Dziś siedzę przy stole i patrzę na święconkę, która miała smakować jak rodzinne ciepło, a smakuje jak upokorzenie. Nigdy nie przypuszczałam, iż można tak bardzo się starać, tak bardzo czekać i tak boleśnie przekonać się, iż dla własnych dzieci człowiek stał się tylko wygodnym przystankiem.
Przez ostatnie dwa tygodnie żyłam tylko tymi świętami. Liczyłam każdy grosz, choć emerytura ledwo starcza mi na leki, czynsz i podstawowe zakupy. Ale przecież miały przyjechać dzieci. Miały być wnuki. Miało być głośno, ciasno, rodzinnie. Jak dawniej. Jak wtedy, kiedy jeszcze byłam matką potrzebną, a nie tylko starszą kobietą, do której dzwoni się wtedy, gdy czegoś brakuje.
Poszłam do sklepu kilka razy, żeby wszystkiego starczyło. Kupiłam lepszą szynkę, choć była za droga. Wzięłam białą kiełbasę, jajka, mazurka dla wnuków, czekoladowe zajączki, sernik, który moja córka zawsze lubiła, i chrzan, bez którego mój syn nie wyobrażał sobie świąt. choćby nowe serwetki kupiłam, choć rozsądek mówił, iż to zbędny wydatek. Chciałam, żeby było pięknie. Chciałam, żeby kiedy usiądą przy stole, poczuli, iż w tym domu wciąż czeka na nich matka.
Wczoraj do późna stałam w kuchni. Bolał mnie kręgosłup, ręce drżały, a nogi miałam jak z ołowiu. Ale lepiłam, piekłam, gotowałam. Próbowałam rosołu, doprawiałam ćwikłę, układałam jajka w koszyczku tak starannie, jakby od tego zależało, czy jeszcze jestem komuś potrzebna. Człowiek na starość robi dziwne rzeczy. Potrafi wydać ostatnie pieniądze nie dlatego, iż go stać, ale dlatego, iż jeszcze chce wierzyć, iż rodzina to nie tylko słowo.
Dzieci dzwoniły wczoraj wieczorem. Oboje mówili szybko, trochę nerwowo, trochę zbyt lekko. Myślałam, iż ustalają, o której przyjadą, kto co przywiezie, czy wziąć jeszcze sałatkę. A oni po prostu mnie poinformowali.
Że po śniadaniu nie zostaną długo.
Że są już umówieni ze znajomymi.
Że „mamo, przecież zrozumiesz, bo obiecaliśmy im już dawno”.
Tak po prostu.
Jakby spotkanie z przyjaciółmi było czymś naturalniejszym niż chwila z własną matką przy wielkanocnym stole.
Poczułam wtedy ukłucie, ale jeszcze się łudziłam. Myślałam, iż może jednak przesadzam, iż przyjadą, usiądziemy, porozmawiamy, podzielimy się jajkiem, wnuki pobiegają po pokoju, a potem niech sobie jadą. Wystarczyłaby mi godzina. Jedna spokojna godzina, żebym nie czuła się jak kucharka wynajęta do obsługi cudzych świąt.
Najgorsze przyszło rano.
Obudził mnie dzwonek do drzwi. Było jeszcze wcześnie, aż za wcześnie jak na świąteczny dzień. Narzuciłam sweter i poszłam otworzyć. Na progu stała moja córka z podkrążonymi oczami, syn obok niej, a między nimi dwójka wnuków jeszcze zaspana i rozczochrana.
— Mamo, weź ich na kilka godzin, dobrze? — rzuciła córka, choćby nie patrząc mi porządnie w twarz. — Musimy jeszcze pozałatwiać parę spraw, potem się ogarniemy i wpadniemy już normalnie.
Załatwiać sprawy.
W świąteczny poranek.
Nie musiałam być młoda, żeby zrozumieć, iż to kłamstwo. Chodziło o wygodę. O to, żeby ktoś zajął się dziećmi, zanim oni pojadą tam, gdzie naprawdę chcieli być.
Wnuczka od razu wtuliła się we mnie, a wnuk wbiegł do przedpokoju, jakby wszystko było zupełnie normalne. Patrzyłam na swoje dzieci i czułam, iż coś we mnie opada. Jakaś ostatnia nadzieja, iż może jednak jeszcze pamiętają, po co są święta.
