„Wojna wszystkich ze wszystkimi” to kolejny dzień twojego życia. Na marginesie wystawy Adama Kozickiego w Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie

magazynszum.pl 2 tygodni temu

1.

Mały, wydzielony zaułek w słynnym warszawskim budynku. Styropianowa butafora udaje beton, a beton przypomina piwnicę. Czeka nas oglądanie podziemnych światów, wszystkich tych poranionych wersji rzeczywistości, które tylko piwnica jest w stanie pomieścić. Już na poziomie organizacji przestrzeni dostajemy sygnał, iż czeka nas zejście w czeluści, a zbudowanie piwnicy w przeszklonym budynku to pierwszy z gestów, które odkrywają zaludnioną piwnicę pod tym, co dla własnego spokoju nazywamy „rzeczywistością”. Na tak wymyślonych piwnicznych ścianach powieszone są bowiem obrazy, a areograficzny realizm eksponowanego w ten sposób malarstwa od razu mi o czymś przypomina.

Byłem w takich pokojach? Znam skądś namalowanych tu ludzi?

Im dłużej patrzę, tym więcej mam pomysłów. Bo widzę coś jakby ludzko-mutancką gromadę pomieszkującą w przestrzeni, która ostała się po końcu jakiejś gry wideo. Może to był Quake? Tam przecież było tak trochę piwnicznie…

Im dłużej patrzę, tym więcej mam pomysłów. Ale to może być Quake. Ludzko-mutancka gromada zalęgła w pokojach opuszczonych przez postaci z Quake’a i wiedzie tam swój powolny żywot. Wszyscy zdają się tam bardzo, ale to bardzo smutni i samotni. Bladzi, na głodzie, chronią się przed słońcem w piwnicy i chronią się przed sztucznym światłem za ciemnymi okularami. Z bezczynności palą papierosy. A z nieustającego pragnienia wszelkich bodźców i substancji palą po kilka papierosów jednocześnie. Mają blizny, przeszczepy, stylówki nieistniejących subkultur, tatuaże niczym plemienny totem i tatuaże jak bazgranie po ścianie piwnicy. Nikt nie chce pokazać swoich oczu. Znam skądś tych ludzi?

1
Krytyka 17.02.2023

Policja jest nieoczywista. „Nigdy nie będziesz szła sama” Adama Kozickiego w Biurze Wystaw

Piotr Puldzian Płucienniczak

Mniej więcej w połowie ubiegłego wieku młodzi i gniewni krytycy z pisma „Cahiers du cinéma” postulowali potrzebę tworzenia filmów, w których widzowie zobaczą wreszcie osoby, które znają i kochają, wyciągnięte z dnia powszedniego, z rachunkami do zapłacenia, garami do umycia, fryzurą do zrobienia i rewolucją do wywołania. Przypomniało mi się to ich zawołanie po raz kolejny, właśnie po sporej dawce Adama Kozickiego i tych malowanych przez niego, pogubionych w porzuconym świecie Quake’a facjat. Naoglądałem się i nautożsamiałem, i chciałem więcej, więc zostałem na dłużej. Te blade, wytatuowane, schorowane mordy i osoby to portrety namalowane na podstawie mojej codzienności. Obrazy te nurzają się w cyfrowych estetykach, ale tak je przemalowują, iż wreszcie widzę na płótnach ludzi, których mijam na ulicy, podsiadam w metrze albo piszę do nich maile – nie człowieka, który żyje obok świata wirtualnego, a takiego, którego znam współcześnie, zhakowanego przez swoje ekrany, uzależnionego od przyjemności, eksplorującego alienację (bo o ile nie można z niej wyjść, to trzeba ją przemierzać…, a nuż jakiś piksel z tych doznań okaże się zbawieniem).

