„Wszystko, co tu jest, sama bym założyła albo ubrała w to męża. Nie chcę sprzedawać zapychaczy” – mówi Kinga Ratajczyk, właścicielka Wzór Vintage na krakowskim Kazimierzu.
Na pierwszy rzut oka to niewielki sklep przy ul. Sebastiana na krakowskim Kazimierzu. Ciepły, kolorowy, pełen skórzanych kurtek, jedwabnych koszul, miękkich swetrów i drobiazgów, które wyglądają tak, jakby każda z tych rzeczy przyszła tu z własną opowieścią. Ale wystarczy kilka minut rozmowy z Kingą Ratajczyk, właścicielką Wzór Vintage, żeby zrozumieć, iż nie chodzi tylko o modę. Chodzi o oko, pamięć, materiał, rzemiosło i o ten szczególny rodzaj pasji, który sprawia, iż człowiek potrafi przejechać pół Europy po jedną dobrze skrojoną kurtkę.
– Od zawsze lubiłam kupować w lumpeksach – mówi bez zadęcia, jakby opowiadała o czymś zupełnie oczywistym. – Zachwycało mnie, iż za grosze można znaleźć rzeczy o dużo lepszym składzie i jakości niż te, za które w zwykłych sklepach płaci się wielokrotnie więcej.
Zaczęło się od fascynacji modą z lat 70., potem przyszły kolejne epoki, kolejne kroje, kolejne tropy. Dziś przyznaje, iż nie ma jednego, sztywnego stylu, bo w każdej dekadzie potrafi znaleźć coś, co ją zachwyca. Najbliżej jej do lat 80. – zwłaszcza jeżeli chodzi o kurtki – ale równie mocno pociągają ją lata 70. i estetyka lat 30., których echo wracało później w modzie. choćby suknię ślubną zamówiła oryginalną, ze Stanów, właśnie z lat 30.
Nie jest to jednak fascynacja powierzchowna, oparta wyłącznie na nastroju czy klimacie. Kinga zna tkaniny, umie czytać składy, rozróżnia jakość skóry, tropi marki, których już nie ma, rozpoznaje epoki po kroju, guzikach, sposobie szycia. – Poluję na naturalne materiały: len, jedwab, kaszmir. Kupuję skórzane kurtki, nie ekoskórę. Dawne rzeczy były po prostu robione inaczej – porządniej, z lepszych materiałów, z większą uwagą.
W jej głosie nie ma taniego sentymentu. Raczej konkret. Stare ubrania, jeżeli przetrwały 30 czy 40 lat, bardzo często przetrwają kolejne dekady. Wystarczy o nie dbać. Właśnie dlatego klientkom tłumaczy, jak prać jedwab, jak pielęgnować wełnę, czym impregnować skórę. Tu zakup nie kończy się na kasie. To raczej przekazanie dalej czegoś, co ma trwać.
Kazimierz nie był przypadkiem. W lokalu przy Sebastiana wcześniej przez kilka lat działał już inny vintage shop. Kiedy miejsce się zwolniło, Kinga uznała, iż warto tę historię kontynuować. Tym bardziej iż – jak mówi – sam lokal ma w sobie coś wyjątkowego: jest nieduży, przytulny, trochę paryski w nastroju, dobrze wpisany w artystyczny charakter dzielnicy.
– Vintage bardzo pasuje do Kazimierza – mówi. – Jest tu dużo turystów, dużo osób otwartych na styl, na kolor, na rzeczy mniej oczywiste.
To ważne, bo Wzór Vintage nie jest sklepem zachowawczym. Obok klasycznych koszul i swetrów można tu znaleźć mocne, kolorowe skórzane kurtki z lat 80., westernowe fasony, rzeczy odważne, sceniczne, charakterne. Nie dla wszystkich – i właścicielka wcale tego nie ukrywa. Zresztą właśnie ta szczerość wydaje się jedną z największych sił tego miejsca.
– Wszystko, co tu jest, sama bym założyła albo ubrała w to męża – śmieje się. – Nie chcę sprzedawać zapychaczy, rzeczy, które są tylko po to, żeby cokolwiek wisiało na wieszaku.
