Mamo, to na następny semestr dla Ani.
Maria położyła kopertę na poplamionym, wysłużonym obrusie leżącym na kuchennym stole. Dziesięć tysięcy złotych. Przeliczyła je trzy razy w domu, w tramwaju, pod klatką. Za każdym razem wychodziło równo tyle, ile potrzeba.
Helena odłożyła robótkę i uniosła wzrok znad okularów.
Marysiu, jakaś blada jesteś. Zaproponować ci herbaty?
Nie trzeba, mamo. Wpadłam tylko na chwilę, zaraz muszę lecieć na drugą zmianę.
W kuchni pachniało gotowanymi ziemniakami i czymś aptecznym może maścią na stawy, a może kroplami, które Maria kupowała mamie co miesiąc. Stówka za buteleczkę, starczało na trzy tygodnie. Do tego tabletki na ciśnienie, do tego badania raz na kwartał.
Ania była taka szczęśliwa, jak się dowiedziała o praktykach w banku Helena wzięła kopertę z takim namaszczeniem, jakby trzymała kryształ. Mówi, iż to szansa na dobrą przyszłość.
Maria milczała.
Powiedz jej, iż to już ostatnie pieniądze na studia.
Ostatni semestr. Pięć lat Maria ciągnęła ten wózek. Co miesiąc koperta dla mamy, przelew dla siostry. Co miesiąc kalkulator i ta sama wyliczanka: minus czynsz, minus leki, minus zakupy dla mamy, minus studia Ani. Co zostawało? Wynajmowany pokój w starej kamienicy, płaszcz zimowy sprzed ośmiu lat i dawno zapomniane marzenie o własnym mieszkaniu.
Kiedyś Maria chciała pojechać do Krakowa. Ot tak, na weekend. Zwiedzić Sukiennice, pochodzić po bulwarach wiślanych. choćby zaczęła odkładać aż przyszedł pierwszy poważny atak mamy i wszystkie oszczędności poszły na lekarzy.
Odpoczęłabyś, córeczko Helena pogładziła ją po ręce. Wyglądasz, jakbyś ducha wyzionęła.
Odpocznę. Niedługo.
Niedługo to kiedy Ania znajdzie pracę. Kiedy stan mamy się ustabilizuje. Kiedy w końcu będzie można pomyśleć o sobie. Maria powtarzała sobie to niedługo już pięć lat.
Dyplom magistra ekonomii Ania zdobyła w czerwcu. Z wyróżnieniem, Maria specjalnie zwolniła się z pracy, żeby być na wręczeniu. Patrzyła, jak młodsza siostra wchodzi na scenę w nowej sukience oczywiście podarowanej przez nią i myślała: to już. Teraz wszystko się zmieni. Ania znajdzie pracę, zacznie zarabiać, może wreszcie nie będzie trzeba liczyć każdej złotówki.
Minęły cztery miesiące.
Maryś, ty nie rozumiesz Ania siedziała na kanapie, podwijając pod siebie nogi w puchatych skarpetach. Nie po to studiowałam pięć lat, żeby harować za grosze.
Pięć tysięcy złotych to nie są grosze.
Dla ciebie może nie.
Maria zacisnęła zęby. Na etacie zarabiała cztery dwa. Na fuchach czasem dwa, może trzy, jak się poszczęściło. Sześć tysięcy miesięcznie, z czego na siebie zostawało ledwie półtora.
Aniu, masz dwadzieścia dwa lata. Trzeba zacząć choć gdzieś pracować.
Zacznę. Ale nie będę się zaharowywać w jakimś kancelaryjnym baraku za skromne pieniądze.
Helena krzątała się w kuchni, brzęcząc garnkami, udając, iż nie słyszy. Zawsze tak robiła, kiedy dziewczyny zaczynały się kłócić. Uciekała, chowała się, a potem kiedy Maria zbierała się do wyjścia szeptała: Nie denerwuj się na Anię, ona jeszcze młoda, nie rozumie.