Adam Kozicki, „Wojna wszystkich ze wszystkimi”, widok wystawy, Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie, fot. Robert Głowacki
Adam Kozicki, „Wojna wszystkich ze wszystkimi”, widok wystawy, Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie, fot. Robert Głowacki

Wokół opisanych wyżej wizerunków rozrasta się bardzo specyficzna przestrzeń. I mogę o niej powiedzieć więcej niż tylko tyle, iż swoją piwnicznością wywołuje w moim mózgu migotanie afektów z Quake’a. Bo to nie tylko tak, iż tło wyrasta z bohaterów albo oni sami są z tego tła ulepieni. Skojarzenie z opuszczoną przez avatary grą wideo prowadzi mnie ku światom, które pomiędzy kinem a galerią tworzy duet Caroline Poggi & Jonathan Vinel[ref]Rzecz jasna nie będę tu długo rozwodził się nad podobieństwami światów Kozickiego i jakiegoś duetu reżyserów, którego nikt nie będzie mógł po przeczytaniu tego tekstu znaleźć. Filmy duetu Poggi & Vinel dostępne są w internecie. Może nie wszystkie w tak zwanym legalnym dostępie, ale komu naprawdę zależy na kinie, ten powinien nauczyć się kombinować.[/ref].

I o ile dotąd wszelkiej maści twórcy prześcigali się w wizjach i kolorach nadciągających z przyszłości postapokaliptycznych realiów, tak Poggi i Vinel zastanawiają się nad uczuciami osób pomieszkujących te realia, pokazują ich pragnienia, porażki oraz nudę – nie wizję pewnego świata, a raport z trudów życia w ziszczonej wizji. Ich Best Secret Place (2024) klonuje znaną z licznych gier ideę sekretnego pokoju, w którym zwykle są jakieś fanty albo po prostu można się tam znaleźć i przyjemnie oraz bezpiecznie nic nie robić. Godzinne wideo dzieje się wyłącznie w niekończących się podziemnych parkingach z gadającymi ścianami i otwierającymi się i zamykającymi teleportami. Widzowie wpadają w ten świat wraz z bohaterką, która pewnej nocy po prostu się tam materializuje. Jak gwałtownie się dowiaduje – to „secret place”, z którego nie można wyjść do końca nocy i w którym spełniają się różne pragnienia. Pozornie utopijna sytuacja gwałtownie zaczyna się wykolejać i wchodzimy w rejony kina mapującego kryzysy ludzi schowanych w parkingach podziemnych, sekretnych miejscach, forach internetowych, zwykłych piwnicach i wymyślonych pokojach.

Mniej więcej w połowie ubiegłego wieku młodzi i gniewni krytycy z pisma „Cahiers du cinéma” postulowali potrzebę tworzenia filmów, w których widzowie zobaczą wreszcie osoby, które znają i kochają, wyciągnięte z dnia powszedniego, z rachunkami do zapłacenia, garami do umycia, fryzurą do zrobienia i rewolucją do wywołania.

Kiedy więc profesorkowie ubolewają nad społeczeństwami z nabytą przez wideo-rozrywkę alienacją i psychopatią, niektórzy zdają sobie sprawę, iż już od dawna tkwimy w grze i w grę gramy, i coś z tym trzeba zrobić w ramach tej rozgrywki i jej ciągle mutujących obrazów, a nie w złudnym „świecie realnym”. Dla tych rzadkich przypadków wpływ świata cyfrowego nie jest publicystycznym odkryciem, a faktem zastanym, z którego wyciągają dla swojej estetyki daleko idące konsekwencje. I mowa tu właśnie o takich twórcach jak autor oglądanych przeze mnie w konceptualnej piwnicy obrazów czy duet Poggi & Vinel, który projekt po projekcie mapuje kolejne światy powstałe z nachodzenia na siebie realnego i wirtualnego.

