Kontrole ZUS u przedsiębiorców są rzadsze, ale są typowane bardziej precyzyjnie. Do sprawdzenia wybierane są głównie firmy, w których ryzyko naruszenia przepisów jest największe. Potwierdzeniem liczby: między styczniem a sierpniem 2026 roku w 9 na 10 kontroli wykryte były nieprawidłowości.
W całym kraju od początku roku do końca wakacji, pracownicy ZUS przeprowadzili ponad 20,5 tys. kontroli firm i przedsiębiorstw. Z tego w blisko 18,5 tys. przypadków stwierdzili nieprawidłowości.
– W zdecydowanej większości miały wymiar finansowy – stwierdza Sebastian Szczurek, rzecznik prasowy ZUS w Opolu.
Kontrole ZUS u przedsiębiorców. Najczęstsze „błędy”
Okazuje się, iż najczęściej chodziło o nieprawidłowe naliczanie składek na ubezpieczenia społeczne – w sumie na kwotę 360,6 mln zł.
Kolejne 12,7 mln zł dotyczyło nieprawidłowego naliczania lub rozliczania świadczeń z ubezpieczeń społecznych. Łączny wynik finansowy kontroli wyniósł 373,3 mln zł.
ZUS przypomina, iż jeszcze kilka lat temu ZUS w skali kraju prowadził rocznie około 60 tys. kontroli.
– Od stycznia do końca sierpnia tego roku pracownicy opolskiego oddziału ZUS zrealizowali 605 kontroli u przedsiębiorców. – Stwierdzili nieprawidłowości, które głównie dotyczyły niewłaściwego naliczania składek na kwotę około 8,4 mln zł – podaje Sebastian Szczurek.
Mniej kontroli, więcej wymiernych efektów. Skok z 65 proc. do ponad 90 proc.
Mimo, iż kontroli jest mniej, to instytucja osiąga więcej efektów. – Skuteczność wyraźnie wzrosła. Przykładowo, w 2017 r. nieprawidłowości stwierdzano w 65 proc. kontroli. A w tym roku ten wskaźnik przekracza 90 proc. – obrazuje Szczurek.
Instytucja odchodzi od masowych działań kontrolnych. Teraz skupia się na precyzyjnym typowania podmiotów. Robi to wykorzystując informacje zgromadzone w swoich systemach, analizę danych oraz modele ryzyka.
W 2017 r. średni wynik finansowy przypadający na jedną kontrolę to około 6 tys. zł. w tej chwili przekracza 18 tys. zł.
– Oznacza to, iż każda kontrola przynosi dziś średnio trzykrotnie wyższy efekt niż dziewięć lat temu – podaje Sebastian Szczurek.
Kontrola ZUS u przedsiębiorców. Jakie branże z kłopotami?
Wykrywane nieprawidłowości dotyczą często m.in.:
- zbiegu tytułów do ubezpieczeń społecznych,
- zaniżania podstaw wymiaru składek,
- nieprawidłowego rozliczania osób pracujących dla własnego pracodawcy,
- wykorzystywania różnych form zatrudnienia, aby ograniczyć obciążenia składkowe.
Szczególną uwagę ZUS zwraca na rynek pracy platformowej. Tam pojawiają się skomplikowane modele zatrudnienia. Chodzi również o branże charakteryzujące się dużą rotacją pracowników i dużym wykorzystaniem umów cywilnoprawnych.
– W ostatnim czasie nieprawidłowości szczególnie często występowały w transporcie międzynarodowym, działalności związanej z zatrudnieniem i pośrednictwem pracy oraz w usługach ochroniarskich – wylicza Sebastian Szczurek.
Kontrole chronią prawa osób ubezpieczonych
Kontrole płatników składek obejmują m.in.:
- prawidłowość zgłaszania do ubezpieczeń społecznych,
- obliczania i opłacania składek,
- ustalania uprawnień do świadczeń,
- wykonywania innych obowiązków wynikających z przepisów prawa.
Ich celem jest nie tylko ochrona środków Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. To przede wszystkim zabezpieczenie praw osób ubezpieczonych. Prawidłowo opłacone składki wpływają na wysokość świadczeń w razie choroby, niezdolności do pracy czy po zakończeniu aktywności zawodowej.
Większość wykrywanych nieprawidłowości łatwo usunąć. Wystarczy złożyć dokumenty korygujące i uregulować należności. Te z kolei najczęściej wynikają z błędów popełnianych przy zgłaszaniu do ubezpieczeń lub ustalaniu podstaw wymiaru składek. Są to m.in.:
- spóźnione zgłoszenia,
- pomyłki rachunkowe,
- błędy w dokumentacji.
***
Odważne komentarze, unikalna publicystyka, pasjonujące reportaże i rozmowy – czytaj w najnowszym numerze tygodnika „O!Polska”. Do kupienia w punktach sprzedaży prasy w regionie oraz w formie e-wydania
