Miałam trzydzieści cztery lata, kiedy Bożena po raz ostatni nazwała mnie "tą dziewczyną od Kacpra". Siedziałyśmy w kuchni jej mieszkania na Ochocie, ja z filiżanką zimnej już herbaty, ona z segregatorem, który przywiozła w reklamówce z Biedronki.
— Halina, musimy porozmawiać o warsztacie — powiedziała, kładąc segregator na ceracie.
Nazywam się Halina Wróbel, mam czterdzieści jeden lat, jestem księgową. Kacper, mój mąż, prowadził warsztat samochodowy przy Grójeckiej — trzy stanowiska, kanał, dobra klientela z całej dzielnicy. Odziedziczył go po ojcu, ale to ja przez piętnaście lat siedziałam po nocach nad fakturami, żeby ten interes w ogóle się trzymał kupy. Kacper umiał naprawić silnik. Ja umiałam sprawić, żeby warsztat nie zbankrutował.
Zmarł w marcu, zawał, czterdzieści sześć lat. Trzy tygodnie później Bożena zaczęła przychodzić z segregatorami.
Za oknem walił deszcz, taki wiosenny, zimny, z tych co to pachną mokrym asfaltem i spalinami z Grójeckiej. Gdzieś na dole radio w sąsiednim mieszkaniu grało disco polo, ktoś krzyknął na psa. Zwyczajny wtorek. Tylko iż mój teść, Zenon, siedział przy stole i nie odzywał się ani słowem, obracał w palcach zapalniczkę, której już z rok nie używał, bo rzucił palenie.
— Kacper przepisał połowę udziałów na mnie jeszcze dwa lata temu, u notariusza, kiedy się rozchorował na wątrobę i się bał — powiedziałam. — To nie jest tylko jego firma. To nasza firma.
Bożena otworzyła segregator. W środku była kopia aktu notarialnego sprzed osiemnastu lat, kiedy Zenon przekazywał warsztat synowi. Klauzula, o której nigdy mi nie wspomnieli: w razie śmierci Kacpra bez potomstwa, prawo pierwokupu udziałów przechodzi na rodziców.
— Nie mieliście dzieci, Halina. Prawo jest jasne.
Miałam ochotę zapytać, czy wie, ile razy siedziałam w poczekalni na Banacha, czekając na wyniki, które zawsze mówiły to samo. Nie zapytałam. Nalałam sobie jeszcze herbaty, choć była już zupełnie zimna.
Przez kolejny miesiąc Bożena zjawiała się w warsztacie codziennie. Nie pytała, mówiła. Zmieniła dostawcę części na firmę swojego bratanka z Piaseczna, droższą o jakieś dwadzieścia procent. Zwolniła Marka, mechanika, który pracował z Kacprem jedenaście lat, bo — jak twierdziła — "za dużo gadał z klientami zamiast pracować". Marek płakał, kiedy mi o tym powiedział, telefonicznie, stojąc pod przystankiem na Opaczewskiej, bo nie miał gdzie usiąść.
Zenon nie mówił nic. Ale pod koniec kwietnia zadzwonił do mnie sam, kiedy Bożena pojechała do siostry do Radomia.
— Halina — powiedział głosem, jakiego u niego nigdy nie słyszałam, cichym, jakby się bał, iż ściany słyszą. — Ten akt, o którym mówiła… on nie obowiązuje. Kacper zmienił umowę spółki rok temu. Ja to podpisałem jako świadek. Ona o tym nie wie.
Serce zaczęło mi walić tak, iż musiałam usiąść na schodku przed blokiem, telefon przyciśnięty do ucha, a obok mnie sąsiadka wyprowadzała jamnika, który obwąchiwał mi buty, jakby nic się nie działo.
— Dlaczego mi pan to mówi teraz?
— Bo wczoraj Bożena podpisała umowę z deweloperem. Chcą kupić działkę pod warsztatem. Chce to zrobić, zanim się zorientujesz, jak wygląda prawda.
Nie spałam tej nocy. O piątej rano zadzwoniłam do Grażyny, prawniczki, z którą studiowałam na SGH, zanim ona poszła na prawo, a ja na finanse. Umówiłyśmy się na dziewiątą w jej kancelarii przy Marszałkowskiej.
— jeżeli to, co mówi teść, się potwierdzi — powiedziała Grażyna, przeglądając dokumenty, które przywiozłam w teczce po Kacprze, wciąż pachnącej olejem silnikowym — to Bożena nie miała prawa zmieniać niczego w warsztacie. Ani dostawcy, ani zwalniać Marka. Działała na cudzym majątku bez podstawy prawnej.
Poszłyśmy do notariusza tego samego dnia po południu. Rzeczywiście, w archiwum była nowsza umowa spółki, z pieczęcią, z podpisem Zenona jako świadka, datowana na czerwiec zeszłego roku. Kacper zmienił wszystko po tym, jak lekarz powiedział mu, iż wątroba się regeneruje, ale serce — tego już nikt nie sprawdzał, nikt się nie domyślał.
Umówiłam spotkanie z Bożeną na warsztacie, w piątek, o siedemnastej, kiedy Marek — którego przyjęłam z powrotem tego samego dnia — kończył zamykać boksy. Zenon przyszedł też, bez zapowiedzi, stanął przy oknie, z rękami w kieszeniach kurtki.
— Podpisałaś umowę z deweloperem na sprzedaż działki, która nie jest twoja — powiedziałam, kładąc na blacie warsztatowym kopię nowej umowy spółki. — Ten dokument unieważnia wszystko, co zrobiłaś od marca. Zmianę dostawcy. Zwolnienie Marka. Rozmowy z deweloperem.
Bożena patrzyła na papier długo, jakby czekała, iż litery się zmienią.
— Kacper by mi powiedział — powiedziała w końcu, głosem, który nagle stracił całą pewność siebie z segregatorów.
— Kacper bał się, iż pani się zdenerwuje — odezwał się Zenon, po raz pierwszy od tygodni patrząc żonie prosto w oczy. — Poprosił mnie, żebym był świadkiem, i zapłakał w samochodzie po wyjściu od notariusza. Bo wiedział, iż pani będzie się czuła odsunięta. Ale to była jego firma i jego decyzja.
Zadzwoniłam do dewelopera w poniedziałek rano, z biura, z telefonu stojącego na biurku Kacpra, tego samego, przy którym uczyłam się wystawiać pierwsze faktury piętnaście lat temu. Anulowałam wszelkie negocjacje w imieniu spółki, wysłałam do nich skan aktu notarialnego z podpisem prawniczki. Sto siedemdziesiąt tysięcy złotych, tyle oferowali za działkę. Odmówiłam bez wahania.
Marek dostał z powrotem swoje stanowisko i podwyżkę, dwieście złotych miesięcznie, tyle, ile powinien dostać już dwa lata temu. Zmieniłam dostawcę części z powrotem na starą firmę, tę z Ursusa, z którą Kacper współpracował od początku.
Bożena przestała przychodzić do warsztatu. Widuję ją czasem na mszy w kościele przy Banacha, gdzie chodziła zawsze z Kacprem, kiedy był mały. Kiwa głową, ja też kiwam. Nic więcej.
Zenon przychodzi w każdy czwartek, siada w kącie z kubkiem kawy, ogląda, jak Marek naprawia zawieszenie w jakimś starym golfie. Czasem podaje mu klucz. Nie mówi wiele, ale zawsze zostaje do zamknięcia.
Warsztat wciąż nazywa się tak jak za czasów Kacpra — "U Wróbla". Nie zmieniłam szyldu. Nie miałam takiej potrzeby.