W ich pełnym metrażu z 2025 roku, Eat the night, widzimy jak wymieranie pewnej gry RPG wiąże się z ciągiem kameralnych końców świata w życiu pewnego rodzeństwa, które aby przeżyć, a potem umieć dalej kochać i być dobrym, musi upodobnić się do swoich avatarów. Właśnie takie przenikania ludzkiej twarzy z cyfrowym avatarem widzę w malarstwie Kozickiego. I dalej, kolejna analogia – w 2024 roku Vinel & Poggi pokazali na festiwalach w Locarno i Wenecji krótkometrażową VR-animację La fille qui explose. To rzecz o dziewczynie, która wybucha dwa albo trzy razy dziennie i nie może przestać. Naliczyła sobie już sto dziewięćdziesiąt dwie eksplozje w życiu i bije kolejne dzienne rekordy… Świat tkwi tutaj na styku animacji i prawdziwego mięsa, animowane zdaje się nachodzić na nakręcone, a przynajmniej kategorie animowanego i nakręconego zostają podważone. Tytułowa wybuchająca dziewczyna jest też dokładnie taka jak bohaterowie wywieszonych w piwnicy portretów, tylko iż na odwrót. Tam, gdzie oni się chowają i tłumią w sobie eksplozje, ona jest cała wywleczona i wyflaczona na zewnątrz, podczas takich czy innych misji w kolorowym świecie. Z tym, iż i im, i jej świeci to samo słońce (tak pięknie ostatnio zredefiniowane przez inną reżyserkę, Sandrę Wollner, w Everytime z tego roku, gdzie bohaterkom świeci kwadratowe słońce z Minecrafta…). Wybuchająca dziewczyna to bohaterka naszych czasów – dokładnie jak chcieli ubiegłowieczni nowofalowcy, ale w dekoracjach z XXI wieku. Opowiada o tym, iż pewnego dnia przestała cokolwiek czuć. Natyka się w swoim mieście na bandę rebeliantów, którzy wydostali się ze słynnych gier. Nie potrafi się zatrzymać, jest przebodźcowana i niedobodźcowana jednocześnie. Jej duchowa kondycja może być więc wspaniałym wstępem do tego, aby raz jeszcze przyjrzeć się piwnicznym obrazom w słynnym warszawskim budynku. No bo może któremuś ze sportretowanych faciów zaraz wybuchnie głowa?

2.

Cały ten ciąg skojarzeń i wynurzeń narósł wokół faktu, iż we wrześniu tego roku w MSN otworzono wystawę Adama Kozickiego. Tytułowa Wojna wszystkich ze wszystkimi pokazuje skrawki codziennych zmagań na styku kilku realnych i wirtualnych światów. Światy te tak na siebie nachodzą i tak o siebie trą, iż coś cieknie, gdzieniegdzie gnije, strasznie jest i dziwnie – dokładnie jak na naszych ekranach i w naszych pokojach, o ile wciąż je rozróżniacie.

Adam Kozicki, „Wojna wszystkich ze wszystkimi”, widok wystawy, Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie, fot. Robert Głowacki

Przydługi wstęp czy też rozbieg tego tekstu spowodowany jest tym, iż od razu znalazłem na tej wystawie mnóstwo dostępnych mi punktów wejść. Wojna wszystkich ze wszystkimi to po prostu kolejny dzień mojego życia. W tym sensie, iż rozumiem „rzeczywistość” podobnie jak Kozicki, a szczególnie jej relację z inwazją wirtualnego. To, co namalował, ulepione jest z tego, czym i mnie obrzucają na co dzień. Jako osobie online też zdarzało mi się wpadać w podobne piwnice (a potem po nich błądzić…). Jedną połowę mózgu mam od tego skaleczoną, a drugą ulepszoną, dzięki temu umiem przejrzeć się w malarstwie Kozickiego wraz ze wszystkimi swoimi i naszymi demonami.

