Warsztat Tomka pod Kartuzami

Nazywam się Bartosz Wiechno, mam czterdzieści jeden lat, prowadzę warsztat blacharsko-lakierniczy przy drodze na Kartuzy, dwadzieścia kilometrów od Gdańska. Syn, Antek, ma dziewięć lat i mieszka ze mną na stałe, odkąd jego matka wyjechała do Norwegii pracować w opiece nad starszymi ludźmi. To już trzeci rok.

Tamtego wieczoru, w czwartek, Antek miał na jutro zanieść do szkoły pracę plastyczną — żółwia z nasion dyni i słonecznika, przyklejanych rządek po rządku na tekturę. Nauczycielka, pani Kordula, zadała to na konkurs z okazji Święta Plonów, a trzy najlepsze prace miały pojechać na wystawę do gminy. Chłopak siedział przy stole kuchennym od siedemnastej, z klejem w tubce i miseczką pestek, które sam wcześniej suszył na parapecie.

Ja byłem zmęczony po robocie — cały dzień prostowałem błotnik w starym passacie klienta z Żukowa — i zamiast usiąść obok, tylko zerkałem znad telefonu, myśląc, iż dzieciak sam sobie poradzi.

O dwudziestej pierwszej usłyszałem, jak łamie mu się głos.

Poszedłem do kuchni. Rzędy pestek na skorupie żółwia szły krzywo, jedna linia wjeżdżała w drugą, klej zaschł nierówno i zostawił błyszczące zacieki. Antek siedział z rękami przy twarzy, łokciami wpartymi w blat, i trząsł się od płaczu.

— Zepsute — powiedział. — I tak wszyscy będą się śmiać, tak jak Kuba się śmiał, iż mój żółw wygląda jak rozjechany na drodze.

Dopiero teraz zrozumiałem, skąd te łzy — nie z samej pracy, tylko z tego, co ktoś już zdążył o niej powiedzieć na przerwie.

— Powiedziałem mamie przez telefon, iż będę na tej wystawie — dodał, nie patrząc na mnie. — Że jak przyjedzie na Boże Narodzenie, to zobaczy mojego żółwia w gminie. A teraz to jest do niczego.

Chciałem powiedzieć, iż to głupota, iż nikt nie będzie liczył pestek linijką. Otworzyłem usta i zamknąłem, bo przypomniałem sobie, jak sam w jego wieku wyrzuciłem model samolotu do śmietnika, bo skrzydło nie trzymało kąta, a ojciec powiedział tylko: "trudno, następnym razem lepiej wyjdzie" i wrócił do telewizora.

Usiadłem przy stole. Wziąłem drugą tubkę kleju, tę zapasową z szuflady, i zacząłem przyklejać własny rządek pestek obok jego krzywej linii, tak żeby wyrównać kontur skorupy. Nie odzywałem się, dopóki pierwszy rząd nie zaschł.

Antek popatrzył na moje ręce, potem na swoje, ubrudzone klejem po same kostki.

— Pani Kordula powiedziała, iż najlepsze prace idą na wystawę do gminy.

— To akurat wiem. Podaj mi te grubsze pestki, te z brzegu miseczki.

Podał, choć bez przekonania. Wytarł nos rękawem bluzy, tej z odblaskowym logo Lechii, którą nosił bez przerwy od miesiąca, i wrócił do klejenia. Ja siedziałem obok, podając mu pestki po kolei, żeby nie musiał sam wybierać z całej kupki. W radiu na kuchence leciała stara piosenka Budki Suflera, ledwo słyszalna, bo zapomniałem ją wyłączyć jeszcze po śniadaniu.

Skończyliśmy koło dwudziestej trzeciej. Ostatni rząd, ten na grzbiecie żółwia, wyszedł krzywy tak samo jak pierwszy, tylko teraz krzywizna była już inna — łagodniejsza, jakby żółw się uśmiechał jednym bokiem pancerza.

Antek odsunął się od stołu, oparł plecami o krzesło i patrzył na swoją pracę długo, w milczeniu. Oczy miał jeszcze mokre, ale nie płakał już.

— I tak Kubie się nie spodoba — powiedział cicho.

— Kubie nie musi się podobać. Jutro dasz to pani Kordula, i tyle.

Rano zawiozłem go do szkoły w Chmielnie, żółwia trzymał na kolanach całą drogę, przyciskając pudełko do brzucha, żeby nic się nie przesunęło. Przy bramie stała pani Kordula, rozmawiała z inną matką, ale gdy zobaczyła Antka, przerwała i podeszła prosto do niego.

— Pokażesz mi? — zapytała.

Antek otworzył pudełko powoli, jakby się bał, iż coś w środku pęknie. Pani Kordula wzięła żółwia w obie ręce, obróciła go, popatrzyła na krzywe rzędy pod światło.

— Wiesz, co mi się w tym podoba najbardziej? — powiedziała. — Że tu nie ma dwóch takich samych linii. Każda inna. To znaczy, iż robiłeś to sam, bez linijki, bez kalki. Chcę to pokazać na zebraniu rodziców, jako przykład. I na wystawę też pójdzie.

Antek stał z rękami wciąż wyciągniętymi, jakby czekał, iż żółwia mu zaraz oddadzą, i nie od razu odpowiedział.

— choćby z tymi krzywymi rządkami?

— Zwłaszcza z nimi.

Odprowadził wzrokiem panią Kordulę, kiedy niosła pudełko do budynku, i dopiero przy samochodzie, gdy już miałem odjeżdżać, odwrócił się do mnie.

— Kubie powiem, iż jedzie do gminy.

Wieczorem, gdy wróciliśmy do domu, wysypał na stół resztę pestek z miseczki i zaczął je liczyć na głos, po dziesięć, odkładając na boki w małe kupki.

— Starczy na drugiego żółwia — powiedział. — Taki tylko dla siebie.

Sięgnąłem po radio na kuchence i włączyłem je, tym razem naumyślnie, i usiadłem obok niego przy tym samym stole.