— A Tobie nie przysługuje miejsce przy stole. Ty masz nam podawać! — oznajmiła moja teściowa. Stoję przy kuchence w ciszy poranka, w wygniecionej piżamie, z niedbale związaną włosami. Pachnie grzankami i mocną kawą. Na taborecie obok stołu siedzi moja 7-letnia córka, z nosa w albumie, pilnie rysuje kolorowe zawijasy mazakami. — Znowu te swoje dietetyczne bułeczki? — rozbrzmiewa głos za moimi plecami. Podskakuję. W drzwiach stoi moja teściowa — kobieta o kamiennej twarzy i głosie, którego nie sposób zignorować. W szlafroku, z włosami ciasno spiętymi w kok, ustami zaciśniętymi. — Wczoraj jadłam co popadnie! — mówi, uderzając ścierką o blat. — Bez zupy, bez porządnego obiadu. Zrobisz jajka? Ale nie po twojemu! Normalnie! Wyłączam kuchenkę, otwieram lodówkę. W piersi ściska mnie gniew, ale przełykam go. Nie przy dziecku. I nie tutaj, gdzie każdy centymetr przypomina: „Jesteś tu tymczasowo.” — Zaraz będą — mówię cicho, odwracam się, by nie zobaczyła, jak mi drży głos. Moja córka patrzy na babcię kątem oka — cicho, ostrożnie, napięta. „Zamieszkamy u mojej mamy” Gdy mąż zaproponował, żebyśmy się wprowadzili do jego mamy, brzmiało rozsądnie. — Zamieszkamy chwilowo — najwyżej dwa miesiące. Blisko do pracy, a kredyt już prawie załatwiony. Mama nie ma nic przeciwko. Zawahałam się. Nie z powodu konfliktu z teściową. Byłyśmy uprzejme. Ale znałam prawdę: dwie dorosłe kobiety w jednej kuchni — pole minowe. A moja teściowa miała manię porządku, kontroli i oceniania. Nie mieliśmy wyboru. Stare mieszkanie sprzedaliśmy szybko, nowe wciąż w remoncie. Przenieśliśmy się do dwupokojowego mieszkania teściowej. „Tylko na chwilę.” Codzienny reżim — życie według cudzych zasad Pierwsze dni były spokojne. Teściowa uprzejma, choćby przy dziecięciu dostawiła krzesełko i poczęstowała ciastem. Już trzeciego dnia zaczęły się „reguły”. — U mnie w domu jest porządek — oznajmiła przy śniadaniu. — Wstajemy o ósmej. Buty tylko w szafce. Zakupy do uzgodnienia. I telewizor ciszej, bo mam wrażliwy słuch. Mąż wzruszył ramionami, uśmiechnął się: — Mamo, to tylko na chwilę. Wytrzymamy. Pokiwałam głową. Tylko to „wytrzymamy” brzmiało jak wyrok. Zaczęłam znikać Minął tydzień. Potem kolejny. Reżim się nasilał. Teściowa zdjęła rysunki dziecka ze stołu: — Przeszkadzają. Zabrała moją kraciastą serwetę: — Niepraktyczna. Moje płatki zniknęły z półki: — Za długo leżą, pewnie zepsute. Szampony „przeniosła”: — Nie lubię, gdy się plątają. Czułam się nie jak gość, a jak ktoś bez głosu i prawa do własnego zdania. Moje jedzenie „niewłaściwe”. Moje zwyczaje „zbędne”. Moje dziecko „za głośne”. A mąż powtarzał to samo: — Wytrzymaj. To mieszkanie mamy. Taka jest. Ja… tracę siebie każdego dnia. Zostaje kilka z kobiety, która była spokojna i pewna siebie. Teraz tylko wieczne dopasowywanie i milczenie. Rano wstaję o szóstej, żeby zdążyć do łazienki, ugotować kaszę, przygotować dziecko… i nie narazić się teściowej. Wieczorem robię dwa obiady. Jeden dla nas. Jeden „po jej standardzie”. Bez cebuli. Potem z cebulą. Potem tylko w jej garnku. Potem tylko na jej patelni. — Ja dużo nie wymagam — mówi z wyrzutem. — Tylko po ludzku. Jak powinno być. Dzień, w którym upokorzenie stało się publiczne Jednego ranka ledwo umyłam twarz i włączyłam czajnik, gdy teściowa weszła do kuchni, jakby to było normalne. — Dziś przychodzą moje koleżanki. O drugiej. Jesteś w domu, więc przygotujesz stół. Ogórki, sałatka, coś do herbaty — nic wielkiego. „Nic wielkiego” u niej oznaczało świąteczny stół. — A… nie wiedziałam. Produkty… — Kupisz. Dałam ci listę. Proste. Ubieram się i idę do sklepu. Kupuję wszystko: kurczaka, ziemniaki, koper, jabłka na szarlotkę, ciastka… Wracam i gotuję bez przerwy. O drugiej gotowe: stół nakryty, kurczak upieczony, sałatka świeża, szarlotka złota. Przychodzą trzy emerytki — zadbane, w lokach i perfumach z dawnych lat. Już w pierwszej minucie jasne, iż nie jestem „częścią towarzystwa”. Jestem „obsługą”. — Chodź, chodź… usiądź tu przy nas — uśmiecha się teściowa. — Żebyś nam podawała. — Podawała? — powtarzam. — Co ci szkodzi? My starsze, tobie nie będzie trudno. I znów: z tacą, łyżkami, chlebem. „Podaj herbatę.” „Daj cukier.” „Sałatka się skończyła.” — Kurczak suchy — mruczy jedna. — Szarlotka za bardzo przypieczona — dodaje druga. Zęby zaciskam. Uśmiecham się. Zbieram naczynia. Dolewam herbaty. Nikt nie pyta, czy chcę usiąść. Albo złapać oddech. — Jak dobrze, iż jest młoda gospodyni! — rzuca teściowa z fałszywą czułością. — Wszystko na niej się trzyma! I wtedy… coś we mnie pękło. Wieczorem powiedziałam prawdę Gdy goście wyszli, pozmywałam wszystko, zebrałam resztki, wyprałam serwetę. Usiadłam na skraju kanapy z pustą filiżanką. Za oknem ciemność. Dziecko śpi skulone jak kłębek. Mąż obok — z telefonem. — Posłuchaj… — mówię cicho, stanowczo. — Nie dam już rady. Zerka. Zdziwiony. — Żyjemy jak obcy. Jestem tu tylko od obsługi. A ty… widzisz to? Nie odpowiada. — To nie dom. To życie, w którym ciągle się dopasowuję i milczę. Jestem w tym z dzieckiem. Nie chcę wytrzymywać kolejnych miesięcy. Mam dość bycia wygodną i niewidzialną. Kiwnął… powoli. — Rozumiem… Wybacz, iż nie zauważyłem wcześniej. Poszukamy mieszkania. Wynajmiemy cokolwiek… choćby było maleńkie, byleby nasze. I zaczęliśmy szukać jeszcze tego wieczoru. Nasz dom – choćby jeżeli malutki Mieszkanie było małe. Wynajmujący zostawił stare meble. Linoleum skrzypiał. Ale gdy przekroczyłam próg… poczułam ulgę. Jakbym wreszcie odzyskała głos. — Właśnie… dotarliśmy — westchnął mąż, kładąc torby. Teściowa nic nie powiedziała. choćby nie próbowała nas zatrzymać. Nie wiem, czy się obraziła, czy zrozumiała, iż przesadziła. Minął tydzień. Poranki zaczęły się od muzyki. Dziecko rysowało na podłodze. Mąż przygotowywał kawę. A ja patrzyłam na to i się uśmiechałam. Bez stresu. Bez pośpiechu. Bez „wytrzymaj”. — Dziękuję ci — powiedział pewnego ranka, obejmując mnie. — Że nie zamilkłaś. Spojrzałam mu w oczy: — Dziękuję, iż mnie usłyszałeś. Teraz nie jest idealnie. Ale to nasz dom. Nasze zasady. Nasz hałas. Nasze życie. I to jest prawdziwe. ❓A Ty co sądzisz: gdybyś był(a) na miejscu tej kobiety, wytrzymał(a)byś „na chwilę”, czy wyniósłbyś się już w pierwszym tygodniu?