Czwartek zaczął się dla mnie jak zwykle: o szóstej rano odebrałem z piekarni dwadzieścia blatów drożdżówek, osiem chałek i zamówienie specjalne — pudełko rogalików z marmoladą, które miało być gotowe na ósmą. Prowadzę cukiernię na Grochowie od jedenastu lat i zdążyłem się nauczyć, iż dobre pieczywo to nie towar, tylko pretekst. Ludzie przychodzą do mnie nie po chleb, tylko po to, żeby ktoś zapamiętał, jak piją kawę.
Tego dnia chodziłem po zapleczu jak struty. Rachunek za prąd urósł do siedmiuset trzydziestu złotych, piec gazowy znowu szwankował, a dostawca mąki podniósł ceny o dwanaście procent. Liczyłem w kółko te same liczby, aż wreszcie machnąłem ręką i wyszedłem na zaplecze zapalić. Papieros zgasł mi na wietrze. Wtedy ją zauważyłem.
Stała przed witryną jak zaczarowana. Dziewczynka, może dziesięć lat, w za małej kurtce z popękanym zamkiem, przestępująca z nogi na nogę. Patrzyła na rogaliki, które dopiero co ułożyłem na tacy. Nie podeszła do drzwi, nie zajrzała do środka. Stała metr od szyby i wodziła oczami za parą, która osiadała na szkle. Pod pachą ściskała reklamówkę z napisem „Biedronka”.
Sam nie wiem, czemu to zrobiłem. Może dlatego, iż sam wychowałem się na Pradze i pamiętam, jak to jest stać przed cukiernią bez grosza. Zapakowałem sześć ciepłych rogalików w papier, wyszedłem na zewnątrz i podałem jej pudełko.
— Zostały z wczoraj — powiedziałem, żeby jej nie krępować. — Szkoda, żeby się zmarnowały.
Popatrzyła na mnie nieufnie, potem na pudełko. Wzięła je bardzo ostrożnie, obiema rękami, jakby ważyło więcej niż ona sama.
— Dziękuję — powiedziała cicho.
I poszła. A ja, zamiast wrócić do lady, zdjąłem fartuch i ruszyłem za nią.
Wiem, jak to brzmi. Facet w średnim wieku idzie krok w krok za obcym dzieckiem, kryjąc się przy bramach. Ale coś mnie tknęło. Jej kurtka pachniała wilgocią, a trampki miała zawiązane na dwa różne sznurowadła. Ruszyłem za nią przez podwórka, obok trzepaka, na którym wisiał samotny niebieski kapeć, minęliśmy śmietnik z napisem „Teresa oddaj klucze”. Skręciła w bramę przy Siennickiej, potem w drugie podwórko, z dziurą w chodniku, w której po deszczu stała woda.
Kamienica, do której weszła, miała okna zabite dyktą i domofon z odciętymi kablami. Na klatce śmierdziało stęchlizną i gotowaną kapustą. Dziewczynka weszła na trzecie piętro. Zaczekałem pół piętra niżej, udając, iż poprawiam sznurowadło.
Drzwi zostawiła uchylone. Stałem w półmroku i patrzyłem przez szparę.
Pokój był prawie pusty. Pod ścianą stało łóżko, a na nim leżała stara kobieta, chuda jak patyk, z kocem podciągniętym pod brodę. Obok siedziało dwoje mniejszych dzieci — chłopiec w swetrze z wyciętym kciukiem i dziewczynka z warkoczykami, które już dawno się rozplątały. Jedyna żarówka wisiała na kablu i dawała tyle światła, co zapałka.
— Przyniosłaś coś? — zapytała staruszka. Głos miała suchy, jakby zbierała go z końca płuc.
Dziewczynka podeszła do łóżka i wyjęła pudełko z reklamówki.
— Otwieraj — powiedziała do chłopca. — Jedzcie, póki ciepłe.
Dzieci rzuciły się na rogaliki, aż papier zaszeleścił. Jadły szybko, połykając prawie bez gryzienia. Stara kobieta ułamała kawałek i włożyła do ust, przymykając oczy. Przez chwilę w pokoju było cicho, tylko przejeżdżający za oknem tramwaj trzynastka zabrzęczał i zniknął.
— A ty? — zapytała babcia, bo tak ją dzieci nazywały. — Nie chcesz?
Dziewczynka pokręciła głową. Odwróciła się do okna, wciąż na wpół zabitego dyktą, żeby nikt nie widział jej twarzy.
— Ja jadłam w szkole — powiedziała.
To zdanie uderzyło mnie mocniej, niżby powinno. Wiedziałem, iż kłamie. Sam tak mówiłem, kiedy ojciec zostawał na noc w pracy, a w domu była tylko pusta puszka po konserwie i chleb tak twardy, iż trzeba go było maczać w herbacie. „Jadłem u kolegi”. „Nie jestem głodny”. „Weźcie sobie”. Znam te zdania. Uczy się ich człowiek szybciej niż tabliczki mnożenia.
Stałem na tej klatce i nie wiedziałem, co zrobić z rękami. Wyjąłem telefon, otworzyłem notatnik i zapisałem: „Zadzwonić do fundacji, poniedziałek, rano”. Potem dopisałem: „Chleb i mleko, pod dostawę, co tydzień. Adres mam. Zapłacę z kasy sklepu”. I trzecią linię: „Sprawdzić, czy młodsze zapisane do szkoły przy Kawęczyńskiej”.
Nie wszedłem do środka. Nie zapukałem. To nie była moja scena do odegrania. Zszedłem po schodach, a na dole zatrzymałem się przy skrzynkach pocztowych. Wszystkie były powyrywane, tylko jedna trzymała się na jednej śrubie. Wyjąłem z portfela pięćset złotych, złożyłem na pół i wsunąłem pod drzwiczki skrzynki z numerem 14. Bez biletu, bez podpisu.
W sklepie Monika, moja pracownica, spojrzała na mnie spod ściągniętych brwi.
— Gdzie pan był? Klientka czekała na tort piętnaście minut.
— Musiałem coś załatwić — powiedziałem i poszedłem do zaplecza.
Przy stoliku do krojenia wypisałem zamówienie na kolejny czwartek: sześć rogalików z marmoladą, cztery bułki, bochenek wiejskiego i karton mleka. Zawahałem się chwilę nad kartką, po czym dopisałem jeszcze jeden rogalik.
Do pudełka włożyłem jedną rzecz, którą znalazłem w szufladzie po swoim synu — mały niebieski długopis z zawieszką w kształcie dinozaura, nieużywany od lat. Zamknąłem wieko i postawiłem pudełko na półce z napisem „Czwartek, godz. 8”.
