Od 14 czerwca 2026 roku na polskich półkach pojawi się nowa kategoria produktów. To coś zupełnie nowego i innego – i żeby zrozumieć, o co adekwatnie, trzeba najpierw kilku słów wyjaśnienia.
Fot. Warszawa w Pigułce
Sok bez cukru? To niemożliwe, ale można go zmniejszyć
Do soków owocowych nie wolno dodawać cukru. Tak jest od 2012 roku i ta zasada się nie zmienia. To, co pijemy w szklance soku jabłkowego czy pomarańczowego, to wyłącznie cukry naturalnie obecne w owocach – fruktoza, glukoza i sacharoza. Właśnie dlatego na etykietach soków 100% trudno było wcześniej znaleźć oświadczenie „bez dodatku cukru” – bo takie oświadczenie sugerowałoby, iż inne soki owocowe cukier mają, a to nieprawda.
Nowe przepisy pozwalają teraz producentom na coś, co jeszcze niedawno byłoby trudne do sklasyfikowania prawnie: obniżenie zawartości naturalnych cukrów w soku bez dodawania czegokolwiek z zewnątrz. Żadnych słodzików, żadnych zamienników. Cukier po prostu – dosłownie – zostaje usunięty z gotowego soku.
Warunek jest jeden, ale wyraźny: zawartość cukrów musi być niższa o co najmniej 30% w porównaniu ze standardowym sokiem z tych samych owoców. Dopiero wtedy producent może użyć nazwy „sok owocowy o obniżonej zawartości cukrów” – zgodnie z rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi (Dz.U. 2025, poz. 965), wdrażającym dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1438 z 14 maja 2024 roku.
Filtracja i drożdże – tak producenci zabierają cukier z soku
Brzmienie „obniżona zawartość cukrów” brzmi jak chwyt marketingowy, ale za procesem stoi konkretna technologia. Producenci mogą korzystać z 2 metod, które są dopuszczone przepisami.
Pierwsza to filtracja membranowa. Sok przepuszczany jest przez specjalne membrany, które oddzielają cząsteczki cukru od reszty składników. Smak, aromat, witaminy – zostają. Część cukru – nie. To ta sama technologia, którą stosuje się m.in. przy odsalaniu wody czy produkcji win bezalkoholowych.
Druga metoda to kontrolowana fermentacja drożdżowa. Drożdże „zjadają” cukry w soku, przetwarzając je – ale proces jest zatrzymywany zanim zdąży powstać alkohol. Brzmi jak produkcja piwa w połowie drogi, ale efektem jest sok z mniejszą ilością cukru, bez grama alkoholu w składzie.
W obu przypadkach przepisy stawiają twarde wymaganie: sok musi zachować wszystkie istotne adekwatności fizyczne, chemiczne, zapachowe i odżywcze, odpowiadające standardowemu sokowi z owoców tego samego gatunku. jeżeli po procesie jabłkowy smakuje jak coś innego – nie przejdzie przez wymagania jakościowe.
Słodziki? Wykluczone z góry
Tu przepisy są jednoznaczne. Producent, który chce umieścić na etykiecie napis „o obniżonej zawartości cukrów”, nie może rekompensować utraconej słodyczy żadnymi substancjami słodzącymi. Zakaz dotyczy zarówno syntetycznych słodzików, jak i naturalnych zamienników – stewii, erytrytolu czy syropu z agawy. Sok ma być mniej słodki – i koniec.
To ważna różnica w stosunku do wielu innych produktów „light” na rynku, gdzie obniżona zawartość cukru często oznacza po prostu wymianę jednego słodkiego składnika na inny. W przypadku nowej kategorii soków – mniej cukru znaczy dosłownie mniej słodyczy.
Na półkach pojawi się też nowy napis – i to na zwykłych sokach
Nowe przepisy wprowadzają jeszcze jedną zmianę, która dotyczy standardowych soków 100%. Producenci zyskują możliwość dobrowolnego umieszczania na etykiecie komunikatu: „soki owocowe zawierają wyłącznie naturalnie występujące cukry”.
Po co? Bo wielu konsumentów do dziś nie wie, czym różni się sok owocowy od nektaru. Nektar – to produkt, do którego dodać można cukier i wodę. Sok 100% – nie zawiera ani grama dodanego cukru. To zasada obowiązująca w UE od 2012 roku, ale jak przyznaje sama Komisja Europejska, rok kampanii informacyjnej okazał się za krótki, żeby skutecznie dotrzeć do konsumentów. Nowy napis na etykiecie ma to w końcu zmienić.
