Kontynuując w czerwcu 2026 roku wizytę na ziemi kłodzkiej odwiedzamy kolejne warte obejrzenia miasto – Międzylesie. Wczoraj jeszcze zachwycaliśmy się architekturą i pejzażem polskiej „Małej Szwajcarii”, a dzisiaj ruszamy w kierunku Bystrzycy Kłodzkiej, a potem na południe. Jedziemy przez Goworków i Domaszków, gdzie mijamy XVI-wieczny kościół parafialny św. Mikołaja. W Międzylesiu zatrzymujemy się na rynku (obecnie noszącym nazwę Placu Wolności), dokładnie na parkingu przed ratuszem (1). Mieści się w nim Urząd Miasta i Gminy. Pierwszy budynek ratusza wzniesiono w tym miejscu na początku XVII wieku (rok 1618). Po przebudowie w wieku XIX obiekt uzyskał obecny wygląd. Jest budynkiem czterokondygnacyjnym. Na widocznej na zdjęciu jego frontowej elewacji znajdują się półkoliste drzwi i okna, a w środkowej górnej części wieżyczka z zegarem.
Z banera wywieszonego nad ulicą po lewej stronie ratusza dowiadujemy się, iż realizowane są rozpoczęte wczoraj XXXI Dni Międzylesia. Na specjalnej tablicy umieszczonej na kamieniu w centralnej części rynku widnieje data 1294 r., jako początek dziejów miasta. To właśnie wówczas, w wydanym 30 kwietnia tego roku dokumencie król Czech Wacław II przekazał dobra międzyleskie, wraz z miastem Międzylesie, klasztorowi cystersów z Kamienia Ząbkowickiego, poprzedzając to lokacją na prawie niemieckim. W roku 1315, za panowania Jana Luksemburskiego, Międzylesie wraz z jego dobrami zostały odkupione od cystersów przez sprzymierzeńca króla, Ottona von Glaubitz, zapoczątkowując tym samym okres posiadania Międzylesia przez ród Glaubitzów pochodzących z Miśni. To wówczas w połowie wieku XIV ród ten wzniósł obronny zamek, który w zmienionej nieco formie i różnej intensywności prac modernizacyjnych przetrwał do dzisiaj (2). Prawdziwy „złoty wiek” zamku nadszedł wraz z rodem von Tschirnhaus (wiek XVI/XVII). To im zawdzięczamy renesansowe jego oblicze. Z warowni stał się tętniącą życiem rezydencją. Ostatni wielki rozdział w dziejach obiektu dopisali hrabiowie von Althann. Oni władali Międzylesiem najdłużej, od połowy wieku XVII, aż do roku 1945. To za ich czasów zamek zyskał barokowy przepych, salę balową i reprezentacyjne ogrody. Na początku wieku XVIII rozwinął się w Międzylesiu przemysł tkacki. Głównym wytwórcą i organizatorem handlu była kupiecka rodzina Ludwigów. W tamtym czasie powstało siedem drewnianych domków tkaczy z podcieniami, nazywanych Domkami siedmiu braci. Do dzisiaj zachowały się dwa, które można podziwiać przy wychodzącej z rynku ulicy Sobieskiego (3). Od początku XIX wieku miasto przeżywało złoty okres. Powstała siedziba głównej komory celnej w Hrabstwie Kłodzkim. Rozwój gospodarczy zahamowały wojny napoleońskie. Tkactwo zastąpiło murarstwo i kamieniarstwo. Powstały także nowe fabryki przemysłu drzewnego oraz zakłady tekstylne i produkcji firanek, a także huta szkła. W latach 1929-33 Międzylesie, podobnie jak wiele innych miast, dotknął kryzys gospodarczy. Wszystkie większe fabryki zostały zamknięte, co spowodowało wyludnienie miasteczka. W czasie II wojny światowej miejscowość pracowała głównie na potrzeby państwa. Po roku 1945 ziemię kłodzką (a wraz z nią Międzylesie) przyznano Polsce. Wysiedloną ludność niemiecką zastąpili Polacy wyrzuceni z kresów wschodnich. Miejscowość nie utraciła praw miejskich i powoli stawała się lokalnym ośrodkiem handlowo-usługowym oraz letniskowo-turystycznym, którym jest obecnie. Tymczasem kompleks zamkowo-pałacowy z powodu braku gospodarza po roku 1945 popadał w ruinę. Dodatkowo zniszczenia dopełnił pożar w roku 1972. W wieku XXI dzięki nowym prywatnym właścicielom obiekt zamkowo-pałacowy zaczął powoli odzyskiwać dawny blask.
W odrestaurowanym skrzydle północnym pałacowego zamku zostały udostępnione gościom pomieszczenia noclegowe o zróżnicowanym standardzie – od przytulnych pokoi gościnnych po apartamenty w historycznych komnatach zamkowych. Grube dwumetrowe mury zapewniają idealną ciszę i specyficzny mikroklimat, który latem daje wytchnienie od upałów, a zimą zapewnia przytulną atmosferę. Restauracja mieszcząca się w zamkowych wnętrzach (4) słynie z łączenia tradycyjnych dolnośląskich smaków z nowoczesną kuchnią. Ciekawostką jest fakt, iż restauracja mieści się w dawnej stajni, ale pomieszczenie to jest idealnie przystosowane do celów usługowo-kulinarnych. w tej chwili kompleks zamkowo-pałacowy składa się z trzech skrzydeł: czekającego na renowację średniowieczno-renesansowego zamku oraz dwóch pałacowych, barokowych, z których północne zaadaptowano po odrestaurowaniu na hotel i restaurację. Obiekt w całości jest otwarty dla zwiedzających, oferuje wycieczki z przewodnikiem po wnętrzach i Czarnej Wieży, jedynej części średniowiecznego zamku gotyckiego ocalałej po wojnie husyckiej.
