanie fazy IIb zaplanowano z udziałem około 420 par. Obejmowało ono etap obniżania liczby plemników, następnie 52-tygodniową fazę oceny skuteczności antykoncepcyjnej i okres obserwacji powrotu spermatogenezy.

Według rejestru badanie zostało zakończone we wrześniu 2024 roku. Pełne wyniki badania fazy IIb nie zostały jednak dotąd opublikowane w recenzowanym czasopiśmie. Dlatego na tym etapie nie można podawać ostatecznej skuteczności NES/T w zapobieganiu ciąży.

Wcześniejsze badania wykazały natomiast, iż połączenie segesteronu i testosteronu może skutecznie hamować sygnały hormonalne odpowiedzialne za produkcję plemników, a wcześniejsze badania hormonalnej antykoncepcji dla mężczyzn pokazały, iż zahamowanie spermatogenezy może być odwracalne.

A tabletka antykoncepcyjna dla mężczyzn?

Jednym z najbardziej interesujących kandydatów jest YCT-529, eksperymentalna niehormonalna tabletka.

YCT-529 jest antagonistą receptora kwasu retinowego alfa, RAR-α. Sygnalizacja zależna od kwasu retinowego, który jest metabolitem witaminy A, odgrywa istotną rolę w rozwoju męskich komórek rozrodczych. Zablokowanie tego mechanizmu ma ograniczać produkcję plemników bez ingerowania w gospodarkę testosteronową.

W 2025 roku opublikowano wyniki pierwszego badania YCT-529 z udziałem ludzi. Było to badanie fazy 1a obejmujące 16 zdrowych mężczyzn. Uczestnicy otrzymywali pojedyncze dawki od 10 do 180 mg preparatu lub placebo.

Pojedyncze dawki były dobrze tolerowane. Nie stwierdzono wpływu na stężenie testosteronu, LH i FSH, pożądanie seksualne ani nastrój.

Nie oznacza to jednak, iż potwierdzono skuteczność tabletki antykoncepcyjnej. W tym badaniu nie oceniano choćby parametrów nasienia, ponieważ jego celem było przede wszystkim sprawdzenie bezpieczeństwa i farmakokinetyki pojedynczej dawki.

Trwa kolejne badanie fazy 1b/2a. Ocenia codzienne stosowanie YCT-529 przez 28, 90 lub 180 dni oraz m.in. bezpieczeństwo, tolerancję, parametry farmakologiczne, funkcje seksualne i nastrój. Według rejestru ClinicalTrials.gov planowana liczba uczestników wynosi 88.

Na razie nie mamy więc dowodu, iż YCT-529 skutecznie zapobiega ciąży u ludzi.

Hydrożel zamiast wazektomii?

Jeszcze inne podejście reprezentuje ADAM, eksperymentalny hydrożel wprowadzany do nasieniowodów. Jego zadaniem jest stworzenie bariery uniemożliwiającej plemnikom przedostanie się z najądrza do ejakulatu. Założeniem projektu jest długotrwałe, ale nie permanentne zablokowanie transportu plemników bez przecinania nasieniowodów.

Pierwsze badanie z udziałem ludzi objęło 25 zdrowych mężczyzn. Było to prospektywne, otwarte, nierandomizowane badanie bez grupy kontrolnej. Zostało zakończone w marcu 2026 roku.

Opublikowane w 2025 roku wyniki dotyczą pierwszych 90 dni obserwacji. Wszystkie 50 implantacji, po jednej do każdego nasieniowodu u 25 uczestników, wykonano pomyślnie. W ciągu 90 dni odnotowano 76 zdarzeń niepożądanych: 84,2 proc. łagodnych, 14,5 proc. umiarkowanych i 1,3 proc. ciężkich. Poważne zdarzenie odnotowane u jednego uczestnika nie było związane z urządzeniem ani zabiegiem.

Te dane dotyczą przede wszystkim wczesnego bezpieczeństwa i wykonalności zabiegu. Nie są wystarczającą podstawą do stwierdzenia, iż ADAM jest już potwierdzoną skuteczną i odwracalną metodą antykoncepcji. Autorzy sami wskazują na potrzebę dalszych badań nad długoterminowym bezpieczeństwem i skutecznością. Badanie finansowała firma Contraline, która rozwija tę technologię.

Dlaczego stworzenie antykoncepcji dla mężczyzn trwa tak długo?

Jednym z wyzwań jest sama biologia. Zahamowanie jednej owulacji w cyklu i skuteczne ograniczenie produkcji ogromnej liczby plemników powstających każdego dnia wymagają innych mechanizmów działania.

