Beata miała pięćdziesiąt trzy lata i warsztat samochodowy przy Głogowskiej we Wrocławiu, który wybudowała razem z mężem od zera – jeszcze w czasach, gdy klienci płacili gotówką, a ona sama uczyła się czytać kosztorysy przy kuchennym stole. Mąż zmarł osiem lat temu. Warsztat został.
Syn, Kuba, miał dwadzieścia dziewięć lat i od trzech pracował u niej jako mechanik. Dobry fachowiec, choć zapalał się do rzeczy na chwilę i gwałtownie się nudził. Pół roku temu ożenił się z Martyną – ładną, energiczną dziewczyną, która prowadziła na Instagramie konto o "kobiecym biznesie" i miała dwa tysiące obserwujących.
Ślub odbył się w sali bankietowej pod Oławą, w sierpniu, kiedy komary gryzły gości na tarasie tak, iż kelnerki roznosiły plastikowe bransoletki z olejkiem cytronelowym zamiast kwiatów do butonierek. Beata zapłaciła za wszystko – trzydzieści osiem tysięcy złotych, żeby syn miał wesele, jakie mu się należało.
Na przyjęciu, między pierwszym a drugim daniem, teściowa Martyny, pani Ewa, usiadła obok Beaty z kieliszkiem prosecco i powiedziała, wcale nie ściszając głosu:
– Pani Beato, no ale przecież pani i tak nie ma już nikogo, dla kogo miałaby pani ten warsztat prowadzić. Może czas pomyśleć o emeryturze i przepisać wszystko na dzieci? Póki pani jeszcze w miarę zdrowa.
Beata odłożyła widelec.
– Ja jestem zdrowa jak koń, Ewo.
– No właśnie mówię, póki jeszcze. Bo potem to już różnie bywa.
Kuba, siedzący naprzeciwko, roześmiał się i nic nie powiedział. Martyna też się nie odezwała – tylko poprawiła serwetkę i uśmiechnęła się do fotografa, który akurat robił zdjęcie stołu prezydialnego.
Beata zapamiętała tę ciszę syna dokładniej niż samo zdanie teściowej.
Trzy tygodnie po weselu Martyna zaproponowała, iż "pomoże ogarnąć papiery" w warsztacie, bo przecież zna się na social mediach i marketingu, a Beata "robi to po staremu". Beata się zgodziła – trochę z ciekawości, trochę żeby dać synowej szansę. Martyna założyła firmie profil na Facebooku, zamówiła nowe wizytówki i przy okazji zapytała księgową, czy mogłaby zobaczyć, "jak wygląda struktura właścicielska firmy, bo to ważne dla planowania".
Księgowa, pani Grażyna, pracująca z Beatą od piętnastu lat, zadzwoniła do niej tego samego wieczoru.
– Beata, ona pytała o KRS, o to, czy warsztat jest wpisany tylko na ciebie, czy może już coś przepisałaś na Kubę. Powiedziałam, iż to nie moja sprawa, żeby pytała ciebie.
Beata siedziała wtedy w kuchni, z kubkiem herbaty stygnącym przy łokciu, i patrzyła przez okno na sąsiedzkiego kota, który od miesiąca obsiadał parapet i domagał się karmy, choć nikt go tam nie zapraszał. Odstawiła kubek. Nic nie odpowiedziała księgowej poza "dziękuję, iż powiedziałaś".
Miesiąc później Kuba wpadł do niej wieczorem, bez zapowiedzi, z miną kogoś, kto już wcześniej to sobie przećwiczył w głowie.
– Mamo, musimy pogadać o warsztacie. Martyna ma rację, iż powinniśmy to formalnie uporządkować. Ja tam pracuję, wkładam w to czas, a formalnie to wszystko jest tylko twoje. Co będzie, jak coś ci się stanie?
– Nic mi się nie stanie, Kuba.
– No ale teoretycznie. Chodzi mi o to, iż może warto, żebyś mnie dopisała jako współwłaściciela. Połowa na połowę. To by było uczciwe.
