Krystyna Zawadzka wróciła z Poznania do Łodzi po czterech dniach konferencji logistycznej. Taksówka zatrzymała się na Piotrkowskiej, ale do mieszkania weszła bramą od tyłu — tak było bliżej do windy, która od miesiąca jeździła na pół etatu. W torbie miała jeszcze bilet kolejowy i opakowanie poznańskich pierników z cynamonem, kupionych dla męża, choć nie wiedziała dokładnie, po co. Zdjęła płaszcz. W salonie nie było kredensu babci.
Na podłodze został jaśniejszy prostokąt, tam gdzie meble stały czterdzieści trzy lata. Pod oknem piętrzyły się kartony z napisami „książki", „zastawa" i „dokumenty — Grzegorz". Grzegorz, jej mąż, siedział przy stole i obracał w rękach pęk kluczy.
— Firma się wali, Krysiu. Musimy na jakiś czas przenieść się do Basi. Sam nie wiem, jak to inaczej rozwiązać.
— Jakie klucze?
— Do pokoju u Basi. Ciasno, ale nie płacimy czynszu. Na kilka tygodni wystarczy.
— Ty to już ustaliłeś? Beze mnie?
Grzegorz prowadził firmę transportową od ośmiu lat i od ośmiu lat opowiadał tę samą historię: zleceniodawca nie zapłacił, kierowca odszedł, naprawa ciężarówki wyszła drożej niż zakładał. Krystyna zawsze dawała mu jeszcze miesiąc. Teraz powiedział, iż dwa auta stoją bez ruchu, duży klient odpadł, a na kontach firmowych zostało kilkaset złotych.
— Mieszkanie trzeba sprzedać. Inaczej komornik dobierze się do wszystkiego, co jeszcze mamy.
Krystyna zdjęła szalik i powiesiła go na haczyku przy drzwiach.
— Moim mieszkaniem twoich długów nie spłacisz.
— Znowu „moim". Dziewiętnaście lat jesteśmy małżeństwem.
— Dostałam je od babci przed ślubem.
— Wiem. Dlatego kupujący zgodził się dać dobrą cenę. Papiery są już prawie gotowe.
Mówił to, nie patrząc na żonę, tylko na zdemontowane półki przy oknie. Podczas remontu przed dziesięcioma latami Krystyna uparła się, żeby zostawić stare dębowe drzwi i kredens ze spękanym szkłem — babcia Weronika mieszkała tu od czasów, gdy ulica nazywała się jeszcze inaczej. Teraz ktoś obcy spakował już wszystkie książki.
— Pokaż mi te papiery.
Grzegorz wyjął z komody przezroczystą teczkę. Wewnątrz leżała umowa przedwstępna, potwierdzenie przyjęcia zaliczki i kopia pełnomocnictwa notarialnego. Z tekstu wynikało, iż Krystyna upoważnia męża do sprzedaży mieszkania, podpisania umowy i złożenia wniosku do wydziału ksiąg wieczystych. Na ostatniej stronie widniała data: dwunasty kwietnia. Tego dnia Krystyna była na ogólnopolskim zjeździe działów zakupów w Poznaniu — rano wystąpienie na panelu, po południu rozmowy z dostawcami, wieczorem kolacja w hotelu Mercure z dwoma koleżankami z branży.
— Gdzie jest oryginał pełnomocnictwa?
— U osoby, która prowadzi transakcję. Jutro zaniesie kupującemu.
— Jakiej osoby?
— Pośrednik z agencji. Wszystko sprawdził.
Krystyna przerzuciła kartki. Na kopii była pieczęć notarialna, numer repertorium i jej podpis. Podobny, ale ostatnia litera uciekała zbyt wysoko do góry.
— Tego nie podpisywałam.
— Podpisywałaś wiosną różne papiery dla firmy. Mogłaś zapomnieć.
— Nigdy nie dałam ci prawa do sprzedaży tego mieszkania.
— Nie zaczynajmy teraz. Zaliczka już wpłynęła, w piątek kupujący składa dokumenty. Po wpisie w księdze dostaniemy resztę. Rozliczymy się i wyjedziemy.
— Dokąd?
— Najpierw do Basi. Potem zobaczymy.