Po pobycie na terenie zamkowo-pałacowym wyruszamy na spacer po rynku znanym także jako Plac Wolności. Jest to centralne miejsce, gdzie skupia się życie lokalnej społeczności. Jego najbardziej charakterystycznym elementem jest późnobarokowa Kolumna Maryjna (5), wzniesiona w 1698 roku z fundacji hrabiego Micheala Wenzela von Althanna, ówczesnego właściciela miasta. Została postawiona jako wotum dziękczynne za ochronę Międzylesia przed powodziami i pożarami, które kilkakrotnie nawiedziły miasto pod koniec wieku XVII. Kolumna wykonana jest z piaskowca, jej wysokość i ozdobna forma przyciągają wzrok – na piedestale stoją figury świętych: Wacława, Benedykta, Huberta i Michała Archanioła, a całość zwieńczona jest postacią Matki Bożej z Dzieciątkiem. Kolumna Maryjna jest nie tylko ozdobą rynku, ale też ważnym symbolem religijnym, który wpisuje się w tradycję rekatolizacji regionu i podkreśla znaczenie kultu maryjnego. Na skwerku przy rynku stoi naturalnej wielkości pomnik wilka, widniejącego również w herbie Międzylesia. Powstał w roku 2014.
Rynek otaczają zabytkowe kamienice, a przy jego przejściu w ulicę Wojska Polskiego, naprzeciw skrzyżowania z ulicą Sobieskiego, znajduje się zajazd „Sukiennice” (6). To klimatyczny, trzygwiazdkowy obiekt łączący funkcję restauracji oraz kameralnego hoteliku. Ten kompleks hotelowo-restauracyjny mieści się w uratowanej od zniszczenia części barokowej kamienicy z około 1740 roku. Została ona wybudowana pierwotnie dla bogatego kupca Ludwiga. Przed wojną był to największy tego typu budynek w mieście. Po wojnie uległ w większej części zniszczeniu i rozebraniu. Jednak udało się uratować i odrestaurować jego część i zaadaptować na cele turystyczne. Restauracja w tym obecnym obiekcie wyróżnia się czteropoziomowym, klimatycznym wnętrzem, które cechuje duch XVIII-wiecznej epoki. Zajazd stanowi doskonałą bazę wypadową w pobliskie góry już po czeskiej stronie. Granica znajduje się około 7 km na południe od zajazdu, droga prowadzi ulicą Graniczną przez wsie: Smreczyna i Boboszów do granicznej miejscowości Przełęcz Międzyleska.
Przed opuszczeniem Międzylesia zwiedzamy jeszcze kościół Bożego Ciała (7). Znajduje się w północno-wschodniej pierzei rynku, między budynkami ratusza i części pałacowej zamku, z którą jest połączony charakterystycznym krytym gankiem. Świątynia góruje nad północną częścią Placu Wolności (rynku). To kościół parafialny. Ma wartości historyczne i naukowe, ponieważ jest jednym z nielicznych przykładów neogotyku powstałego w latach 1600 -1615, po rozebraniu pierwszego kościoła funkcjonującego w Międzylesiu (w innym miejscu) w latach 1384-1595. Wzniesiono go jako obiekt murowany, jednowieżowy, z szeroką nawą, w stylu późnego renesansu, z elementami neogotyku. Początkowo był kościołem luterańskim, ale od roku 1625 stał się świątynią katolicką. W II połowie XVII wieku kościół poddano barokizacji. Przebudowę przeprowadzili z inicjatywy hrabiów von Althann, ówczesnych właścicieli miasta, północnowłoscy budowniczowie. W tym czasie powstał drewniany chór muzyczny oraz strop nawy ozdobiony scenami biblijnymi. Piętrowy łącznik pomiędzy pałacem a zbudowaną w 1678 nową lożą patronacką przy kościele wzniesiono w roku 1778. Został on posadowiony na słupach i przęsłach sklepienia.
Unikatową atrakcją wnętrza świątyni jest ambona w kształcie łodzi (8), z roku 1760, z licznymi płaskorzeźbami: św. Krzysztofa, św. Augustyna nad brzegiem morza, św. Antoniego głoszącego kazanie do ryb i proroka Jonasza wrzucanego do wody. interesująca jest kopia obrazu Matki Boskiej, ofiarowana parafii międzyleskiej w roku 1733 przez Jakuba Sobieskiego, najstarszego syna króla polskiego Jana III Sobieskiego, w 50. rocznicę zwycięskiej wiktorii wiedeńskiej. Oryginał obrazu znajduje się we Wrocławiu.
Jest po 13.00, gdy z Międzylesie wyruszamy w drogę powrotną do domu. Jedziemy przez Kłodzko na Wrocław, potem drogą ekspresową S8 do Piotrkowa, aby o 19.00 zameldować się w Zagnańsku.
Autor tekstu: Maciej Zarębski