To ważne zdanie. W czasach, gdy second-hand i vintage bywają modnym szyldem na wszystko, także na rzeczy przypadkowe albo zwyczajnie słabe, Kinga stawia na selekcję. Nie sprzedaje sieciówek tylko dlatego, iż „też się sprzedadzą”. Nie interesuje jej wypełnianie sklepu byle czym. jeżeli jedzie po towar, to po rzeczy, które naprawdę uważa za warte pokazania.
A jeździ daleko. Jednym ze źródeł są dla niej hurtownie w Walencji, gdzie od rana do wieczora przekopuje worki z ubraniami. To ciężka, fizyczna praca, daleka od instagramowego obrazka „ładnego vintage’u”. Jest pot, kurz, zmęczenie, setki rzeczy do przejrzenia. Ale są też łupy: jedwabne bluzki, dobre koszule, rzeczy, których w Polsce znaleźć coraz trudniej. Do tego dochodzą hurtownie na Śląsku, wyprawy po lumpeksach poza Krakowem, internetowe poszukiwania, czasem zakupy przez eBay ze Stanów.
– Zdarza się, iż na wsi czy w mniejszych miejscowościach można jeszcze znaleźć coś nieprzebranego – mówi. – Chociaż dziś i to się zmienia. Ludzie są coraz bardziej świadomi, wiedzą, co mają.
Ta świadomość dotyczy zresztą nie tylko sprzedających, ale też kupujących. To jedna z najciekawszych obserwacji, jakie padają w rozmowie. Do Wzór Vintage przychodzą bardzo różne osoby: studentki, psycholożki, lekarki, turyści, mieszkanki Krakowa, osoby szukające czegoś wyjątkowego i takie, które po prostu nie znoszą już poliestru. Nie ma jednego profilu klientki. Jest raczej wspólny mianownik: coraz większa uważność.
– Widzę, iż ludzie bardziej się zastanawiają, co kupują. I to jest dobre – mówi Kinga. – Lepiej kupić mniej, ale dobrze. Coś, co naprawdę się ponosi.
Ta zmiana jest dla niej czymś więcej niż trendem. To część większego powrotu do jakości, trwałości i rzemiosła. W rozmowie wraca temat krawcowych, szewców, naprawiania ubrań, ratowania tego, co jeszcze można uratować. jeżeli trafia się kurtka z świetnej skóry, ale z uszkodzonym dołem albo zamkiem, często warto ją przerobić zamiast wyrzucać. W tym świecie ubranie nie jest produktem jednorazowym. Jest przedmiotem, który można poprawić, dopasować, przekazać dalej.
Nieprzypadkowo sama właścicielka ma zaplecze niemal idealne do prowadzenia takiego miejsca. Skończyła malarstwo, pracowała przy konserwacji zabytków, robiła rzeczy wymagające precyzji, cierpliwości i wyczucia materii. To wszystko widać w sklepie: w doborze kolorów, w ekspozycji, w tym, jak zestawione są rzeczy. choćby grafiki na ścianach częściowo są jej autorstwa.
– Myślę, iż to moje wyczucie estetyki ze studiów bardzo się teraz przekłada na sklep – przyznaje. – Stąd zamiłowanie do kontrastowych kolorów, wzorów, form.
To nie jest więc tylko handel ubraniami. To raczej autorska kompozycja. Sklep zbudowany na prywatnym guście, ale otwarty na innych. Kinga nie narzuca się klientkom. Nie „stoi nad głową”, nie próbuje wciskać rzeczy na siłę. Lubi, kiedy ktoś ma swobodę, żeby samemu poszukać, dotknąć, przymierzyć. A kiedy trzeba, doradza uczciwie.
– Zawsze jestem szczera. Jak coś źle leży, to mówię. Zadowolona klientka wróci. A taka, która kupi coś nietrafionego, raczej już nie.