Czekał na krzyk — zawsze tak kończyły się ich kłótnie, on wychodził, oskarżając ją o histerię. Tym razem Krystyna oddała mu teczkę i powiedziała, iż jest zmęczona po drodze.
W łazience odkręciła wodę i usiadła na zamkniętej pralce. W telefonie miała program konferencji, zdjęcia ze stanowiska wystawowego, a w aplikacji banku — płatność za kolację w hotelu z dwudziestego drugiego kwietnia, godzina dwudziesta pierwsza czterdzieści dwa. Według pełnomocnictwa tego samego wieczoru miała osobiście stawić się u notariusza w Łodzi. Zrobiła zdjęcia każdej strony i napisała do Agnieszki, notariuszki, która dziesięć lat wcześniej prowadziła sprawę spadku po babci. „Sprawdź, proszę, dane tego pełnomocnictwa. Nie podpisywałam tego."
Odpowiedź przyszła po kwadransie: „Przyjdź rano. Oryginałów nie ruszaj i nikomu nie oddawaj swoich dokumentów."
W nocy Grzegorz kilka razy wychodził do kuchni. Drzwi sypialni zostały przymknięte, więc Krystyna słyszała strzępki rozmowy telefonicznej. — Wróciła wcześniej… Nic jeszcze nie wie… Do piątku podpiszemy… Ty przygotuj zgłoszenie. Około drugiej w nocy zajrzał do pokoju. Leżała odwrócona do ściany.
— Nie martw się, zaraz to się skończy — powiedział i zamknął drzwi.
Na krześle wisiała jego kurtka podróżna. Z bocznej kieszeni wystawał rożek koperty z logo linii lotniczych. Wcześniej kupował bilety tylko przez aplikację, nic nie drukował.
Rano wyszedł „rozmawiać z wierzycielami". Na stole w kuchni leżała lista rzeczy, które mogła zabrać — ubrania, laptop, dokumenty, drobiazgi osobiste. Przy srebrnej cukiernicy babci postawił znak zapytania.
Kancelaria Agnieszki zajmowała parter starej kamienicy przy ulicy Wólczańskiej. Notariuszka sprawdziła numer repertorium, zadzwoniła do kolegi, którego nazwisko figurowało na kopii. Rozmowa trwała kilka minut.
— Takiego pełnomocnictwa nie sporządzał. Numer dotyczy innego dokumentu. Pieczęć skopiowana ze starego blankietu.
— Da się tym zarejestrować sprzedaż?
— Przy normalnej kontroli sfałszowanie wyjdzie od razu. Ale twój mąż mówi o pośredniku. Może ten obiecał wrzutkę przez system elektroniczny albo podmianę części plików. Nie wiem, jak daleko zaszli.
Agnieszka wydrukowała zapytanie z rejestru notarialnego z pieczątką daty.
— Dziś złóż zawiadomienie na policji. Potem zanieś kopię do wydziału ksiąg wieczystych i złóż wniosek o wpis ostrzeżenia. Będziesz jeszcze potrzebować prawnika do wniosku o zabezpieczenie w sądzie.
— A zaliczka?
— Mogli ją przekazać bez żadnej rejestracji. Kupujący ryzykuje tyle, co ty.
— Nie stracę mieszkania?
— Na razie prawo własności jest wpisane na ciebie. Najważniejsze — nie czekać do piątku.
Krystyna wyszła na ulicę z wydrukiem w torbie. Na przystanku stały trzy autobusy — jeden do Basi, drugi do komisariatu na Zachodniej. Telefon zapiszczał. Grzegorz: „Basia zwolniła pokój. Wieczorem przewozimy rzeczy. Nie urządzaj scen." Wsiadła do drugiego autobusu.
Zgłoszenie przyjęli po kilku pytaniach — czy przekazywała mężowi dowód osobisty, czy podpisywała coś dla firmy, czy znała kupującego. Wezwano funkcjonarkę z wydziału do spraw majątkowych, która zanotowała dane pośrednika, Grzegorza i nieznanego nabywcy. Krystyna dostała numer sprawy i pojechała do urzędu, żeby złożyć wniosek o zakaz rejestracji bez osobistego udziału właścicielki.