Pokazywane w MSN-ie obrazy pochodzą z lat 2025 oraz 2026 i – najprościej rzecz ujmując – są zapisem otaczającej nas rzeczywistości. Bo wydaje mi się, iż między innymi o tym jest ta wystawa. Ale też o przeglądaniu się w sobie i swojej wyobraźni, przeglądaniu się w innych, przeglądaniu się w zalewających nas obrazach, przeglądaniu się w równoległych rzeczywistościach. Kozicki w ten sposób opisuje bliski mi świat, iż odkrywa kolejne podpiwniczenia tego, co dla swojej wygody i bezpieczeństwa nazywamy naszym środowiskiem naturalnym. Jest więc dla mnie „przenikliwym obserwatorem rzeczywistości” i zaraz trzeba będzie przejść do technik, których ten malarz używa przy swoich badaniach nad światem.

Na obrazach widzimy kadry ze zmagań z naporem współczesności. Wyżebrane strzały serotoniny, nagłe poprawy nastroju, zalew informacji, za dużo obrazów i za dużo światów. Tak powszechne dziś doświadczenie bycia bombardowanym przez obrazy jest też przecież doświadczeniem bycia bombardowanym przez światy. Kozicki postanawia namalować kilka z nich, aby je sprofanować, umieścić w obcym dla nich medium, zatrzymać w czasie, wystawić na wzrok tych, którzy długo będą się im przyglądać z krytycyzmem bądź fascynacją.

To, co namalował Kozicki, ulepione jest z tego, czym i mnie obrzucają na co dzień. Jako osobie online też zdarzało mi się wpadać w podobne piwnice (a potem po nich błądzić…). Jedną połowę mózgu mam od tego skaleczoną, a drugą ulepszoną, dzięki temu umiem przejrzeć się w jego malarstwie wraz ze wszystkimi swoimi i naszymi demonami.

Za punkt wyjścia tego malowania biorę więc współczesną kondycję bycia prześladowanym obrazami i informacjami. Tak wygląda moje życie, wasze pewnie też. No i co zrobić z prześladującym nas natłokiem? Namalować go?

Kozicki podejmuje się takiej donkiszoterii i nie tyle próbuje naiwnie namalować internet, co maluje otaczający nas świat jak ktoś przez cyber-afekty ukształtowany. Widać w jego wyobraźni dojrzewanie równolegle z kulturą internetową. I widać, iż to twórca od lat eksplorujący rzeczywistość, w której rozróżnianie realnego od wirtualnego jest już powoli niemożliwe. Dzięki temu maluje ze swobodą i wyobraźnią kogoś, kogo takie podziały w ogóle nie interesują. Jest też w tym malarstwie spory ładunek unurzania się w mrocznych piwnicach cyberprzestrzeni. I nie chodzi mi tutaj o jakieś kombatanctwo malarza, który zrobił research, a o zbliżające się do granic perwersji otwarcie swojej twórczej podmiotowości na oślizgłe kulturowe inwazje współczesnego internetu.

1
Eseje 02.10.2026

Zaciemnienie pola. O prawie do nieprzejrzystości w młodej polskiej sztuce

Zuzanna Stempska

Obrazy pokazywane w ramach Wojny wszystkich ze wszystkimi na pierwszy rzut oka wyglądają na coś wygenerowanego albo wyanimowanego. Stoi jednak za nimi staranna praca rzemiosła – Kozicki maluje farbą olejną i tuszem akrylowym, które nanosi na płótno aerografem. I to chyba przy pomocy efektów tego „pistoletu do malowania” jego obrazy osiągają ten charakterystyczny stan igrania między realnymi i wirtualnymi przestrzeniami. Powolność i sumienność jego aerografu spowalnia i profanuje zjawisko bombardujących nas obrazów. Rzemiosło i poświęcenie się niedzisiejszej precyzji służą mu jako narzędzie do myślenia, odczuwania, badania i przefiltrowywania otaczającego świata. Coś zostaje zatrzymane w obrazie i rozpoczyna tam swój nowy, odrębny żywot, jako przechwycona cząsteczka cybernetycznego chaosu z naszych głów i ekranów.

