Zadzwoniła we wtorek o 7:21. Siedziałam akurat przy kuchennym stole i mieszalam cukier w kubku. Ryszard — mój mąż — kroił bułkę. Nie, nie kroli: smarował masłem, powoli, jakby czas po zawale zwolnił mu się na stałe.
– Anna? — usłyszałam. — To ja, Paulina. Musisz to wiedzieć. Mój ojciec zmarł w nocy.
Nie powiedziałam nic. Spojrzałam na Ryszarda. Żył. Jeego palec wciąż trzymał nóż. Zastygł nad talerzem.
– Halo? Anna?! Szpital potwierdził — ciągnęła. — Znalazłam też testament u mnie. Tato zapisał mi dom, konta i wszystkie nieruchomości. Ty nic nie dostajesz. Radzę spakować rzeczy do piątku.
W tle usłyszałam śmiech Marka, jej męża. Coś tam wymamrotał: „No wreszcie babsko wyjedzie".
Włączyłam głośnik i położyłam telefon na środku stołu.
– Paulinka — odezwał się Ryszard, nachylając się lekko. — Pozwolisz, iż dokończę śniadanie?
Nastala cisza. Taka, co dzwoni w uszach. Potem klik — Paulina się rozłączyła.
Ryszard wrócił do smarowania bułki. Tylko nóż drżał mu w palcach.
—
Dwa wieczory wcześniej bolała go klatka. Wezwałam karetkę z numeru zapisanego pod lodówką. Prywatny szpital na ul. Zaorskiej zatrzymał go na obserwację do poniedziałku. Ktoś z sąsiedniego bloku — pani Helena, co karmi koty przy śmietniku — widziała karetkę i zadzwoniła do Pauliny, iż ojciec „znowu coś ma”.
Paulina nie przyszła. Nie zapytała, czy żyje. Za to w jej głowie zdążyła nas już pogrzebać.
Ryszard ma 67 lat. Przez czterdzieści prowadził firmę hydrauliczną na Głównej. Pracował po dziesięć godzin dziennie, nosił rury, grzejniki, skrzynki z narzędziami. Kiedy sprzedał interes, emerytura go rozłożyła. Kolana wysiadły, serce szwankuje. Biore czasem jego skarpety uciskowe do rąk i pomagam mu je wciągnąć. Śmiej się, ale to nie jest łatwa sprawa.
Paulina nie znała połowy z tego. Dla niej liczyło się, iż ojciec ma majątek, a ja — jego druga żona — jestem intruzem.
Trzy tygodnie wcześniej weszła do naszego biura, szperała w szafce z dokumentami. Potem kłamała, iż szukała faktur za jego leki. Tego samego dnia znikł jeden folder. Ciemnobordowy, z napisem „Testamenty".
Ryszard mówił: „To moja córka, martwi się o mnie". Ja już wiedziałam swoje.
—
Zadzwonił nasz adwokat, Roman Wiśniewski. Godzinę później siedzieliśmy u niego na Mielżyńskiego. Pachniało atramentem i pastą do mebli.
Roman wyłożył przed nami wyciągi bankowe. Na jednej stronie suma: 1 080 000 zł.
– Twoja córka i twój zięć mieli pełnomocnictwo założone po operacji kolana — powiedział. — Miało służyć opłacaniu rachunków i leków. Tymczasem stąd zniknęło ponad milion.
Ryszard nie patrzył na mnie. Zgniótł w palcach kartkę z wydrukiem.
– Może ja się zgodziłem — mruknął. — Może coś podpisałem po lekach przeciwbólowych.
– choćby jeżeli podpisałeś, Ryszardzie, to twoje pełnomocnictwo mówiło jasno: wydatki na twoje leczenie i dom. Nie na firmę budowlaną Marka ani na spłatę jego kart. — Roman przesunął nam kartkę z wyciągami z konta Pauliny. — Trzy przelewy po dwieście tysięcy. To nie jest pomyłka.
Tego wieczoru przyjechali oboje. Paulina włożyła buty na obcasach, nie zdjęła ich w przedpokoju. Marek stał za nią, ręce w kieszeniach. Nie musiał nic mówić.
– Tato, wybacz — powiedziała słodko. — Myślałam, iż cię straciłam. Chciałam tylko chronić twoje rzeczy.
– Nie nazywaj mnie „tato”, kiedy zięć cieszy się z mojej rzekomej śmierci — odparł Ryszard.
Paulina uniosła brodę.
– Chcemy z mężem złożyć wniosek o opiekę prawną. Chodzi o to, żeby nikt tobą nie kierował. Przecież zapomniałeś o wizycie u kardiologa… Uregulowałeś rachunek za prąd dwa razy… Miałeś też stłuczkę na parkingu.
– To był słupek, Paulina! — odparł Ryszard. — Wiesz, co jest gorsze od zapomnienia? Twoje przelewy na konto Marka.
Zrobiła się biała jak ściana. Marek zerknął na nią, potem na mnie. Wygarnął coś, co pamiętam do dziś:
– Wystarczy, iż Anna trzyma go za rękę. Sama wyciągnęła z jego kont już dawno, ile chciała.
Wstałam. Ale Ryszard przytrzymał mnie za nadgarstek. Spokojnie, jakby chodziło o czajnik, który właśnie się zagotował.
– Idźcie stąd. Porozmawiamy na korytarzu sądowym.