Do domu wróciła po południu. Pod drzwiami mieszkania stał mężczyzna ze skrzynką narzędzi. Grzegorz pokazywał mu zamek, na podłodze leżało pudełko z dwoma nowymi wkładkami.
— Proszę nie zaczynać pracy.
Ślusarz wyprostował się. — Miałem zlecenie na wymianę.
— Zlecenie nie od właścicielki. To mieszkanie jest moje.
Grzegorz odwrócił się gwałtownie. — Stary zamek się zacina. Nie rób teatru przed człowiekiem.
Krystyna wyjęła dowód osobisty i świeży wydruk z księgi wieczystej. Mężczyzna przeczytał nazwisko właścicielki, zamknął skrzynkę i zabrał pudełko.
— Załatwiajcie to sami.
Gdy drzwi na dole trzasnęły, Grzegorz oparł dłoń o framugę. — Dlaczego mu przerwałaś?
— Żebyś nie zamknął mnie na korytarzu, kiedy przyjedzie kupujący.
— Mieszkanie i tak zostanie sprzedane.
— Zakazałam już rejestracji bez mojego udziału.
Przeszedł do kuchni, odkręcił kran, nalał wody do szklanki. — Nie rozumiesz, co robisz. W piątek muszę się rozliczyć z ludźmi.
— I polecieć do Gdańska?
Szklanka zatrzymała się w pół drogi do ust. Krystyna wyjęła z torby kopertę znalezioną rano w kurtce. Wewnątrz były wydrukowane rezerwacje na sobotę — jeden bilet na Grzegorza, drugi na Monikę Lis.
— Przeszukiwałaś moje rzeczy?
— Spakowałeś moje mieszkanie bez pytania.
Grzegorz usiadł na stołku, odstawił szklankę. — Dobrze. Mam inną kobietę. Od dawna żyjemy obok siebie, każde swoim życiem. Ty cały czas w pracy, mówisz o dostawach i terminach. Z Moniką jest prościej.
— I dlatego postanowiłeś sprzedać moje mieszkanie?
— Chciałem ci zostawić część pieniędzy.
— Jaką część?
— Osiemdziesiąt tysięcy. Na początek wystarczy.
— Mieszkanie jest warte ponad siedemset.
— jeżeli sprzedawać miesiącami. Ja nie mam miesięcy.
— Kto odebrał zaliczkę?
Grzegorz przejechał palcem po krawędzi stołu. — Basia. Ma zaległość w kredycie hipotecznym, jej konto jeszcze nie jest zablokowane. Pieniądze leżą u niej.
— Powiedziałeś jej, skąd one są?
— Wie o sprzedaży.
— A o podrobionym pełnomocnictwie?
Nie odpowiedział.
Wieczorem Krystyna zebrała do osobnej teczki kopię umowy, bilety lotnicze, wydruk z księgi wieczystej i potwierdzenie zgłoszenia na policji. W zeszycie zapisała daty, kwoty, nazwiska. Dotąd rodzinne papiery trzymał Grzegorz, zawsze powtarzał, iż żona pomyli aplikacje i terminy. Teraz sprawdzała każdą stronę sama.
Basia przyjechała następnego ranka. Nie zdjęła kurtki, stała w przedpokoju między kartonami.
— Grzesiek mówił, iż zatrzymałaś sprzedaż.
— Zatrzymałam próbę sprzedaży mojego mieszkania na podstawie podrobionego pełnomocnictwa.
Siostra męża spuściła oczy. — Mówił, iż się zgodziłaś. Że razem postanowiliście sprzedać mieszkanie przez długi firmy.
— Zaliczka wpłynęła na twoje konto?
— Tak. Czterdzieści pięć tysięcy.
— Gdzie te pieniądze?
— Trzydzieści wpłaciłam do banku na kredyt. Reszta jest u mnie, dałam Grzesiowi gotówkę.
— Podpisywałaś jakieś potwierdzenie?
Basia wyjęła z torby złożony papier — oświadczenie, iż przyjęła pieniądze od kupującego w imieniu Krystyny.
— To Grzesiek wydrukował. Ja się tylko podpisałam.
— Widziałaś moje pełnomocnictwo?
— Pokazał kopię.