Wystawa składa się z tryptyku i kilku portretów. Kiedy uznałem już Wojnę wszystkich ze wszystkimi za coś, co rozpoznaję i przyswajam, zapragnąłem dodefiniowania sobie realiów, z których wycinki zostały powieszone na ścianach. I w ten oto sposób tryptyk pod tytułem Czułem się tam sam bardzo (2026) wyświetlił się w mojej głowie jako scena inicjalna tej rzeczywistości. Natomiast portrety działają jako ekspozycje postaci, którym można współczuć albo którymi można gardzić.

Pozostaje jeszcze tylko początkowe pytanie – czy ja tych ludzi skądś kojarzę, czy tylko wyglądają jak ktoś, kogo mogę kojarzyć?

Adam Kozicki, „Wojna wszystkich ze wszystkimi”, widok wystawy, Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie, fot. Robert Głowacki
Adam Kozicki, „Wojna wszystkich ze wszystkimi”, widok wystawy, Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie, fot. Robert Głowacki

Z pomocą przychodzi tekst kuratorski autorstwa Natalii Sielewicz. Wskazuje on bowiem na mocny kontekst internetowego programu Fishtank LIVE, zradykalizowanego reality-show, gdzie zamknięci całą dobę w monitorowanych pomieszczeniach ludzie wchodzą ze sobą w interakcje i odpowiadają na opłacane przez oglądających wyzwania. Nie znałem tego i kiedy chcę sprawdzić, w czym dzięki temu ugrzęznę, wpadam na tysiące darmowych klipów z codzienności uczestników. W Sam kicks Freddy dostajemy minutę chłopackiej bójki dwóch znudzonych facetów. W Tina toasted – łazienkowego zgona pewnej dziewczyny, wiele uzmysławiającą scenkę rodzajową o ofiarach rozrywki.

Uczestnicy i opłacający ich oglądający próbują w Fishtanku dokonywać przekroczeń. A może bardziej – sprawdzać, co jeszcze może być przekraczające. Zdają się żyć w jakiejś histerycznie podkręconej nudzie. Ani widzowie, ani oni sami do końca nie wiedzą, co interesującego albo szokującego można jeszcze zrobić. A nuda i świadomość bycia nagrywanym nakręcają ich, iż coś interesującego albo szokującego jednak trzeba zrobić. Zdają sobie chyba sprawę, iż w tych czasach tylko śmierć live może być jeszcze spektakularnie sexy i przekraczająca, ale i tak próbują coś wymyślić. I tak mijają im kolejne dni.

Ogląda się to bardzo dobrze, a ich zmagania z nudą i niemożnością dokonania przekroczeń są przecież dużo powszechniejszą kondycją. Są do nas podobni, może choćby wiodą w Fishtanku żywot naszych sobowtórów. Tkwią w jakieś równoległej, odrobinę tylko przetrąconej rzeczywistości. Ich głód, nuda, beznadzieja są wyolbrzymione, ale swojskie, więc zaczyna mnie to przyciągać i oglądam, oglądam, oglądam, a potem robię się od tego chory. Oddychanie powietrzem wnętrz z Fishtanka na dłuższą metę jest szkodliwe. I coś z tym trzeba zrobić…

Malarstwo Kozickiego nie jest tylko raportem z pogrążonego w kryzysie świata. Pierwotne środowisko twarzy zebranych na Wojnie wszystkich ze wszystkimi to postapokaliptyczny pejzaż zapisany w formacie reality show. Nie widzę stamtąd wyjścia.