Czerwiec 2026 to dopiero drugi etap większej rewolucji na półkach
Nowe soki to część szerszych zmian wynikających z unijnej dyrektywy 2024/1438, która aktualizuje cztery tzw. dyrektywy śniadaniowe – przepisy sprzed ponad 20 lat regulujące miód, soki, dżemy i mleko w proszku. Zmiany wdrażane są etapami.
Pierwszy etap wszedł już w życie – od 17 lutego 2026 roku przy wszystkich świeżych owocach i warzywach sprzedawanych luzem musi widnieć flaga kraju pochodzenia. Zamiast drobnego druku o „produktach z UE” – konkretna flaga i nazwa państwa.
Drugi etap, który obejmuje soki, miody i dżemy, ruszył 14 czerwca 2026 roku. W przypadku miodów zmiany są równie poważne – etykieta będzie musiała wskazywać wszystkie kraje pochodzenia surowca z procentowym udziałem każdego z nich, w kolejności malejącej. Popularne „mieszanki miodów z UE i spoza UE” znikają z etykiet.
Produkty wyprodukowane i wprowadzone do obrotu przed datą wejścia przepisów mogą pozostawać na półkach do wyczerpania zapasów – producenci mają więc pewien czas na dostosowanie się do nowych wymagań.
Czy to odpowiedź na rzeczywiste potrzeby, czy kolejna marketingowa kategoria?
Rynek soków od kilku lat traci na popularności – przynajmniej jeżeli chodzi o soki tradycyjne. Konsumenci, którzy ograniczają cukier, sięgają po wodę, napoje funkcjonalne albo prasowane warzywa. Soki 100% bywają traktowane jak produkt zbyt słodki, mimo iż cukier w nich pochodzi wyłącznie z natury.
Nowa kategoria daje producentom narzędzie do odpowiedzi na ten trend – bez fałszowania składu i bez słodzenia zamiennikami. Czy konsumenci po taki produkt sięgną, zależy w dużej mierze od ceny i smaku. Procesy membranowe i kontrolowana fermentacja to technologie kosztowne. Trudno spodziewać się, żeby soki o obniżonej zawartości cukrów były tańsze od standardowych odpowiedników.
Warto też pamiętać, iż sam fakt, iż cukry w soku są naturalne – a nie dodane – ma znaczenie dla metabolizmu. Część badań wskazuje, iż fruktoza spożywana w całym owocu jest metabolizowana inaczej niż ta sama fruktoza w płynnej formie. Soki, choćby te „odcukrzone”, nie są produktem zalecanym w nieograniczonych ilościach przez specjalistów ds. żywienia – niezależnie od tego, co pojawi się na etykiecie.
Co warto wiedzieć przed zakupem – dla czytelnika
- Sok owocowy o obniżonej zawartości cukrów musi mieć o minimum 30% mniej cukru niż standardowy odpowiednik – to wymóg prawny, nie deklaracja producenta. jeżeli producent nie spełni tego progu, nie może użyć tej nazwy.
- Słodziki są wykluczone. jeżeli na etykiecie soku „o obniżonej zawartości cukrów” znajdzie się stewia, erytrytol lub inny słodzik – to produkt nie spełnia nowej definicji i powinien być oznakowany inaczej.
- Nektar to nie sok. jeżeli na etykiecie widnieje słowo „nektar” lub „napój owocowy” – producent mógł dodać cukier i wodę. Napis „100% sok” lub „sok owocowy” oznacza brak dodatku cukru – i tak było już przed wprowadzeniem nowych przepisów.
- Tabela wartości odżywczych zawsze powie więcej niż hasło na froncie opakowania. choćby jeżeli etykieta krzyczy „mniej cukru”, warto sprawdzić rubrykę „cukry” na odwrocie i porównać z innymi produktami. Prawo nakłada obowiązek podawania tych wartości na każdym opakowaniu żywności.
- Produkty ze starym oznakowaniem mogą być w sklepach jeszcze długo. Towary wyprodukowane przed 14 czerwca 2026 roku mogą być sprzedawane do wyczerpania zapasów – nie ma określonego terminu granicznego. Stara etykieta nie znaczy, iż produkt jest gorszy – znaczy tylko, iż trafił do obrotu przed zmianą przepisów.