— I nie zdziwiło cię, iż pieniądze za moje mieszkanie bierze jego siostra?
Basia opadła na krawędź taboretu. — Bank dzwonił do mnie do pracy. Grzesiek obiecał spłacić zaległość. Nie zadawałam pytań.
Zamilkła, potem wyjęła telefon. W wiadomościach brat żądał przygotowania pokoju dla Krystyny, a sam prosił o klucze do domku letniskowego pod Zakopanem — tam chciał się przenieść z Moniką po wyjeździe.
— Wczoraj zrozumiałam, iż nie ma żadnej wspólnej przeprowadzki. On chciał zostawić ciebie u mnie, a sam wyjechać.
Krystyna położyła przed nią czystą kartkę.
— Zapisz wszystko po kolei. Kiedy zaczął mówić o mieszkaniu, co pokazywał, dokąd miałaś przelewać pieniądze.
Pierwszą linijkę Basia pisała powoli, sprawdzając wiadomości w telefonie.
Do czwartku prawnik przygotował wniosek do sądu o zabezpieczenie i zakaz czynności w księdze wieczystej. Na dowód pobytu w Poznaniu Krystyna wzięła z pracy delegację, listę obecności i zaświadczenie o wystąpieniu na panelu. Sekretarka odnalazła archiwum w pół godziny, wydrukowała korespondencję służbową i program konferencji. Jeden dokument trzeba było poprawić z powodu błędnego numeru zarządzenia — wcześniej taka pomyłka odłożyłaby wszystko na kolejny dzień. Teraz wróciła do sekretarki i zaczekała na nową kopię.
Po rozprawie prawnik odwiózł postanowienie sądu do wydziału ksiąg wieczystych. Jednocześnie policjantka zażądała od agencji danych pośrednika i kupującego. Pana Tadeusza, który figurował w umowie przedwstępnej, Krystyna odnalazła przez numer telefonu i zadzwoniła sama.
— Jestem właścicielką mieszkania, które zaproponował panu Grzegorz Lis. Pełnomocnictwo jest podrobione. Zablokowałam rejestrację.
Mężczyzna najpierw sądził, iż chce podnieść cenę. Potem Krystyna podała numer repertorium i zaproponowała sprawdzenie w izbie notarialnej. Po czterdziestu minutach oddzwonił.
— Jutro w agencji będzie pośrednik. Przynieś dokumenty.
Grzegorz usłyszał o spotkaniu wieczorem. Wszedł do sypialni, gdy Krystyna zmieniała pościel.
— Dzwoniłaś do kupującego?
— Tak.
— Przez ciebie nie chce już podpisywać umowy.
— Bo przyniosłeś mu podrobione pełnomocnictwo.
Chwycił kraj kołdry i pociągnął ku sobie. Tkanina spadła na podłogę.
— W sobotę muszę wyjechać. Mam bilety i umowy. Ludzie czekają na pieniądze.
— Monika też czeka?
— Nieważne, kto leci ze mną. Zostawię ci osiemdziesiąt tysięcy i rozejdziemy się spokojnie.
Krystyna podniosła kołdrę z podłogi. — Proponujesz mi osiemdziesiąt tysięcy z pieniędzy za moje własne mieszkanie.
— Na razie prawo jeszcze jest twoje. Ale dokumenty są gotowe, pośrednik obiecał wszystko przeprowadzić.
— Powtórz to jutro przy kupującym.
W agencji przy ulicy Piotrkowskiej Krystyna była pierwsza. Razem z nią przyszli prawnik i Basia. Na stole leżał wydruk z księgi wieczystej, odpowiedź izby notarialnej, postanowienie sądu i kopia zgłoszenia na policji. Pan Tadeusz wszedł z niskim mężczyzną w szarym garniturze, który przedstawił się jako Marek — tylko przygotowywał dokumenty na prośbę Grzegorza.
Sam Grzegorz zjawił się po pięciu minutach. Z nim przyszła Monika. Zatrzymała się przy drzwiach, widząc Krystynę i Basię.
— To zwykła sprzeczka małżeńska — powiedział Grzegorz. — Zaraz to uporządkujemy.