Nie rozumie. Dwadzieścia dwa lata i nie rozumie.
Nie będę wieczna, Aniu.
Przestań dramatyzować. Przecież nie proszę cię o pieniądze. Po prostu szukam dobrej pracy.
Nie prosi. Technicznie. Prosi mama. Marysiu, Ania musi iść na kursy, angielski jej się przyda. Marysiu, Ania znów zepsuł się telefon a przecież musi rozsyłać CV. Marysiu, Ania chciałaby nowy płaszcz, zima idzie.
Maria przelewała, płaciła, kupowała. Po cichu. Bo tak było zawsze: ona wszystko ciągnie, a reszta przyjmuje to za pewnik.
Muszę lecieć powiedziała wstając. Wieczorem jeszcze dodatkowa praca.
Zaczekaj, pyzy ci na wynos zapakuję! zawołała z kuchni mama.
Pyzy z kapustą. Maria wzięła reklamówkę i wyszła na chłodne klatki schodowe, które pachniały wilgocią i kotami. Do przystanku miała dziesięć minut szybkim krokiem. Potem godzina autobusem. Potem osiem godzin na nogach. Potem, jeżeli zdąży, kolejne cztery przy komputerze na dorobku.
A Ania będzie siedzieć w domu, przeglądać oferty i czekać, aż los zrzuci jej z nieba idealną pracę za dziesięć tysięcy, najlepiej z opcją pracy zdalnej.
Pierwsza poważna kłótnia wybuchła w listopadzie.
Ty w ogóle coś robisz? Maria nie wytrzymała, kiedy zobaczyła siostrę w tej samej pozycji co tydzień wcześniej. Wysłałaś chociaż jedno CV?
Wysłałam. Trzy sztuki.
W całym miesiącu trzy?
Ania przewróciła oczami i teatralnie wbiła wzrok w telefon.
Nie masz pojęcia, jak dziś rynek wygląda. Jest ogromna konkurencja, trzeba wybierać mądrze.
Mądrze? To znaczy, iż płacą za leżenie na kanapie?
Helena wychyliła się z kuchni, nerwowo wycierając ręce ścierką.
Dziewczynki, może herbatki? Upiekłam drożdżówkę…
Mamo, nie trzeba Maria potarła skronie. Głowa bolała ją trzeci dzień z rzędu. Może mi ktoś powie, dlaczego ja zapieprzam na dwa etaty, a ona nie robi nic?
Marysiu, Ania jeszcze młoda, znajdzie miejsce…
Kiedy? Za rok? Za pięć? W jej wieku ja już pracowałam.
Ania zerwała się z kanapy.
Wybacz, iż nie chcę być jak ty! Zajeżdżona klacz, która umie tylko pracować!
Źle zabrzmiało. Maria bez słowa chwyciła torebkę i wyszła. W tramwaju patrzyła w ciemne okno i myślała: zajeżdżona klacz. Tak mnie widzicie?
Nazajutrz Helena zadzwoniła, prosząc, by się nie gniewać.
Ania nie to miała na myśli. Ona się po prostu boi, ciężko jej teraz. Wytrzymaj jeszcze trochę, znajdzie w końcu pracę.
Wytrzymaj. Mamine ulubione słowo. Wytrzymaj, aż tata stanie na nogi. Wytrzymaj, aż Ania dorośnie. Wytrzymaj, aż się ułoży. Maria całe życie wytrzymywała.
Kłótnie stały się normą. Każda wizyta kończyła się podobnie: Maria próbowała dotrzeć do siostry, Ania szczekała, Helena rozpaczała, błagała o zgodę. Potem Maria wracała do siebie, Helena dzwoniła z przeprosinami i wszystko zaczynało się na nowo.
Musisz zrozumieć, przecież to twoja siostra mawiała mama.
