Kuba spał u babci, a w mieszkaniu pachniało wczorajszym bigosem. Nie tym, który się je. Tym, który się wypomina. Bo bigos w tym domu od czterech lat znaczył jedno: „Mama zrobiła, podjedź, odbierz”. I on za każdym razem podjeżdżał. Nie po bigos. Po to, żeby usłyszeć, iż Zosia znowu nie umie. Nie umie w karpia, nie umie w pranie, nie umie w dziecko, nie umie w nic.
Kiedyś jej to nie przeszkadzało. Kiedyś, czyli siedem lat temu, gdy poznała Marcina na ślubie kuzynki w Radomiu. Tańczył z nią do białego rana, a potem powiedział: „Ty nie tańczysz, ty się kłócisz z podłogą”. Zosia pomyślała wtedy, iż to najzabawniejsza rzecz, jaką usłyszała od mężczyzny, który ma trzydzieści dwa lata i marynarkę o numer za dużą.
Pobrali się po jedenastu miesiącach. Zamieszkali w dwupokojowym mieszkaniu po babce Zosi, tej z Targówka, która do końca życia mówiła na kuchenkę „piecyk” i trzymała cukier w puszce po herbacie z czasów Gierka. Marcin wniósł laptop, wiertarkę i poczucie, iż świat jest po jego stronie. Zosia wniosła 380 000 złotych — swoje oszczędności z pracy w korporacji — i podpisała, iż to wkład w ich wspólne życie.
Wkład. Ładne słowo. Księgowe, jakby mieszkanie było rubryką w Excelu.
Najpierw było dobrze. choćby bardzo. Marcin całował ją w czoło, zanim wyszła do pracy, i mówił: „Tylko wróć, bo nie mam z kim oglądać wiadomości”. Zosia wracała. Oglądała. Śmiała się z jego żartów o politykach, których nazwisk nie pamiętała. Czuła się jak kobieta z reklamy proszku do prania — dom, zapach, mężczyzna, który patrzy z uznaniem.
A potem urodził się Kuba.
Nie to, żeby Marcin odszedł. Został. Fizycznie. Ale jego matka wprowadziła się do ich życia przez telefon — dzwoniła pięć, sześć, czasem dziewięć razy dziennie. I za każdym razem miała coś do powiedzenia o Zosi. Że za mało mleka. Że za dużo płaczu. Że dziecko nie ubrane. Że zupa za rzadka. Że podłoga lepka. Że Zosia nie taka. Po prostu nie taka. Bez konkretów, ale z takim naciskiem, iż Zosia zaczęła sprawdzać, czy nie ma czasem metki z ceną na plecach.
Marcin słuchał. Kiwał. Mówił: „No mamo, no wiem, no postaram się z nią porozmawiać”. I nie rozmawiał. A jak Zosia próbowała, to patrzył na nią jak na zepsuty kaloryfer: „Znowu ci się coś wydaje. Mamusia chce pomóc”.
Mamusia.
Trzydziestopięcioletni mężczyzna mówił „mamusia”, jakby był w przedszkolu i zgubił worek z kapciami.
W zeszły piątek Zosia wróciła z pracy później. Tramwaj stał dwadzieścia minut na moście Śląsko-Dąbrowskim, bo jakaś pani zemdlała i czekali na karetkę. Zosia weszła do mieszkania o dziewiętnastej czterdzieści, zmęczona tak, iż czuła każdą kość z osobna. W przedpokoju stały buty teściowej. I Marcin w kuchni, nad talerzem bigosu, z miną winowajcy, któremu już przebaczono, zanim zdążył powiedzieć, co zrobił.
— Dziecko w domu same. — Teściowa nie zapytała, tylko oznajmiła. — Dzwoniłam cztery razy. Nikt nie odbierał.
— Byłam w pracy — powiedziała Zosia. — Telefon w torebce, nie słyszałam.
— W torebce. — Teściowa powtórzyła to tak, jakby Zosia powiedziała, iż trzyma tam narkotyki. — A jakby coś się stało? Jakby Kuba dostał gorączki? Też byś nie słyszała?
Kuba siedział na podłodze w salonie i układał klocki. Miał trzy i pół roku. Gorączki nie miał. Miał za to na policzku ślad po palcach — nie, nie od uderzenia, po prostu od tego, iż babcia chwyciła go za twarz, żeby na niego spojrzeć. Zosia widziała kiedyś, jak to robi. Jak bierze dziecko za podbródek i przytrzymuje, żeby nie uciekało, kiedy mówi: „Popatrz na babcię, jak babcia do ciebie mówi”.
— Marcin — powiedziała Zosia. — Powiedz coś.
Marcin wstał, odstawił talerz do zlewu, odkręcił wodę. Zaczął myć. Bardzo dokładnie. Talerz po bigosie mył cztery minuty, Zosia liczyła.
— No… — zaczął, nie odwracając się. — No wiesz. Mama ma trochę racji. Powinnaś odbierać. Jakby tak coś… no.
I wtedy Zosia po raz pierwszy zobaczyła go takim, jakim był naprawdę. Nie mężczyznę, którego poślubiła. choćby nie syna swojej matki. Tylko kogoś, kto myje talerz, żeby nie musieć stanąć po żadnej stronie. I zrozumiała, iż on już wybrał. Dawno. Może w dniu ślubu, może w chwili, gdy pierwszy raz powiedział „mamusia” w ich wspólnym mieszkaniu. Po prostu do tej pory nie było okazji, żeby to zobaczyć.