— To wy choćby nie wejdziecie? — zapytałam.
— Nie teraz, mamo, naprawdę nie mamy czasu — odpowiedział syn, sprawdzając coś w telefonie. — Później przyjedziemy.
Później.
To słowo dla starego człowieka znaczy coraz mniej. Bo później bywa za tydzień, za miesiąc albo wcale.
Zamknęły się za nimi drzwi, a ja zostałam z dwójką dzieci, garnkami na kuchence i stołem nakrytym dla całej rodziny. W pokoju pachniało ciastem i białą kiełbasą, a mnie nagle zrobiło się duszno. Nie z wysiłku. Z bólu.
Wnuki oczywiście nie były niczemu winne. Poprosiły o kakao, potem o bajkę, potem o czekoladowe jajeczka, które kupiłam specjalnie dla nich. Patrzyłam, jak jedzą z uśmiechem, i serce ściskało mi się jeszcze bardziej. Bo ja dla nich jestem babcią od przytulania, od słodyczy i od pilnowania. A dla ich rodziców? Coraz częściej mam wrażenie, iż tylko darmową pomocą, którą można podrzucić z samego rana razem z kurtkami i plecaczkami.
Kilka razy spoglądałam na telefon. Cisza. Żadnej wiadomości. Żadnego: „Mamo, dziękujemy”. Żadnego: „Jak się trzymasz?” choćby głupiego zdjęcia ze świątecznym życzeniem nie dostałam. Za to na stole stygła zupa, obsychała szynka, a jajka, które miały być dzielone w ciszy i wzruszeniu, leżały nietknięte.
W pewnym momencie wnuczka zapytała:
— Babciu, a kiedy mama z tatą przyjdą na śniadanie?
I wtedy omal się nie rozpłakałam.
Bo co miałam jej powiedzieć? Że jej rodzice woleli święta z przyjaciółmi niż z własną matką? Że babcia wydała prawie całą emeryturę, żeby było uroczyście, a i tak okazało się, iż najważniejsza jest wygoda? Że człowiek może przez całe życie dawać z siebie wszystko, a na końcu zostaje mu rola opiekunki do wnuków i lodówka pełna jedzenia, którego nikt nie chce z nim zjeść?
Uśmiechnęłam się tylko blado i pogłaskałam ją po głowie.
— Niedługo, kochanie.
Ale sama już w to nie wierzyłam.
Najboleśniejsze nie było choćby to, iż poszli gdzie indziej. Najboleśniejsze było to, iż nie mieli w sobie choćby odruchu, żeby najpierw usiąść ze mną na chwilę. Żeby podzielić się jajkiem. Żeby spojrzeć mi w oczy i powiedzieć: „Mamo, dziękujemy, iż znowu wszystko przygotowałaś”. Nic. Jakbym była tylko etapem do odhaczenia. Miejscem przechowania dzieci. Kobietą, która zawsze sobie poradzi, bo przecież matka musi.
Siedzę teraz przy stole, a naprzeciwko mnie stoi pusty talerz mojego syna i pusty talerz córki. Nakryłam je jeszcze przed świtem, z sercem pełnym nadziei. Teraz wyglądają jak drwina. Jak dowód na to, iż można mieć rodzinę i jednocześnie być potwornie samotnym.
Wnuki bawią się w dużym pokoju, śmieją się, coś między sobą szepczą, a ja słucham tego i czuję, iż łzy stoją mi pod powiekami. Nie przez nie. Nigdy przez nie. Tylko przez to, iż ich rodzice zapomnieli, kim dla nich byłam. Nie jestem przecież obcą kobietą. Jestem tą samą matką, która nosiła ich na rękach, kiedy gorączkowali, która nie dosypiała, która odejmowała sobie od ust, żeby im było lżej.
Dzisiaj też odjęłam sobie od ust.
Tyle iż oni choćby tego nie zauważyli.
I chyba właśnie to boli najbardziej.
Nie brak pieniędzy.
Nie zmęczenie.
Nie choćby te dzieci oddane mi skoro świt.
Najbardziej boli to, iż w świąteczny poranek własne dzieci nie znalazły dla mnie choćby kilku minut miłości.
