Już za kilkanaście dni nad Polską będzie można obserwować jedno z najciekawszych zjawisk astronomicznych ostatnich lat. Księżyc częściowo przesłoni tarczę Słońca, powodując głębokie częściowe zaćmienie.
Choć pełna faza będzie widoczna jedynie z części Hiszpanii, Islandii i Grenlandii, mieszkańcy naszego kraju również zobaczą niezwykle efektowne widowisko.
Zaćmienie Słońca występuje wtedy, gdy Księżyc znajdzie się pomiędzy Ziemią a Słońcem i częściowo lub całkowicie przesłoni jego tarczę. Zjawisko może być obserwowane wyłącznie podczas nowiu Księżyca, jednak nie w każdym miesiącu, ponieważ orbita naszego naturalnego satelity jest nachylona względem płaszczyzny orbity Ziemi. Tylko wtedy, gdy wszystkie trzy ciała niebieskie ustawią się niemal w jednej linii, dochodzi do zaćmienia. W zależności od położenia obserwatora można zobaczyć zaćmienie całkowite, częściowe lub obrączkowe.
W Polsce zobaczymy głębokie zaćmienie częściowe
12 sierpnia 2026 roku pas całkowitego zaćmienia przebiegnie przez Grenlandię, Islandię oraz północną Hiszpanię. Polska znajdzie się poza strefą pełnego cienia Księżyca, jednak zjawisko będzie bardzo wyraźne. W zachodniej części kraju Księżyc zasłoni choćby około 85–88 proc. średnicy tarczy słonecznej, natomiast we wschodnich regionach zakrycie będzie nieco mniejsze. Najlepsze warunki do obserwacji będą mieli mieszkańcy Dolnego Śląska, Pomorza Zachodniego i Ziemi Lubuskiej. To pierwsze tak głębokie zaćmienie obserwowane z Polski od 1999 roku.
Oznacza to, iż również mieszkańcy powiatu lwóweckiego będą mogli obserwować jedno z najgłębszych częściowych zaćmień Słońca od wielu lat. Zjawisko nastąpi późnym popołudniem i wieczorem, tuż przed zachodem Słońca, dlatego warto wcześniej znaleźć miejsce z niezasłoniętym widokiem na zachodni horyzont. Dokładne godziny rozpoczęcia, maksimum i zakończenia zjawiska różnią się nieznacznie w zależności od lokalizacji.
Nigdy nie patrz na Słońce gołym okiem
Polska Agencja Kosmiczna (POLSA) przypomina, iż obserwacja Słońca bez odpowiednich zabezpieczeń może doprowadzić do trwałego uszkodzenia wzroku. choćby podczas głębokiego zaćmienia promieniowanie słoneczne pozostaje niebezpieczne.
Do obserwacji należy używać wyłącznie specjalnych okularów z certyfikowanym filtrem słonecznym spełniającym normę ISO 12312-2 lub odpowiedniej folii mylarowej przeznaczonej do obserwacji Słońca. Nie wolno korzystać z okularów przeciwsłonecznych, przydymionego szkła, płyt CD, klisz fotograficznych czy innych domowych sposobów, ponieważ nie zapewniają one ochrony przed szkodliwym promieniowaniem.
Niebezpieczne jest również patrzenie na Słońce przez lornetkę, teleskop lub aparat fotograficzny bez specjalnych filtrów zamontowanych przed obiektywem. Skupione promienie słoneczne mogą w ułamku sekundy uszkodzić wzrok oraz sprzęt optyczny. Bezpieczną metodą jest także obserwacja pośrednia, np. poprzez projekcję obrazu Słońca na kartkę papieru.
Kolejna taka okazja dopiero za wiele lat
Choć w Polsce będzie widoczne jedynie częściowe zaćmienie, będzie ono należało do najbardziej spektakularnych zjawisk astronomicznych ostatnich dekad. Tak głębokiego zaćmienia mieszkańcy naszego kraju nie obserwowali od 11 sierpnia 1999 roku, kiedy pas całkowitego zaćmienia przebiegał przez Europę. Kolejne podobnie efektowne zjawiska widoczne z Polski będą należeć do rzadkości, dlatego warto wykorzystać sierpniowy wieczór i – przy zachowaniu zasad bezpieczeństwa – spojrzeć w niebo.
