Worki pod oczami – przyczyny, rozpoznanie i metody leczenia

glosseniora.pl 21 godzin temu
Zdjęcie: Worki pod oczami


Worki pod oczami sprawiają, iż twarz wygląda na zmęczoną choćby po przespanej nocy. Nie każde uwypuklenie pod okiem ma jednak tę samą przyczynę, a od trafnego rozpoznania zależy, czy wystarczy zmiana nawyków, zabieg w gabinecie, czy dopiero operacja. Wyjaśniamy, jak odróżnić worki od opuchlizny i cieni oraz czego spodziewać się po plastyce powiek dolnych.

Czym są worki pod oczami

Gałka oczna leży w oczodole otoczona tkanką tłuszczową, która chroni ją i amortyzuje ruchy. Od przodu tkankę tę utrzymuje cienka błona łącznotkankowa, nazywana przegrodą oczodołową. Z wiekiem przegroda traci napięcie, a tłuszcz zaczyna się przez nią uwypuklać. Tak powstają przepukliny tłuszczowe, czyli adekwatne worki pod oczami.

W powiece dolnej tłuszcz oczodołowy tworzy trzy oddzielne skupiska: przyśrodkowe, środkowe i boczne. Nie zawsze uwypuklają się w jednakowym stopniu. U jednej osoby dominuje przepuklina przy wewnętrznym kącie oka, u innej w części bocznej, co widać jako nierówny, falisty kontur pod okiem. Ta różnica ma znaczenie przy planowaniu zabiegu, bo każde skupisko ocenia się osobno.

Do obrazu dokłada się wiotczenie skóry i mięśnia okrężnego oka. Skóra w tej okolicy jest jedną z najcieńszych na całym ciele, dlatego wcześnie pojawiają się na niej drobne zmarszczki i fałdy. U części osób zaznacza się też wyraźne przejście między powieką a policzkiem, które pogłębia cień pod okiem.

Wiek nie jest jedyną przyczyną. Skłonność do przepuklin tłuszczowych bywa dziedziczna i u niektórych osób worki są widoczne już po dwudziestce. Dlatego o tym, czy i jak je leczyć, decyduje budowa okolicy oka, a nie metryka. Starzenie skóry przyspieszają natomiast palenie tytoniu, nadmierna ekspozycja na słońce i częste pocieranie oczu, na przykład przy alergii.

Tłuszczu oczodołowego nie usuną ani kremy, ani zabiegi powierzchowne. Zanim jednak padnie decyzja o leczeniu, trzeba wykluczyć inne źródła problemu.

Worki, opuchlizna, cienie i dolina łez

Rozpoznanie zaczyna się od oceny, czy pod okiem dominuje tłuszcz, obrzęk czy zagłębienie.

Pacjenci często używają określenia „worki” na kilka różnych zjawisk. Ich odróżnienie ma praktyczne znaczenie, bo każde wymaga innego postępowania.

Poranna opuchlizna

Obrzęk powiek, który jest największy rano i stopniowo zmniejsza się w ciągu dnia, wynika z gromadzenia się płynu w luźnej tkance wokół oczu. Sprzyjają mu słone posiłki, alkohol wieczorem, krótki sen, płacz i pozycja leżąca z nisko ułożoną głową. Taka opuchlizna nie jest przepukliną tłuszczową i nie stanowi wskazania do operacji.

Cienie pod oczami

Ciemne zabarwienie tej okolicy może mieć kilka źródeł. Bywa to nadmiar barwnika w skórze, prześwitujące przez cienką skórę naczynia albo cień w zagłębieniu tkanek. Operacja nie usunie pigmentu ani widocznych naczyń. Może natomiast zmniejszyć cień, który wynika z uwypuklenia i zagłębienia pod okiem.

Dolina łez

To rowek biegnący od wewnętrznego kąta oka skośnie w dół, na granicy powieki i policzka. Pogłębia się z wiekiem, gdy tkanki tracą objętość, i często współistnieje z przepuklinami tłuszczowymi. Im większa różnica poziomów między workiem a doliną, tym bardziej zmęczony wydaje się wyraz twarzy. Gdy rowkowi towarzyszy wyraźna przepuklina, dobrym rozwiązaniem bywa chirurgiczna korekta tłuszczu i skóry pod okiem, w której chirurg może przemieścić część tłuszczu w zagłębienie zamiast go usuwać.