Krystyna przesunęła do pana Tadeusza dokumenty. — Nie wydawałam żadnego pełnomocnictwa. W dniu wskazanym na blankiecie byłam w Poznaniu. Numer dotyczy innej czynności notarialnej. Rejestracja bez mojego osobistego udziału jest zakazana.
Kupujący przeczytał odpowiedź izby i spojrzał na pośrednika. — Mówił pan, iż pełnomocnictwo sprawdzone.
Marek poprawił mankiet. — Dostałem kopię. Grzegorz obiecał przynieść oryginał przed złożeniem wniosku.
— Mówiłeś, iż oryginał jest u niego — zwróciła się Krystyna do męża.
— Miał go przygotować.
Pośrednik odsunął krzesło. — Nic nie miałem przygotowywać. Przynieśliście mi plik i prosiliście o sporządzenie umowy.
Grzegorz zrobił krok do stołu. — Nie przerzucaj teraz na mnie. Sam obiecywałeś wrzutkę elektroniczną.
Monika wyjęła telefon i schowała go do torebki. — Mówiłeś, iż Krystyna dobrowolnie sprzedaje mieszkanie i iż już przeprowadziła się do siostry.
— Miałem wszystko wyjaśnić.
Basia położyła przy umowie swoje oświadczenie. — Mnie też powiedział, iż Krystyna się zgodziła. Zaliczka wpłynęła na moje konto, ale pieniędzmi zarządzał Grzesiek.
Pan Tadeusz zamknął teczkę. — Wniosku o rejestrację nie składam. Zaliczkę zażądam od tych, którym przekazałem pieniądze.
— Mamy podpisaną umowę — zaprotestował Grzegorz.
— Przedwstępną. Umowy ostatecznej właścicielka nie podpisała.
Grzegorz sięgnął po kopię pełnomocnictwa, ale prawnik zabrał kartkę do swojej teczki.
— Dokumenty przekazano już policji. Oryginały dostaną na formalny wniosek.
Marek wyszedł na korytarz, wybierając jakiś numer. Monika zatrzymała się przy drzwiach.
— Do Gdańska leć sam — powiedziała do Grzegorza i wyszła za Markiem.
Po kilku dniach Basia zwróciła kupującemu pozostałe piętnaście tysięcy. Żeby uzbierać kwotę wpłaconą do banku, musiała sprzedać samochód. Pan Tadeusz wycofał roszczenia wobec Krystyny i przekazał korespondencję z Grzegorzem policji. Postępowanie trwało osiem miesięcy. Ekspertyza grafologiczna potwierdziła, iż podpis Krystyny przeniesiono z innego dokumentu, a pieczęć skopiowano ze starego blankietu. W telefonie Grzegorza znaleziono korespondencję z pośrednikiem i rozmowę o podmianie plików w systemie elektronicznym.
Sąd uznał umowę przedwstępną za niezawartą w stosunku do Krystyny. Pieniądze zasądzono od Grzegorza i Basi, bo właśnie oni odebrali zaliczkę. Sprawa fałszerstwa dokumentu toczyła się odrębnie. Firma transportowa Grzegorza zamknęła działalność po odejściu ostatnich kierowców — sprzedał jedną ciężarówkę, ale uzyskana suma nie pokryła zobowiązań. Do zakończenia postępowania wynajmował pokój nad warsztatem samochodowym przy obwodnicy.
Krystyna nie poszła na ogłoszenie wyroku. Tego dnia wzięła urlop i zamówiła transport kredensu babci Weroniki z magazynu, dokąd Grzegorz zdążył go wywieźć razem z resztą mebli. Tragarze wnieśli kredens do salonu, postawili pod oknem. Jeden z nich zauważył obluzowaną nóżkę i dokręcił ją kluczem francuskim, który miał przy sobie.
Wieczorem Krystyna wezwała ślusarza i wymieniła zamek w drzwiach — tego samego dnia, gdy na ulicy włączyli już świąteczne lampki przed sklepem na rogu. Rachunek włożyła do szuflady kredensu, zamknęła okno na zatrzask i zalała herbatę z suszoną malwą, którą zawsze piła babcia. Na klatce schodowej ktoś przekręcił klucz w sąsiednich drzwiach, potem zrobiło się cicho.