Beata odłożyła pilota od telewizora.
– A Martyna to niby dlaczego się w to wtrąca? Ona tam choćby klucza francuskiego od śrubokręta nie odróżni.
– Ona się nie wtrąca, ona się o mnie martwi. O naszą przyszłość. Za rok chcemy dziecko, mamo, potrzebujemy stabilności.
– Stabilność to ty masz w postaci pensji, którą co miesiąc dostajesz. I premii świątecznej, którą zawsze dostawałeś, choćby jak firma miała chudszy miesiąc.
Kuba wstał, poprawił kurtkę, spojrzał na nią tak, jakby czekał, iż zaraz ustąpi, bo zawsze ustępowała.
– Pomyśl o tym. To nie jest tak, iż chcemy cię wywalić z twojej własnej firmy.
Wyszedł, trzasnąwszy drzwiami odrobinę mocniej, niż to było konieczne przy wietrznej pogodzie.
Przez kolejne tygodnie sytuacja w warsztacie robiła się coraz bardziej niezręczna. Martyna zaczęła przychodzić dwa razy w tygodniu, "żeby robić zdjęcia do socialu" i przy okazji zaglądała do segregatorów z fakturami. Zapytała mechanika, Rafała, który pracował z Beatą jeszcze dłużej niż Kuba, czy wie, ile warsztat "właściwie jest wart" – bo słyszała, iż nieruchomości przy Głogowskiej ostatnio poszły mocno w górę.
Rafał powtórzył to Beacie tego samego dnia, stojąc przy podnośniku, z rękami czarnymi od smaru.
– Beata, ja się nie wtrącam, ale to nie brzmi jak pytanie o social media.
Tydzień później na urodziny wnuczki sąsiadki – nie swojej, tylko dziewczynki z klatki obok, na którą Beata od lat piekła szarlotkę, bo lubiła to dziecko – zebrała się cała rodzina. Kuba przyszedł z Martyną, oboje w dobrych humorach, bo Martyna właśnie ogłosiła w internecie, iż "buduje coś swojego, patrzcie za pół roku". Przy torcie, kiedy dzieci już pobiegły do ogrodu, pani Ewa znowu podeszła do Beaty, tym razem z kubkiem kawy w ręku i tonem, który miał udawać żart.
– No i jak tam, pani Beato, przemyślała pani sprawę warsztatu? Bo wnusia to sama nie urodzi się na alimentach od teściowej.
Beata odstawiła talerzyk z ciastem na stolik ogrodowy.
– Ewo, ja rozumiem, iż pani zależy na wnukach. Ale warsztat to nie jest prezent ślubny. To jest firma, w którą ja i mój mąż włożyliśmy dwadzieścia dwa lata pracy. Kuba tam pracuje i zarabia, i nikt mu tego nie zabiera. Ale nie oddam połowy firmy komuś, kto choćby nie umie zmienić opony.
– No ale przecież…
– Nie ma "ale przecież". To jest ostatnia rozmowa na ten temat przy torcie.
Wróciła do domu tego wieczoru i zamiast iść spać, usiadła przy kuchennym stole z segregatorem dokumentów firmy. Telewizor w tle mruczał wiadomości sportowe, których nikt nie słuchał. Zauważyła coś, co wcześniej zbywała jako drobiazg – w ostatnich dwóch miesiącach z konta firmowego, do którego Kuba miał dostęp jako pracownik do drobnych zakupów warsztatowych, zniknęły trzy przelewy po kilkaset złotych, opisane jako "części zamienne", których Rafał nigdy nie zamawiał i o których nie wiedział.
Zadzwoniła do księgowej następnego ranka.
– Grażyna, chcę pełny wyciąg z konta firmowego za ostatnie pół roku. I chcę, żebyś mi sprawdziła upoważnienia – kto i do czego ma dostęp.