W sobotę rano Zosia pojechała do banku. Nie po to, żeby coś sprawdzać. Po to, żeby coś zrobić. Miała swoje pieniądze. Te sprzed małżeństwa. Wzięła dowód, umowę, wszystkie papiery. Usiadła przed młodą dziewczyną w okularach, która wyglądała, jakby sama dopiero co skończyła studia i bała się klientów.
— Chcę zamknąć konto — powiedziała Zosia.
Dziewczyna zamrugała.
— Całe oszczędności?
— Tak. Wszystkie. W gotówce.
To nie była zemsta. Zosia nie miała w sobie złości. Miała zmęczenie. Takie, które czuje się w zębach. Zmęczenie, po którym człowiek nie krzyczy, tylko robi. To, co trzeba.
Wróciła do domu z kopertą. Marcin leżał na kanapie. Oglądał skoki narciarskie. Wstał dopiero, gdy usłyszał, iż zamyka drzwi sypialni na klucz — Zosia nigdy nie zamykała drzwi sypialni na klucz. Zapukał.
— Co robisz? — zapytał. — Coś się stało?
Zosia nie odpowiedziała. Wyjęła z szafy walizkę. Tę, z którą jeździła na delegacje, zanim urodził się Kuba. Zaczęła pakować. Rzucała do środka ubrania bez składania — jakby wyjeżdżała na wakacje, na które nie chciała jechać.
— Zosia! — Marcin pukał teraz mocniej. — Co ty wyprawiasz? To przez wczoraj? Mama przesadziła, przyznaję, ale…
Zosia otworzyła drzwi. Marcin stał w progu z ręką uniesioną do pukania, z miną człowieka, który nie zdążył przygotować dalszego ciągu. Pachniał żelem pod prysznic. Tym męskim, o zapachu, który wybrała mu Zosia trzy lata temu. Zauważyła, iż butelka stoi w łazience odwrócona do góry dnem — wyciskali ją do ostatniej kropli. Przyjdzie jej jeszcze na dwa, może trzy mycia.
— Nie jadę na wakacje — powiedziała. — Wyprowadzam się.
— Co? — Marcin opuścił rękę. — Jak to? A Kuba?
— Kuba jest u mojej mamy. Zabiorę go po drodze. — Zosia wrzuciła do walizki kosmetyczkę. Nie zamykała jej. — A ty masz tu bigos.
— Jaki bigos? — zapytał, chociaż doskonale wiedział.
— Ten od mamusi. W lodówce. Wyjdzie ci na trzy dni.
Marcin zrobił krok w jej stronę, ale Zosia minęła go z walizką. W przedpokoju zdjęła z wieszaka kurtkę Kuby. Swoją zarzuciła na ramię. Spojrzała na rękawiczkę suszącą się na kaloryferze. Wzięła ją. Jedną. Włożyła do kieszeni.
— Nie możesz tak po prostu… — zaczął Marcin, ale Zosia już otwierała drzwi wejściowe.
Zatrzymała się na progu. Odwróciła. Nie po to, żeby zrobić mu awanturę. Po to, żeby powiedzieć coś, co przygotowała w banku, czekając na wypłatę. Coś, co układała w głowie, kiedy pani w okularach liczyła pieniądze, a w tle grało radio z wiadomościami o mrozach.
— Wiesz, kiedy przestałam cię kochać? — zapytała.
Marcin nie odpowiedział. Stał w przedpokoju, w tych swoich kapciach z przetartym noskiem, i patrzył na nią z otwartymi ustami.
— W piątek. O dziewiętnastej czterdzieści cztery. Kiedy myłeś talerz.
I wyszła. Pociągnęła walizkę na kółkach po chodniku. Kółka stukały w płyty, rytmicznie, jakby liczyły kroki. Minęła trzepak, na którym suszyła się czyjaś pościel. Minęła sklep, w którym zawsze kupowali chleb. Nie weszła.
Na przystanku wyjęła telefon. Znalazła wiadomość od teściowej — ta pisała codziennie o dziewiątej rano, jakby prowadziła dziennik nadzoru nad rodziną syna. „Zosiu, Kuba nie powinien tyle siedzieć przed bajkami. Wnuczek mi mówił, iż oglądał wczoraj dwie godziny. Proszę to ograniczyć.”
Zosia odpisała jednym zdaniem. Pierwszym, jakie jej przyszło do głowy. I jedynym, które miało sens.
„Proszę pisać do syna. Ja już nie jestem pod telefonem.”
Wyłączyła dzwonek. Wsiadła do tramwaju. Walizka stała obok, a Zosia patrzyła, jak za oknem ucieka Targówek — bloki, szyld „Warzywa i owoce”, przejście dla pieszych, przy którym zawsze stawała, czekając, aż Kuba doliczy do dziesięciu. Nie liczyła dzisiaj. Zamknęła oczy i oparła głowę o szybę. Szyba była zimna. Dokładnie tak zimna, jak powinna być w styczniu. I pomyślała, iż od dawna nic nie było na swoim miejscu.
Za oknem, na pustym placu zabaw, huśtawka poruszała się sama. Wiatr. Tylko wiatr. Ale Zosia patrzyła na nią tak długo, aż tramwaj skręcił i plac zniknął. Potem wyjęła z torebki klucze od mieszkania na Targówku. Położyła je na pustym siedzeniu obok. Nie wyrzuciła. Zostawiła. Niech biorą. Niech mają. Ona miała przy sobie tylko kopertę i jedną dziecięcą rękawiczkę. Na razie wystarczy.