Wspomniany już tekst kuratorski Sielewicz wskazuje też, iż Kozicki nie przemalowywał bohaterów bezpośrednio z oglądanych transmisji, a pracował na pamięci. Dzięki temu portretowane przez niego twarze wydają się być zlepkiem różnych i obcych wobec siebie twarzy, zjawisk, artefaktów. Postaci, które uznałem na wstępie za odpowiadające nowofalowemu postulatowi oglądania „osób, które znamy i kochamy”, są więc wynikiem kilkuetapowej obróbki. Po pierwsze, Kozicki podczas przypominania sobie pierwowzorów zdaje się nie tylko na swoją emocję dotyczącą minionego seansu, ale też miesza ją ze swoim dniem bieżącym czy różnymi zachciankami jego wyobraźni. Po drugie, tak przypomniane postaci zostają obrobione przy pomocy warsztatu – spowolnione i uwznioślone precyzją nakładania ich na płótno. Aż wreszcie, wydarte swojemu pierwotnemu kontekstowi, stają się już czymś zupełnie innym i dostają nowy żywot. To wszystko oddala nas od konkretnych ludzi występujących w reality show, ale przybliża do zjaw, modeli i wizerunków naszych czasów – przebodźcowanych i niedobodźcowanych ludzkich hord. I tutaj wcale nie kończy się gra tego malarstwa ze światem. Bo tych kilka zamieszczonych wyżej krytycznych wniosków dotyczących współczesności nie wystarcza, aby oddać to, jak obrazy Kozickiego pracują.

Otóż, po wielokrotnej obróbce przez warsztat i wyobraźnię, przestają być już tylko raportem z pogrążonego w kryzysie świata. Pierwotne środowisko twarzy zebranych na Wojnie wszystkich ze wszystkimi to postapokaliptyczny pejzaż zapisany w formacie reality show. Nie widzę stamtąd wyjścia. Ale w tych portretach, w tej uporczywości niepokazywania oczu, być może została namalowana jakaś iskra, punkt wyjścia, moment utopii. Być może. Natomiast na pewno jest tu jakiś rodzaj nieprzesłodzonej empatii. A może tylko ciekawości? To chyba zależy od wielu czynników, ale najważniejsze, iż Kozicki nie używa swojej wyobraźni wyłącznie w celu obsługiwania zamierzonych przez niego gestów krytycznych. Można i pewnie trzeba oglądać go w ich kontekście, ale jest tutaj też pewien cudowny naddatek i rodzaj myślenia fascynacyjnego, wykraczającego już poza to, co krytyczne. Dzięki temu to, co w Fishtanku było straszne, a w najlepszym razie dziwne, na obrazach Kozickiego staje się fascynujące i może choćby wywrotowe.

Ten ruch od krytyki ku fascynacji sprawia, iż bardzo łatwo jest pisać na marginesie tej wystawy. Aż prosi się, aby ją nadpisywać, przetrawiać i przetwarzać. Na początku tekstu odniosłem się do gry Quake, aby oddać specyfikę pomieszczeń, w których Kozicki zamknął swoich bohaterów. Teraz chcę opisać poszczególne scenki i kadry z Wojny wszystkich ze wszystkimi tak, aby ułożyły się w dramaturgiczny silnik gry wideo, której jeszcze nie ma. Tryptyk będzie prologiem, a portrety – ekspozycjami postaci, które mają przecież swoje moce, cechy, bronie, intensywności. Trochę jak komiksowo wykręcona banda dzieciaków przedstawiająca się nam na początku Mondomanili (2010) filipińskiego twórcy Khvana. Ten prosty i zaczerpnięty z rozwiązań stosowanych w grach wideo trick pozwala błyskawicznie uwznioślić bohaterów. Odpala się konwencja i chłopiec bez ręki zaczyna nosić złoty łańcuch, rapować i kozaczyć, ktoś śmiga na rolkach, każdy ma swój pasek mocy – mieszkańcy slumsów Mondomanili stają się jedynego rodzaju superbohaterami i przejmują kontrolę nad zrujnowaną i zaśmieconą planszą, na której przyszło im żyć. Podobnie działają obrazy Kozickiego – desperaci z reality show zostają nagle bohaterami jakiejś nowej rozgrywki. I trzeba się jej domyślić.

Adam Kozicki, „Wojna wszystkich ze wszystkimi”, widok wystawy, Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie, fot. Robert Głowacki
Adam Kozicki, „Wojna wszystkich ze wszystkimi”, widok wystawy, Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie, fot. Robert Głowacki

3.