W tym jest dużo spokoju i dojrzałości. Może także dlatego, iż Wzór Vintage to nie projekt zbudowany na szybki efekt. Kinga pamięta swój pierwszy dzień po otwarciu sklepu: sprzedała się wtedy tylko jedna rzecz. To wystarczyło, żeby nauczyć się najważniejszej biznesowej lekcji – cierpliwości.
– Myślałam, iż od razu sprzeda się kilka rzeczy. A tak nie jest. Są dni, kiedy nikt nie wchodzi, i takie, kiedy jest pełno ludzi. Trzeba patrzeć szerzej niż na jeden dzień czy jeden tydzień.
Ta codzienność ma zresztą jeszcze jeden wymiar. W sklepie często towarzyszy jej półtoraroczna córka. Mały wózek, drzemka między wieszakami, prasowanie rzeczy, zdjęcia na stronę, klienci, a potem przejęcie przez męża i dalsza część pracy. W tle normalne życie: ZUS, czynsz, remont, domowy magazyn, pranie, sterty rzeczy do uprasowania.
To właśnie chyba najmocniej wybrzmiewa z tej rozmowy: za estetycznym, dopracowanym miejscem stoi ogrom niewidocznej pracy. Także fizycznej. Także nudnej. Także męczącej. A jednak Kinga opowiada o tym wszystkim bez narzekania, raczej z czułością dla własnej drogi.
W sklepie są rzeczy, z którymi trudno byłoby jej się rozstać. Na przykład manualnie robione kowbojki Old Gringo albo niektóre kolorowe kurtki, które stały się niemal elementem wystroju. Ale właśnie to napięcie między przywiązaniem a gotowością, by puścić rzecz dalej, wydaje się wpisane w naturę tego miejsca. Nic tu nie jest martwe. Każdy przedmiot czeka na kolejny rozdział.
Czy przyszłość vintage w Polsce jest rozwojowa? Kinga nie ma wątpliwości, iż tak. Zwłaszcza w Krakowie, gdzie sklepów tego typu jest dużo i – co podkreśla – na naprawdę wysokim poziomie. Co ważne, nie opowiada o konkurencji z niechęcią. Przeciwnie: środowisko się zna, spotyka na targach, wspiera, czasem kupuje coś od siebie nawzajem.
A sama? W przyszłości najchętniej widziałaby większy lokal. Taki, w którym dałoby się rozbudować sekcję męską, lepiej wyeksponować biżuterię i może organizować kameralne spotkania o modzie, filmach, dekadach, estetykach. Coś pomiędzy sklepem a małym klubem rozmowy.
To w gruncie rzeczy naturalny kierunek dla miejsca, które już dziś jest czymś więcej niż punktem sprzedaży. Wzór Vintage to przedłużenie osobowości właścicielki: uważnej, estetycznie wyczulonej, ciepłej, ale konkretnej. Takiej, która potrafi godzinami czytać o dawnych markach, rozpoznać dobrą skórę po dotyku i jednocześnie bez zadęcia przyznać, iż prasowania po prostu nie znosi.
W świecie nadprodukcji, rzeczy jednorazowych i chwilowych mód taki sklep działa jak spokojna kontrpropozycja. Nie krzyczy. Nie ściga się. Nie obiecuje wszystkiego. Po prostu przypomina, iż ubrania mogą mieć jakość, historię i charakter. A styl wcale nie musi zaczynać się od nowości.
Kinga Ratajczyk dobrze o tym wie. I właśnie dlatego jej mały sklep na Kazimierzu zostaje w pamięci na długo. Nie tylko jako adres. Raczej jako czyjś świat – ułożony z koloru, faktury, doświadczenia i autentycznej pasji.
Czytaj także:
- Ten sklep działa od 47 lat. “Tego się nie da włożyć do koszyka online”
- “Nie da się dobrej pizzy zrobić na tanich rzeczach”
- „Szpeje, czyli sztuka codziennego absurdu”
- Bure Wióry – rzeźbią drewno w ciszy
- Sprzęt kiedyś był trwały. Teraz to jednorazówki. Rowery z marketów to w większości katastrofa