Jednocześnie antykoncepcję stosują zdrowe osoby, często przez wiele lat. Nowa metoda musi więc spełniać wysokie wymagania dotyczące zarówno skuteczności, jak i bezpieczeństwa oraz odwracalności.

Badania nad hormonalną antykoncepcją dla mężczyzn realizowane są od kilkudziesięciu lat. Wiadomo już, iż można hormonalnie zahamować spermatogenezę do poziomu zapewniającego działanie antykoncepcyjne, a po zakończeniu stosowania metody produkcja plemników może wrócić. Wyzwaniem pozostaje stworzenie produktu, który będzie jednocześnie skuteczny, bezpieczny, akceptowalny i wygodny w codziennym stosowaniu.

Kiedy nowe metody mogą być dostępne?

WHO w komunikacie z 23 września 2026 roku pisze, iż kilka obiecujących hormonalnych i niehormonalnych metod znajduje się w zaawansowanych badaniach klinicznych. Organizacja wskazuje, iż nowe odwracalne metody antykoncepcji dla mężczyzn mogą pojawić się na rynku w ciągu 5–10 lat.

Słowo „mogą” jest tutaj kluczowe. Nie jest to data wprowadzenia do sprzedaży NES/T, YCT-529, ADAM ani żadnego innego konkretnego produktu.

Kandydaci muszą przejść dalsze badania, które potwierdzą ich bezpieczeństwo i skuteczność antykoncepcyjną, a następnie procedury regulacyjne. Część projektów może zakończyć się powodzeniem, inne mogą zostać zatrzymane na kolejnych etapach badań.

Nowe dokumenty WHO pokazują jednak, iż rozwój takich metod jest traktowany coraz poważniej. Po raz pierwszy powstały międzynarodowe profile określające, jakie cechy powinny mieć przyszłe produkty.

Większy wybór metod może też zmienić sposób, w jaki dzielimy odpowiedzialność za zapobieganie ciąży. Zamiast zakładać, iż antykoncepcja farmakologiczna jest przede wszystkim sprawą osób, które mogą zajść w ciążę, partnerzy mogliby mieć więcej możliwości wyboru, kto i jaką metodę stosuje.

Źródła

1. World Health Organization, 2026. Target product profiles for development of novel male contraceptive methods. Pierwszy dokument WHO określający minimalne i optymalne cechy nowych metod antykoncepcji dla mężczyzn.
https://www.who.int/publications/i/item/9789240124950

2. World Health Organization, 23.09.2026. WHO expands safe options for contraception. Informacje o nowych metodach dla mężczyzn, badaniu dotyczącym zainteresowania nimi oraz perspektywie 5–10 lat.
https://www.who.int/news/item/23-09-2026-who-expands-safe-options-for-contraception

3. Wang C. i wsp., European Academy of Andrology/American Society of Andrology, 2024. Practice and development of male contraception: European Academy of Andrology and American Society of Andrology guidelines. „Andrology”, 12(7), 1470–1500. DOI: 10.1111/andr.13525.

4. Anderson R.A., 2025. Male contraception: successes, challenges and the future. „BMJ Sexual & Reproductive Health”, 51(4), 309. DOI: 10.1136/bmjsrh-2024-202427.
https://srh.bmj.com/content/51/4/309

5. NICHD. Developing Hormonal Contraception Methods for Men. Informacje dotyczące mechanizmu działania i badań NES/T.
https://www.nichd.nih.gov/about/org/diphr/officebranch/cdp/research/contraception_men

6. ClinicalTrials.gov, NCT03452111. Clinical Evaluation of Daily Application of Nestorone (NES) and Testosterone (T) Combination Gel for Male Contraception. Badanie fazy IIb NES/T.

7. Mannowetz N. i wsp., 2025. Safety and pharmacokinetics of the non-hormonal male contraceptive YCT-529. „Communications Medicine”. DOI: 10.1038/s43856-025-01004-4.
https://www.nature.com/articles/s43856-025-01004-4

8. ClinicalTrials.gov, NCT06542237. Open Label, Dose Escalation, Repeat Dose Study Evaluating YCT-529 in Healthy Males. Badanie fazy 1b/2a.
https://clinicaltrials.gov/study/NCT06542237

9. ClinicalTrials.gov, NCT05134428. A First in Human Study, Evaluating the Safety and Efficacy of ADAM 1.0. Pierwsze badanie hydrożelu ADAM u ludzi.
https://clinicaltrials.gov/study/NCT05134428

10. Lawrentschuk N., Chin P., Chung E., 2025. Initial 90-Day Safety Findings From a First-in-Human Study of ADAM: An Innovative Hydrogel Designed for Male Contraception. „Journal of Urology”. DOI: 10.1097/01.JU.0001109764.27496.08.02.