Z biegiem lat zmienia się perspektywa. To, co kiedyś wydawało się pilne i najważniejsze, traci na znaczeniu, a na pierwszy plan wychodzą sprawy, które długo odkładaliśmy „na później”. Wielu ludzi na starość nie żałuje rzeczy, których spróbowali, ale tych, na które nigdy się nie odważyli. Jak więc żyć, aby za kilkadziesiąt lat spojrzeć wstecz z poczuciem spokoju i wdzięczności, a nie goryczy?
Oto pięć rzeczy, których najczęściej żałujemy na starość – oraz wskazówki, jak już dziś żyć pełniej i bardziej świadomie.
1. Życia niezgodnego z samym sobą
Jednym z najczęstszych żalów jest poczucie, iż przeżyło się życie według cudzych oczekiwań. Pod dyktando rodziny, społeczeństwa, norm i schematów. Zbyt często rezygnujemy z własnych marzeń, pasji i wartości, by „pasować” lub nie rozczarować innych.
Z czasem okazuje się jednak, iż cena za to dopasowanie była zbyt wysoka – utrata autentyczności.
Jak temu zapobiec?
Zatrzymuj się regularnie i pytaj siebie: czy to życie jest naprawdę moje? Słuchaj wewnętrznego głosu, choćby jeżeli jest cichy. Autentyczność nie oznacza egoizmu – oznacza uczciwość wobec samego siebie.
2. Zbyt mało odwagi, by okazywać uczucia
Na starość wielu ludzi żałuje niewypowiedzianych słów: „kocham”, „przepraszam”, „dziękuję”, „tęsknię”. Relacje zaniedbane z powodu dumy, strachu lub przekonania, iż „jeszcze będzie czas”.
Czas jednak bywa bezlitosny.
Jak temu zapobiec?
Nie odkładaj emocji na później. jeżeli kogoś kochasz – powiedz to. jeżeli coś boli – nazwij to. Szczere rozmowy często są trudne, ale jeszcze trudniejsze jest życie z niewypowiedzianym żalem.
3. Poświęcania całego życia pracy kosztem relacji
Praca daje poczucie bezpieczeństwa, sensu i struktury. Problem pojawia się wtedy, gdy staje się ważniejsza niż bliscy, zdrowie i chwile, które nie wrócą. Wielu ludzi u schyłku życia przyznaje, iż oddałoby wszystkie sukcesy zawodowe za więcej czasu spędzonego z rodziną.
Jak temu zapobiec?
Zachowuj proporcje. Praca jest ważna, ale nie zastąpi relacji. Zadaj sobie pytanie: czy za 30 lat będę pamiętał ten projekt czy ten wspólny spacer? Życie składa się z małych chwil, nie z listy osiągnięć.
4. Ignorowania własnych potrzeb i zdrowia
Młodość często daje złudzenie niezniszczalności. Bagatelizujemy zmęczenie, emocje, sygnały ciała i duszy. Dopiero po latach przychodzi refleksja, iż zdrowie – fizyczne i psychiczne – było najcenniejszym kapitałem.
Jak temu zapobiec?
Ucz się odpoczywać bez poczucia winy. Dbaj o sen, ruch, ciszę i kontakt z samym sobą. Zwracaj uwagę na emocje – niewysłuchane, wracają ze zdwojoną siłą.
5. Odkładania życia „na potem”
„Jak skończę studia”, „jak będzie lepszy moment”, „jak będę miał więcej pieniędzy”. Tymczasem życie dzieje się teraz. Wielu ludzi na starość żałuje, iż za długo czekało na idealne warunki, zamiast żyć w niedoskonałnej, ale prawdziwej teraźniejszości.
Jak temu zapobiec?
Nie czekaj na perfekcyjny moment – on nie istnieje. Zacznij małymi krokami. euforia nie jest nagrodą na końcu drogi, ale sposobem jej przeżywania.
Jak żyć, aby czerpać satysfakcję z życia?
Satysfakcja z życia nie polega na braku problemów, ale na poczuciu sensu, bliskości i zgodności z sobą. To umiejętność bycia tu i teraz, wdzięczności za to, co jest, oraz odwagi, by żyć po swojemu – choćby jeżeli czasem pod prąd.
Nie mamy wpływu na długość życia, ale mamy wpływ na jego głębię. I to właśnie ona sprawia, iż na starość zamiast żalu pojawia się cichy uśmiech i myśl: to było dobre życie.