Kiedy obrzęk powiek wymaga diagnostyki

Opuchlizna tej okolicy bywa objawem chorób ogólnoustrojowych. Opuchnięte powieki mogą towarzyszyć niedoczynności tarczycy, chorobom nerek, a także alergii, zwłaszcza gdy pojawia się świąd i łzawienie. W chorobie Gravesa i Basedowa dochodzi do zmian w samym oczodole, które mogą powodować wysadzenie gałek ocznych i obrzęk tkanek oczodołu. jeżeli opuchlizna pojawiła się nagle, narasta, dotyczy jednego oka albo towarzyszą jej inne niepokojące objawy, najpierw trzeba udać się do lekarza rodzinnego lub okulisty, a nie do gabinetu medycyny estetycznej.

Worki a opadające powieki

Część osób myli worki pod oczami z problemem powiek górnych. Nadmiar skóry nad okiem albo opadanie samej powieki, czyli ptoza, to odrębne zagadnienia, które wymagają innego leczenia. Powieka górna opadająca na źrenicę może ograniczać pole widzenia i wymaga oceny okulistycznej. Zdarza się jednak, iż zmiany obejmują obie powieki jednocześnie i wtedy lekarz ocenia całą okolicę oka.

Kremy, okłady i domowe sposoby

Pielęgnacja domowa pomaga przede wszystkim przy porannej opuchliźnie. Chłodne okłady, spanie z głową uniesioną na dodatkowej poduszce i ograniczenie soli zmniejszają gromadzenie się płynu. Kremy z kofeiną mogą obkurczyć naczynia i zmniejszyć obrzęk, ale tylko na kilka godzin. Podobnie jest z masażem i schłodzonymi wałeczkami do twarzy, które ułatwiają odpływ płynu, ale nie wpływają na trwałe zmiany.

Osoby z alergią powinny leczyć jej objawy, bo przewlekły świąd nasila obrzęki.

Preparaty z retinoidami lub witaminą C stosowane regularnie poprawiają nieco jakość cienkiej skóry powiek. Ochrona przeciwsłoneczna i okulary z filtrem UV spowalniają jej starzenie.

Żaden kosmetyk nie cofnie jednak przepukliny tłuszczowej. jeżeli uwypuklenie pod okiem utrzymuje się o każdej porze dnia, niezależnie od snu i pielęgnacji, przyczyna leży głębiej niż w skórze.

Zabiegi bez skalpela

Metody niechirurgiczne nie usuwają worków, ale mogą poprawić wygląd okolicy oka u osób z niewielkimi zmianami. Ich dobór zależy od tego, co dominuje: zagłębienie, wiotka skóra czy nadmiar tkanek.

Wypełnienie doliny łez kwasem hialuronowym

Podanie preparatu w to miejsce wyrównuje przejście między powieką a policzkiem. Korekcja doliny łez kwasem hialuronowym najlepiej sprawdza się przy wyraźnym rowku i niewielkim uwypukleniu tłuszczu, kiedy samo wypełnienie zagłębienia sprawia, iż worek staje się mniej widoczny. Efekt często utrzymuje się rok lub dłużej.

Według EyeWiki, encyklopedii Amerykańskiej Akademii Okulistyki, obrzęk w okolicy jarzmowej po wypełnieniu doliny łez pojawia się choćby w 11% przypadków, czasem dopiero po latach. Zbyt płytko podany preparat może prześwitywać przez skórę jako niebieskawe zabarwienie. Kwas hialuronowy można rozpuścić hialuronidazą, co pozwala korygować takie powikłania. Lekarze zwracają też uwagę, iż słabymi kandydatami do tej metody są osoby z bardzo cienką, wiotką skórą i skłonnością do obrzęków. Wypełnienie powinien wykonywać lekarz, który dobrze zna anatomię tej okolicy i ma pod ręką hialuronidazę na wypadek powikłań. Przed zabiegiem warto zapytać, jaki preparat zostanie podany i jak głęboko.

Przy dużych przepuklinach samo wypełnienie doliny zwykle nie wystarcza. Preparat podany pod wyraźnym workiem może wręcz nasilić wrażenie opuchnięcia, dlatego w takich przypadkach lekarz częściej proponuje konsultację chirurgiczną.

Laserowe ujędrnienie skóry powiek

Laser frakcyjny i radiofrekwencja pobudzają produkcję kolagenu, zmniejszają drobne zmarszczki i poprawiają napięcie cienkiej skóry. Mają sens wtedy, gdy problemem jest jakość skóry bez dużego nadmiaru tkanek. Przepukliny tłuszczowej nie usuwają, mogą natomiast uzupełniać efekt operacji. Zwykle wymagają serii kilku zabiegów, a poprawa narasta stopniowo przez kolejne tygodnie, w miarę jak skóra odbudowuje włókna kolagenowe.