CZUŁEM SIĘ TAM SAM BARDZO, 2026

Najpierw są trzy kadry, które składają się na ceremonię otwarcia świata Wojny wszystkich ze wszystkimi. Aby były poręczne w opisywaniu całego świata wystawy, każdemu z nich muszę nadać wymiar mityczny. Pierwszy kadr wypełnia pokój z zieloną wykładziną i elementami wystroju w kolorze pomarańczy przechodzącej przez kolejne stadia wyblakłości. Cztery krzesła wokół stołu zastawionego papierami sugerują, iż we wnętrzu zaraz może zrobić się ruch. Piętrowe łóżko przypomina więzienie, kolonie albo tani hostel. Na jego dolnej części śpi skulona osoba. Najpierw wydaje się, iż to zwrócony twarzą do nas ufoludek. Dopiero potem identyfikujemy go jako nadruk na garderobie leżącej do nas plecami postaci. Każdy odsłonięty obszar jej ciała pokryty jest tatuażami, które w uniwersum Kozickiego muszą albo się do czegoś odnosić, albo być znakiem, dla przykładu, przynależności do jakiegoś podziemnego cyber-reality-show-plemienia. Odwrócona do nas plecami osoba z ufoludkiem na plecach – to może być tutaj najistotniejsze – zwraca się twarzą do makaty albo plakatu z jeleniami. To jakiś manifest eskapizmu? Czy ów eskapizm będzie pozytywny i wyzwalający, jeżeli gapiąca się na wizerunki jeleni postać dostrzeże tam coś konkretnego? Na szczęście mam tylko te pytania, bez odpowiedzi.

W drugim kadrze widzimy pokój z wymalowaną na ścianach dżunglą. Jego wnętrze organizowane jest przez układ trzech podstawowych urządzeń dnia codziennego – łóżka, kuchenki gazowej i biurka z przynależącym do niego krzesłem. Plakaty i designerskie dodatki odnoszą się przede wszystkim do dżungli i dopiero po chwili, gdzieś między tym wszystkim, ujawnia się przykryty kołdrami człowieczek – szary, chorowity, przyssany do jakiejś rurki biegnącej od ustawionego na szafce nocnej urządzenia. Brakuje mu tlenu? Czegoś innego mu brakuje? Ma jakąś rzadką chorobę? A może nieznaną? A może po prostu astmę? A może w ogóle nie jest chory? Jak ważne jest to, iż gubi się w tym pokoju, jest mały i nieważny wobec dżunglowego wystroju?

Intensywności trzeciego z kadrów organizowane są przez pracujący w samym centrum kompozycji zaszczany materac. Spoczywa na nim poraniony mężczyzna. Jego poza jest wyjątkowo rezygnacyjna – gdzieś pomiędzy niemocą dalszego leżenia a chęcią wyskoczenia przez okno. Ma nieszczęsną fryzurę z wyłysiałym czubkiem głowy i przydługimi włosami z tyłu. Po pokoju walają się albo jakieś śmieci, albo strzępy pleśni. W małych rameczkach widać zdjęcia kotów. Przestrzeń zdaje się wydana na długie dogorywanie.

Cała moc tej sceny inicjalnej dzieje się oczywiście pomiędzy pokazanymi kadrami, one wyłącznie wyznaczają trzy punkty orientacyjne. Między pierwszą a drugą scenką czas wypadł z zawiasów. Między drugą a trzecią przez kilkaset lat nic się nie zmieniało. A w trzeciej scence tamten szarawy chorowitek po prostu o tym wszystkim myślał.

1
Podcast 11.07.2025

Godzina Szumu #143 Adam Kozicki

Karolina Plinta; postprodukcja: Izabela Smelczyńska

BYŁ BEZ DOMU WE WŁASNYM CIELE, 2025

Postać w żywiołowej relacji ze swoim tłem. Stoi do niego tyłem i stroi się do niego w maskę, zaraz się odwróci i będzie niespodzianka. Tymczasem kolorowe, halucynowane przez kogoś obcego wilki dwoją się, troją, rozmazują i przeciekają przez niego (widać je na koszuli…). Dla kogo odpala tyle papierosów? To jeden z tych z głodem nie do zaspokojenia? A może chce nanikotynizować swoje widziadła? Ma zegarek z zamazanym ekranikiem. Na jego ciele widać pęknięcia, co może oznaczać albo transformację, albo ostateczny rozpad jednostki.