Okazało się, iż Kuba, mając dostęp do konta w celu zamawiania części, przelał w sumie tysiąc sto złotych na prywatny numer telefonu – jak się później wyjaśniło, w ramach "szybkiej pożyczki" na wesele znajomego, o czym zamierzał "oddać, jak tylko się uda". Kwota niewielka jak na skalę firmy, ale sposób, w jaki to zrobił – bez pytania, bez informowania nikogo – powiedział Beacie więcej niż jakakolwiek rozmowa przy torcie.
Nie zrobiła z tego dramatu. Nie krzyczała. W poniedziałek rano poszła do notariusza przy placu Grunwaldzkim, z którym współpracowała od lat przy sprawach firmowych, i zmieniła upoważnienia do konta – tak, żeby jakikolwiek przelew powyżej stu złotych wymagał jej osobistej autoryzacji przez aplikację bankową. Odebrała Kubie kartę do konta firmowego, zostawiając mu tylko normalną wypłatę na jego prywatne konto, jak każdemu pracownikowi.
Tego samego dnia po południu zadzwoniła do niego i poprosiła, żeby przyjechał do warsztatu po zamknięciu.
Przyszedł około osiemnastej, jeszcze w kombinezonie roboczym, z twarzą kogoś, kto już się domyśla, iż rozmowa nie będzie o niczym przyjemnym.
– Mamo, co się dzieje?
Beata położyła przed nim na biurku wydruk z konta, z zaznaczonymi trzema przelewami.
– To ty przelałeś?
Kuba spojrzał na kartkę, potem odwrócił wzrok.
– To była pożyczka. Chciałem oddać.
– Kuba, ja nie mówię o tysiącu stu złotych. Ja mówię o tym, iż ty i twoja żona od trzech miesięcy pytacie wszystkich dookoła, ile jest wart mój warsztat, kto ma do czego dostęp i kiedy niby "coś mi się stanie". A teraz się okazuje, iż bez pytania bierzesz pieniądze z firmowego konta.
– To nie tak było…
– Właśnie tak było. I dlatego od jutra twój dostęp do konta jest zablokowany. Będziesz dostawał wypłatę jak każdy pracownik, na swoje konto, w terminie. jeżeli chcesz kiedyś przejąć ten warsztat – bo tak, myślałam o tym, żeby kiedyś ci go zostawić – to musisz mi pokazać, iż umiesz z nim postępować uczciwie. Na razie tego nie pokazałeś.
– A co z tym, co Martyna mówiła o współwłasności?
Beata zamknęła segregator.
– Martyna nie jest moją córką i nie pracuje w tym warsztacie. To, co ona sobie planuje na Instagramie, to jej sprawa. Ale moja firma zostaje moja, dopóki ja decyduję inaczej – i decyduję na podstawie tego, co widzę, a nie tego, co ktoś sobie wymarzył przy weselnym torcie.
Kuba nie odpowiedział. Wyszedł z warsztatu, zostawiając za sobą zapach smaru i benzyny, który zwykle kojarzył się Beacie z czymś dobrym, a tego wieczoru kojarzył się tylko z pustką.
Dwa dni później zadzwoniła pani Ewa, głosem znacznie cichszym niż na weselu.
– Beato, Kuba mówi, iż pani zabrała mu dostęp do konta. To chyba jakieś nieporozumienie?
– Żadne nieporozumienie, Ewo. To moja decyzja i moja firma. jeżeli Kuba chce ze mną porozmawiać, wie, gdzie mnie znaleźć. A jeżeli Martyna chce wiedzieć, ile jest wart warsztat – niech zapyta rzeczoznawcę, tak jak każdy, kto się interesuje cudzą własnością.
Odłożyła telefon i wróciła do liczenia faktur na sierpień. Za oknem sąsiedzki kot znowu siedział na parapecie, patrząc na nią wyczekująco. Wstała, nalała mu trochę mleka do miseczki, którą trzymała specjalnie dla niego na balkonie, i usiadła z powrotem do pracy – spokojna, bo po raz pierwszy od miesięcy wiedziała dokładnie, na czym stoi.
