Fundacja GrowSPACE ogłosiła wyniki 8. edycji Rankingu Szkół Przyjaznych LGBTQ+. To zestawienie placówek ponadpodstawowych, w których młode osoby mogą liczyć na większe poczucie bezpieczeństwa, wsparcie i obecność dorosłych sojuszników. O wynikach decydują przede wszystkim osoby uczniowskie, ale także ich rodzice, nauczyciele i znajomi.
Szkoła to nie tylko miejsce, w którym zdobywa się wiedzę. To przestrzeń, w której młode osoby spędzają ogromną część swojego życia, budują relacje, uczą się zaufania, sprawdzają, kim są i jak chcą być traktowane. Dlatego bezpieczeństwo w szkole nie może być dodatkiem. Powinno być podstawą.
W tegorocznej edycji ankietę wypełniło blisko 15 tysięcy osób. Pytania dotyczyły między innymi atmosfery w szkole, reakcji kadry na przemoc, otwartości wobec osób LGBTQ+ i tego, czy w placówce są dorośli, do których można zwrócić się po pomoc. Status Szkoły Przyjaznej uzyskało 181 placówek.
Otwartość nie kończy się na dużych miastach
W pierwszej dziesiątce rankingu znalazły się szkoły z Warszawy, Olsztyna, Gdańska, Łodzi, Sopotu, ale też z mniejszych miejscowości, takich jak Boguchwała. To istotny sygnał: bezpieczna szkoła nie jest przywilejem wielkich ośrodków. Może powstawać wszędzie tam, gdzie dyrekcja, nauczyciele, nauczycielki i społeczność uczniowska realnie pracują nad atmosferą szacunku.
Jak podkreślał podczas ogłoszenia wyników Jakub Juszczak z Fundacji GrowSPACE, otwartość nie zależy od kodu pocztowego. Zależy od decyzji, praktyki i gotowości do reagowania wtedy, kiedy ktoś doświadcza przemocy lub wykluczenia.
Ranking Szkół Przyjaznych LGBTQ+ 2026
- I Liceum Ogólnokształcące im. Adama Mickiewicza w Olsztynie
- XXX Liceum Ogólnokształcące im. Jana Śniadeckiego w Warszawie
- Bednarska I Społeczne Liceum Ogólnokształcące z oddziałami międzynarodowymi im. Maharadży Jam Saheba Digvijay Sinhji w Warszawie
- Liceum Ogólnokształcące z oddziałami dwujęzycznymi w Boguchwale
- Wielokulturowe Liceum Humanistyczne im. Jacka Kuronia w Warszawie
- Akademia Dobrej Edukacji im. Macieja Płażyńskiego w Gdańsku
- IV Liceum Ogólnokształcące im. Emilii Sczanieckiej w Łodzi.
- Wawerska Szkoła Realna w Warszawie
- Liceum Ogólnokształcące Dobratu im Tosi Kozłowskiej w Warszawie
- Sopockie Astronomiczne Liceum w Sopocie.
To nie ranking „ideologii”. To ranking bezpieczeństwa
Wokół osób LGBTQ+ wciąż pojawia się język, który odczłowiecza, wyklucza i robi z młodych ludzi temat politycznej walki. Tymczasem za każdym skrótem, każdą literą i każdą debatą są konkretne osoby: uczennice, uczniowie, osoby niebinarne, ich przyjaciele, rodziny i nauczyciele.
Ranking Szkół Przyjaznych LGBTQ+ pokazuje placówki, w których młodzi ludzie mogą poczuć, iż nie muszą ukrywać ważnej części siebie, żeby przetrwać szkolny dzień. Pokazuje też, jak duże znaczenie ma obecność choć jednej dorosłej osoby, której można zaufać.
Podczas ogłoszenia wyników Katarzyna Kotula, pełnomocniczka rządu ds. równości, zwracała uwagę, iż szkoła przyjazna osobom LGBTQ+ jest po prostu szkołą przyjazną człowiekowi. Taką, w której różnica nie jest powodem do przemocy, a godność nie zależy od tego, czy ktoś wpisuje się w oczekiwania większości.
Przemoc w szkołach przez cały czas jest codziennością
Ranking jest powodem do dumy dla wyróżnionych szkół, ale nie oznacza, iż problem został rozwiązany. Dane z badań towarzyszących tegorocznej edycji pokazują, iż wiele młodych osób przez cały czas styka się z przemocą, dyskryminacją i brakiem reakcji dorosłych.
- 36 proc. badanych zna osobę, która doświadczyła przemocy psychicznej ze względu na przynależność do społeczności LGBTQ+.
- 34 proc. zna przypadki cyberprzemocy wymierzonej w osoby LGBTQ+,
- a 24 proc. — przemocy fizycznej.
- Dyskryminacji ze względu na bycie osobą LGBTQ+ doświadczyły lub znały ją z otoczenia ponad 33 proc. ankietowanych.
- Szczególnie niepokojące jest to, iż prawie co trzecia osoba uczniowska nie potrafi wskazać w swojej szkole ani jednej dorosłej osoby, której mogłaby zaufać w trudnej sytuacji.
- Tylko co czwarta osoba deklaruje, iż w jej szkole odbywały się warsztaty antydyskryminacyjne.
- Blisko połowa respondentów nie ma pewności, czy ich szkoła jest miejscem bezpiecznym dla wszystkich.
To nie są abstrakcyjne liczby. To codzienne doświadczenia młodych osób, które mogą bać się odezwać, zgłosić problem, poprosić o pomoc albo po prostu być sobą.
Neutralność wobec przemocy nie chroni
Bezpieczna szkoła nie powstaje sama. Nie wystarczy deklaracja, iż „u nas wszyscy są traktowani tak samo”. Równe traktowanie wymaga procedur, edukacji, uważności i reakcji wtedy, gdy dochodzi do przemocy. Milczenie dorosłych bardzo często wzmacnia osoby krzywdzące, a nie te, które potrzebują wsparcia.
Dlatego szkoła przyjazna LGBTQ+ nie jest szkołą, która „robi politykę”. Jest szkołą, która rozumie, iż młode osoby mają prawo do bezpieczeństwa, szacunku i wsparcia. Także wtedy, gdy są transpłciowe, nieheteronormatywne, niebinarne albo dopiero szukają języka, którym mogą opowiedzieć o sobie.
Dla wielu młodych ludzi szkoła bywa pierwszym miejscem poza domem, w którym mogą usłyszeć: „jesteś okej”. Może też być miejscem, w którym uczą się, iż lepiej milczeć, chować się i nie ufać nikomu. Różnica między tymi doświadczeniami często zależy od dorosłych.
Po stronie młodych osób
Ranking Szkół Przyjaznych LGBTQ+ jest istotny nie dlatego, iż tworzy listę „najlepszych” placówek. Jest ważny, bo pokazuje, iż bezpieczeństwo można budować konkretnymi działaniami: reagowaniem na przemoc, obecnością sojuszników, edukacją antydyskryminacyjną, językiem szacunku i gotowością do słuchania młodych ludzi.
Każda osoba uczniowska zasługuje na szkołę, w której nie musi bać się tego, kim jest. Każda osoba powinna mieć prawo do nauki bez przemocy, wyśmiewania, wykluczania i samotności.