Plastyka powiek dolnych

Operacja jest jedyną metodą, która pozwala trwale usunąć lub przemieścić przepukliny tłuszczowe. Wykonuje się ją w znieczuleniu miejscowym lub ogólnym, w trybie jednodniowym. Sama procedura trwa zwykle około dwóch godzin. Przy rozleglejszej korekcji częściej stosuje się znieczulenie ogólne, a wtedy w zabiegu uczestniczy anestezjolog.

W dniu zabiegu lekarz oznacza obszar korekcji i podaje znieczulenie. Pacjent przytomny podczas zabiegu może czuć dotyk, ucisk lub pociąganie tkanek, ale nie powinien odczuwać bólu. Po operacji otrzymuje zalecenia i termin kontroli.

Powieki dolne można operować razem z górnymi. Pacjent przechodzi wtedy jeden okres gojenia zamiast dwóch, choć sam zabieg trwa dłużej i częściej wymaga znieczulenia ogólnego.

Dostęp przezskórny i przezspojówkowy

Przy dostępie przezskórnym cięcie prowadzi się tuż pod linią rzęs, z niewielkim przedłużeniem w stronę zewnętrznego kąta oka. Pozwala to nie tylko usunąć lub przemieścić tłuszcz, ale też wyciąć nadmiar skóry. Metodę stosuje się u osób, u których workom towarzyszy wiotkość skóry. Blizna pozostaje, ale leży w miejscu, gdzie po wygojeniu jest mało widoczna.

Dostęp przezspojówkowy polega na nacięciu od wewnętrznej strony powieki. Nie zostawia blizny na skórze, ale nie pozwala usunąć nadmiaru skóry. Wybiera się go zwykle u młodszych pacjentów z wyraźnymi przepuklinami i dobrą sprężystością skóry. Gojenie po tym dostępie bywa nieco krótsze, ponieważ nie narusza się skóry ani mięśnia okrężnego oka. Obie techniki stosuje się między innymi w klinice Tesoro Clinic we Wrocławiu, gdzie o wyborze dostępu decyduje się po ocenie skóry i przepuklin podczas konsultacji.

Usunięcie czy przemieszczenie tłuszczu

Dawniej przepukliny głównie wycinano. Dziś coraz częściej chirurg przemieszcza część tłuszczu w okolicę doliny łez, wypełniając zagłębienie własną tkanką pacjenta. Zbyt radykalne usunięcie tłuszczu może z czasem prowadzić do zapadnięcia okolicy pod okiem, które trudno skorygować. Wybór metody zależy od anatomii i zapada podczas konsultacji.

Jeśli brzeg powieki dolnej jest wiotki, lekarz może dodatkowo wzmocnić jej zawieszenie w bocznym kącie oka. Taki zabieg, nazywany kantopeksją, zmniejsza ryzyko obniżenia powieki po operacji.

Gojenie po operacji powiek dolnych

Chłodne okłady, krople nawilżające i ochrona przed słońcem ułatwiają pierwsze tygodnie gojenia.

Opuchlizna jest zwykle wyraźniejsza niż po plastyce powiek górnych i może ustępować nierówno po obu stronach. W pierwszych dniach typowe jest też uczucie napięcia skóry pod okiem. Zasinienie często przesuwa się w dół, w stronę policzka. Większość tych objawów słabnie w ciągu 7–14 dni. W pierwszych dobach ulgę przynoszą chłodne okłady stosowane zgodnie z zaleceniami lekarza.

Szwy po dostępie przezskórnym usuwa się zwykle po kilku do kilkunastu dniach, podczas wizyty kontrolnej. W pierwszych tygodniach mogą pojawić się łzawienie, uczucie piasku w oczach lub przejściowa suchość oka, którą łagodzą krople zalecone przez lekarza. W tym czasie lepiej ograniczyć długą pracę przy ekranie i czytanie, bo rzadsze mruganie nasila uczucie suchości.

Przez około 2–3 tygodnie należy unikać intensywnego wysiłku, dźwigania i schylania się. Makijażu oczu nie stosuje się mniej więcej przez dwa tygodnie, a do soczewek kontaktowych wraca się dopiero po zgodzie lekarza. Gojenie ułatwiają ochrona okolicy oczu przed słońcem i niepocieranie powiek. Do codziennych zajęć większość osób wraca po tygodniu lub dwóch.

Efekt końcowy ocenia się po 3–6 miesiącach, gdy obrzęk całkowicie ustąpi, a blizna dojrzeje i zblednie. Nawrót przepuklin po usunięciu lub przemieszczeniu tłuszczu zdarza się rzadko, choć skóra przez cały czas się starzeje.