A ona powinna zrozumieć, iż nie jestem bankomatem.
Marysiu…
W styczniu Ania zadzwoniła pierwsza. W jej głosie wyczuwało się ekscytację.
Marysia! Wychodzę za mąż!
Co? Za kogo?
Nazywa się Damian. Spotykamy się od trzech tygodni. Marysia, on jest idealny!
Trzy tygodnie i ślub. Maria miała ochotę powiedzieć, iż to szaleństwo, iż wypadałoby poznać się dłużej, ale zamilkła. Może to lepiej. Wyjdzie za mąż, mąż ją utrzyma, wreszcie będzie można odetchnąć.
Oddech ten trwał tylko do rodzinnej kolacji.
Wszystko zaplanowałam! Ania promieniała. Restauracja na sto osób, zespół na żywo, suknia z salonu na Marszałkowskiej…
Maria wolno odłożyła widelec.
I to wszystko kosztuje?
No… Ania wzruszyła ramionami z rozbrajającym uśmiechem Około trzydziestu tysięcy. Może trzydziestu pięciu. Ale ślub ma się raz w życiu!
A kto zapłaci?
Marysia, przecież wiesz… Damianowi rodzice nie pomogą, mają kredyt. Mama na rencie… Tobie pewnie zostanie wziąć kredyt.
Maria utkwiła wzrok w siostrze. Potem w matce. Helena odwróciła spojrzenie.
Mówicie poważnie?
Marysiu, to przecież wesele mama mówiła tym słodkim tonem, który Maria znała od dziecka. Takie rzeczy są raz w życiu, nie wypada skąpić…
Mam wziąć kredyt na trzydzieści tysięcy, żeby wyprawić wesele osobie, która nie łaskawa znaleźć sobie pracy?
Jesteś moją siostrą! Ania uderzyła dłonią w stół. Powinnaś!
Powinnam?
Maria wstała. W głowie zrobiło się dziwnie cicho i jasno.
Pięć lat. Pięć lat płaciłam za twoje studia. Za leki mamy. Za wasze jedzenie, ubrania, rachunki. Pracuję na dwóch etatach. Nie mam mieszkania, nie mam auta, nie byłam na urlopie od lat. Mam dwadzieścia osiem lat i ostatni raz kupiłam sobie coś nowego półtora roku temu.
Marysia, uspokój się… zaczęła Helena.
Nie! Koniec! Latami was utrzymywałam, a wy mówicie, co jeszcze powinnam? Od dziś żyję dla siebie!
Chwyciła kurtkę i wyszła. Na dworze było minus dwadzieścia, ale Maria nie czuła chłodu. W środku zalewało ją ciepło jakby zrzuciła z ramion wór z kamieniami, który dźwigała całe życie.
Telefon dzwonił uparcie. Maria rozłączyła się i zablokowała oba numery.
…Minęło pół roku. Maria wynajęła małą kawalerkę, na którą wreszcie mogła sobie pozwolić. Latem pojechała do Krakowa cztery dni, Muzeum Narodowe, spacery nad Wisłą, białe noce. Kupiła nową sukienkę. I jeszcze jedną. I buty.
O rodzinie usłyszała przypadkiem od szkolnej koleżanki, która pracowała niedaleko domu mamy.
Słyszałam, iż twoja siostra jednak ślubu nie miała?
Maria zamarła z filiżanką kawy.
Co?
No, Damian się zwinął. Dowiedział się, iż nie będzie pieniędzy, i odszedł.
Maria upiła łyk kawy. Gorzkiej i dziwnie wyjątkowo dobrej.
Nie wiem. Nie rozmawiamy ze sobą.
Wieczorem siedziała przy oknie w swojej nowej kawalerce i myślała, iż nie czuje złośliwej satysfakcji. choćby odrobiny. Tylko spokojne, ciche zadowolenie człowieka, który po latach przestał być zajeżdżoną klaczą.