—
Paulina złożyła wniosek o stwierdzenie niezdolności do samodzielnego prowadzenia spraw. Przyszedł list z sądu rejonowego. Adwokat Romana, a teraz i nasz drugi adwokat, pani Maja Lewicka, przygotowała teczkę: opinie lekarskie, testy poznawcze, wywiady z sąsiadami. Ryszard nie udawał młodego. Mówił: „Tak, zapomniałem o spotkaniu. Tak, żona prowadzi samochód. Tak, używam laski. Ale o ile starczy na to, żeby moja córka wyprowadziła z konta milion, to chyba nie jestem aż taki niedołężny".
Na rozprawie w sali nr 4 zebrali się krewni pierwszej żony. Paulina przywiozła też Marka. Siadła na ławie, wpatrzona w okno, jakby to była sprawa o podział odpadów.
Maja wyciągnęła plik wyciągów. Położyła przed nią.
– Proszę powiedzieć sądowi, na co poszło pierwsze dwieście tysięcy? — zapytała.
Paulina bawiła się pierścionkiem.
– To było wsparcie dla rodziny. Ojciec zawsze pomagał.
– Pani mąż prowadzi firmę budowlaną na Naramowicach, prawda? — Maja otworzyła drugą stronę. — A ten przelew zasilił konto o numerze… „M&M Budownictwo". Czy to nie jest firma, w której pani jest współwłaścicielką?
Marek wstał. Wyrwał wyciągi z dłoni leżącej na ławie Pauliny.
– To nie tak! Ojciec sam mówił, iż pomoże! A ty, suko… — W tym momencie Ryszard wstał. Laska uderzyła o podłogę.
– Nie mów tak do mojej żony, chłopcze. — Głos mu nie drżał. — Zwłaszcza iż twój dług u mnie wynosi 1 080 000 zł, a nie „trochę".
Sędzia uniosła brwi. Mecenas Pauliny próbował coś przekrzyczeć, ale Marek już się wywrócił we własnej opowieści: krzyknął do Pauliny, iż to ona wymyśliła „opiekę", iż sama mówiła, żeby ojciec dał im te pieniądze, bo i tak nie pożyje długo. Na sali zapanowała głucha cisza, taka, co dzwoni w uszach. Ryszard tylko powiedział:
– Masz córko. Nie zdążyłaś pochować, a już mnie policzyłaś.
Sędzia nie przyznała opieki. Wskazała, iż Ryszard jest w pełni zdolny do decydowania o sobie, a wątek „niewłaściwego zarządzania majątkiem" zostanie skierowany do prokuratury. Paulina wstała, wyszła bez słowa. Marek za nią.
—
Dzień po wyroku poszłam z Ryszardem do banku. Czekamy w kolejce, Ryszard trzyma w dłoni dowód. Pani w okienku sprawdza coś w komputerze, potem podaje mu formularz.
– Chce pan dzisiaj odwołać pełnomocnictwo?
– Tak — odpowiada. — Odwołuję panią Paulinę Zakrzewską ze wszystkich rachunków.
Pani stuka w klawiaturę. Jeszcze jeden podpis. Ryszard pochyla się nad kartką, mruży oczy. adekwatnie to spokojnie składa podpis i podnosi głowę.
– Proszę też zamknąć wspólne konto dla Marka. To to, co zaczyna się od „88".
Pani przytakuje. Na ekranie świeci się kwota: 1 080 000 zł. Ryszard patrzy na nią tylko przez chwilę.
– Kiedyś myślałem, iż to tylko cyfra — mówi do mnie cicho.
—
Tydzień później wymienił zamek. Zadzwonił po ślusarza, tego samego, co naprawiał nam kran w łazience, bo mu ufa. Mężczyzna przyszedł o osiemnastej, przy wiertarce i nowym cylindrze. Ryszard zapłacił 240 zł od ręki.
Paulinę znalazłam na progu w piątek po południu. Stała z kluczem w dłoni. Próbowała otworzyć drzwi, potem jeszcze raz, potem trzeci.
Ryszard powoli podszedł do wizjera, odblokował zamek od środka i uchylił drzwi.
– Nie pasuje? — zapytał.
Paulina patrzyła na niego, jakby zobaczyła ducha.
– Tato, chciałam porozmawiać. Wytłumaczyć.
– Tato — powtórzył cicho. — Nie musisz już u mnie nocować ani pilnować rachunków. Masz swój dom na Winiarach, swoje konta i swoje dzieci. Klucz tutaj nie działa.
Zamknął drzwi. Usłyszałam, jak Paulina stoi jeszcze chwilę w milczeniu. Potem usłyszałam jej kroki na klatce.
Ryszard powiesił nowy klucz na haczyku obok wieszaka w przedpokoju. Zdjął but, potem drugi. Położył laskę przy komodzie.
– To tyle — powiedział. — Dobrze, iż akurat herbata się zaparzyła.
Nastawił czajnik, a ja wróciłam do kuchni. Na blacie leżał ten sam bordowy folder z napisem „Testamenty". Tylko iż teraz w środku była już kartka z sądu: „Wniosek o ubezwłasnowolnienie oddalony". A obok niej — pełnomocnictwo, które tego ranka straciło ważność.
Za oknem przejechał tramwaj nr 5, roztrącając liście na przystanku przy Głogowskiej. Ryszard nalał czarnej herbaty do kubka, a potem dodał cukru. Dwie łyżeczki. Tak, jak zawsze. Tylko iż tym razem nikt mu tego cukru nie liczył.