Blizna po dostępie przezskórnym jest na początku zaczerwieniona i lekko wyczuwalna. Na jej ostateczny wygląd wpływają indywidualna skłonność do bliznowacenia, ochrona przed słońcem i pielęgnacja. Do czasu zagojenia rany nie należy stosować na nią żadnych preparatów bez porozumienia z lekarzem.

Powikłania i przeciwwskazania

Większość niepożądanych objawów po operacji ma charakter przejściowy. Do możliwych powikłań należą krwiak, zakażenie rany, suchość oka, trudność z pełnym domknięciem powiek, asymetria, niedokorekcja lub nadmierna korekcja oraz widoczna blizna. Suchość oka po operacji częściej dokucza osobom, które zmagały się z nią już wcześniej, dlatego przed zabiegiem warto ocenić film łzowy i w razie potrzeby rozpocząć leczenie.

Najbardziej znanym problemem jest obniżenie lub odciągnięcie brzegu powieki dolnej. W opublikowanej w 2011 roku w „Brazilian Journal of Otorhinolaryngology” analizie 200 kolejnych pacjentów po blefaroplastyce przezskórnej powiek górnych lub dolnych nieprawidłowe ustawienie powieki dolnej wystąpiło u 3% operowanych, najczęściej jako odciągnięcie jej brzegu. Żaden z tych pacjentów nie miał podczas pierwszej operacji wzmocnionego bocznego kąta oka. Autorzy wskazują, iż ryzyko jest większe u starszych osób z wiotkimi powiekami, głęboko osadzonymi lub wyraźnie wysuniętymi gałkami ocznymi. W tej samej grupie u 6% osób wystąpił przejściowy obrzęk spojówki, który ustępował samoistnie w ciągu trzech–czterech tygodni i był częstszy po zabiegach ze wzmocnieniem kąta bocznego.

Bardzo rzadkim, ale groźnym powikłaniem jest krwiak w oczodole, który może uciskać nerw wzrokowy. Narastający ból oka, pogorszenie widzenia, wysadzenie gałki ocznej lub bardzo napięte powieki wymagają natychmiastowego kontaktu z lekarzem albo zgłoszenia się na szpitalny oddział ratunkowy.

Zabiegu nie wykonuje się w ciąży i podczas karmienia piersią, przy aktywnym zakażeniu, niewyrównanej cukrzycy lub nadciśnieniu, zaburzeniach krzepnięcia oraz w trakcie leczenia ciężkich chorób ogólnoustrojowych. Szczególnej ostrożności wymagają choroby tarczycy z zajęciem oczodołu, jaskra, przebyte odwarstwienie siatkówki, zespół suchego oka oraz przyjmowanie leków przeciwkrzepliwych. Takich preparatów nie odstawia się na własną rękę – decyduje o tym lekarz prowadzący.

Konsultacja i planowanie zabiegu

Plastykę powiek dolnych wykonują okuliści zajmujący się chirurgią powiek oraz chirurdzy plastyczni. Podczas konsultacji lekarz ocenia nie tylko wygląd worków, ale także napięcie powieki dolnej, nawilżenie oka i położenie gałek ocznych. Od tego zależy wybór dostępu, zakres korekcji i potrzeba wzmocnienia kąta oka.

Na wizytę warto przynieść listę przyjmowanych leków i suplementów oraz wyniki ostatnich badań okulistycznych, jeżeli były wykonywane. Przed operacją lekarz zleca podstawowe badania laboratoryjne, a ich zakres zależy od stanu zdrowia i rodzaju znieczulenia. Pacjent powinien też usłyszeć, czy w danym przypadku lepszym rozwiązaniem nie będzie zabieg niechirurgiczny.

Plastyka powiek dolnych jest zabiegiem estetycznym i nie poprawia widzenia. Nie ma też sztywnej granicy wieku, po której przekroczeniu operacja staje się możliwa lub niemożliwa. O kwalifikacji przesądzają anatomia, stan zdrowia i realistyczne oczekiwania pacjenta.

Osoby z Legnicy, Wałbrzycha, Jeleniej Góry czy Głogowa, które decydują się na operację we Wrocławiu, powinny uwzględnić kilka przyjazdów: konsultację, dzień zabiegu i wizytę kontrolną, po dostępie przezskórnym także ze zdjęciem szwów. W dniu zabiegu nie wolno prowadzić samochodu, dlatego transport trzeba zaplanować wcześniej. Warto też zapytać, czy cena obejmuje znieczulenie i wizyty kontrolne.

O wyborze metody decyduje badanie i rozmowa z lekarzem, który oceni, czy pod okiem dominuje tłuszcz, wiotka skóra czy zagłębienie, i dobierze do tego odpowiednie leczenie.

Idź do oryginalnego materiału