NIE JESTES JUŻ DZIECKIEM, CZAS KRAŚĆ, 2025

Wilk na koszulce i halucynowane przez jakiegoś obcego tło stają się znakiem rozpoznawalnym plemienia, kategorii, podgrupy albo gangu postaci. To samo tyczy się odpalanych w liczbie mnogiej papierosów i pęknięć ciała. Oto kolejny z nich. realizowane są w zawieszeniu, nie wiedząc, czy się w coś przepotworzą, czy może właśnie to ten słynny koniec.

PEWNEJ NOCY W ZAMIERZCHŁYCH CZASACH PEWIEN CZŁOWIEK OBUDZIŁ SIĘ I UJRZAŁ SIEBIE, 2025

… i ujrzał siebie jako fragment większej całości. Trzeba było wzmocnić to uczucie czterema fajkami palonymi jednocześnie.

TE ŁZY SĄ BEZ ZADOŚĆUCZYNIENIA, 2025

Nowa ranga postaci. Uzbrojona, uczesana, w swagowych ciemnych okularach. Na portrecie pokazuje, iż broń z magazynkiem bębenkowym jest jej przedłużeniem. Pęknięcia ciała przykryte tatuażami. Niektóre są animalistyczne i przywołują moce, inne to drut kolczasty albo proste zdobienia zużytego ciała. Przyciemniane gogle nadają postaci rys specjalisty. Białe tło daje sygnał, iż albo mamy do czynienia z bardziej ekskluzywną częścią świata Wojny wszystkich ze wszystkimi, albo to scenka ze smutnego show pod tytułem „biedni udają bogatych”.

JEST W TYM PIĘKNO, NIEPRAWDAŻ?, 2025

Neonowo-seledynowe światło przejmuję połowę obrazu. Druga należy do niepokojącej miedzi. To portret dwóch mężczyzn, obaj mają popękane ciała i czekają, co z tego wyniknie. Jeden z nich eksponuje wytatuowaną rękę – od przedramienia aż po dłoń. Jego dziary przypominają podpisy na gipsie. A może to pozostałość po jakimś rytuale? Czy ci mężczyźni chcą stać się czymś innym?

Adam Kozicki, „Wojna wszystkich ze wszystkimi”, widok wystawy, Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie, fot. Robert Głowacki

4.

I to mniej więcej tyle. Na wystawie pokazanych jest kilka obrazów i bardzo dobrze mi to robi, bo kiedy od zobaczenia tych wizerunków i oblepiających je przestrzeni mija dzień, a potem drugi, to zaczynam mieć wrażenie, iż znalazłem cudze zdjęcia na chodniku, długo się na nie gapiłem, zakolegowałem z tymi twarzami, a potem te zdjęcia gdzieś mi przepadły i teraz nie mogę sobie z tym poradzić. Albo zaczynam czekać na kolejne odpalenie uzależniającego mnie reality show z gatunku tych porytych. A potem coś mi nie gra i dopiero po chwili wiem, iż chodzi o coś innego. To była Wojna wszystkich ze wszystkimi. Wychodzi więc na to, iż gdzieś byłem i coś tam przeżyłem.

A co konkretnego wyniosłem z tej wystawy? Jak zawsze, kilka prostych wniosków: warto jest schodzić do piwnicy, warto jest zaglądać w oczy mieszkańcom podziemnych światów, warto zjeść modem od internetu na podwieczorek. Warto uprawiać tak archaiczne medium jak malarstwo i warto za jego pomocą ćpać, przefiltrowywać i zwracać na płótna tą naszą współczesność.

Idź do oryginalnego materiału