Mam pięćdziesiąt trzy lata i od dziewięciu nie odzywam się do własnego ojca. Nazywam się Marek Woźniak, prowadzę serwis samochodowy przy ulicy Fabrycznej w Bydgoszczy, ten sam, który kiedyś należał do niego. I dzisiaj, dwudziestego siódmego września, mój ojciec skończył dziewięćdziesiąt siedem lat.
Wiem to, bo sąsiadka z jego klatki, pani Krystyna, przysłała mi SMS-a: "Tadeusz obchodzi urodziny sam, upiekł se ciasto, może byś zadzwonił". Nie zadzwoniłem. Siedziałem w kuchni, telewizor gadał coś o pogodzie, za oknem szarzało wcześniej niż jeszcze miesiąc temu, i myślałem, iż mam prawo. Że to on zaczął.
Może powinienem cofnąć się do tego, jak to się zaczęło. Ojciec, Tadeusz Woźniak, przez czterdzieści lat kręcił śrubami w tym samym warsztacie. Zapach smaru pamiętam lepiej niż zapach jego wody kolońskiej. Kiedy matka umarła, miałem dwadzieścia cztery lata, a on zamknął się w sobie jak w szafce na narzędzia — na klucz. Ja zostałem, uczyłem się fachu, przejąłem klientów, przejąłem długi. A potem, dziewięć lat temu, dowiedziałem się, iż przepisał połowę udziałów w warsztacie na moją siostrę przyrodnią, Anitę, której wcześniej prawie nie znałem, bo mieszkała z matką w Toruniu.
Nie chodziło o pieniądze, chociaż akurat chodziło też o pieniądze. Chodziło o to, iż nikt mnie nie zapytał. Siedziałem wtedy u notariusza, papier leżał na stole, długopis obok, i ojciec powiedział tylko: "Ona też jest moja". Trzasnąłem drzwiami tak, iż framuga pękła, i od tamtej pory rozmawialiśmy przez SMS-y raz na rok, na święta, coraz krócej, aż w końcu wcale.
Anita dzwoniła do mnie może z pięć razy przez te lata. Ostatni raz w zeszłym tygodniu, w środę po południu, kiedy właśnie zmieniałem olej w audi klienta i miałem ręce czarne od smaru.
— Marek, tata jest coraz słabszy — powiedziała. — Miał drugi zawał w marcu, wiesz o tym?
Nie wiedziałem. Nikt mi nie powiedział. Zapytałem tylko, po co dzwoni, skoro to ona ma udziały, niech się nią zajmuje. Anita westchnęła i się rozłączyła.
W dniu urodzin ojca siedziałem więc w warsztacie do późna, sam, bo mechanik Grzesiek już poszedł, zamiatałem podłogę, chociaż nie było takiej potrzeby, i telefon leżał na blacie obok klucza nastawnego. Nie zadzwonił. Aż nagle, koło dwudziestej pierwszej, zadzwonił.
To była Anita, głos miała urwany, jakby biegła po schodach.
— Tata jest w szpitalu przy Ujejskiego. Zasłabł nad tym ciastem. Lekarz mówi, iż serce, iż trzeba gwałtownie decydować o operacji, a ja nie mogę podpisać sama, bo to ty jesteś głównym udziałowcem od śmierci mamy, nie pamiętasz? Papiery tak zostały, tata nigdy nie zmienił tego całkiem, tylko połowę mi dopisał.
Stałem z tą wiadomością jak z kluczem francuskim w dłoni, bezużytecznym, za dużym na tę śrubę. Przez dziewięć lat myślałem, iż zostałem odsunięty, a właśnie się okazało, iż to ja cały czas trzymałem decyzję w ręku i nikt mi tego nie powiedział, albo ja nie chciałem słuchać.
Pojechałem do szpitala od razu, w roboczym kombinezonie, ręce jeszcze pachniały smarem. Anita czekała na korytarzu, chudsza niż ją zapamiętałem, w tej samej niebieskiej kurtce co zawsze. Zobaczyła mnie i się rozpłakała, nie z ulgi, tylko ze zmęczenia, powiedziała, iż przez cały ten tydzień sama dzwoniła po receptę, sama płaciła za taksówki, bo ojciec nie chciał jej dawać pieniędzy z konta, mówił, iż to na "chłopaka", na mnie, gdyby kiedyś wrócił.
Ojciec leżał podłączony do kroplówki, twarz miał zapadniętą, ale oczy otworzył, kiedy usłyszał mój głos. Nie powiedział "przepraszam". Powiedział:
— Warsztat trzymałem dla was dwojga. Bałem się, iż jak umrę, to się o niego pozabijacie, więc podzieliłem od razu, żeby nie było się o co bić. Głupio to zrobiłem, bo się pozabijaliście o coś innego.
Podpisałem zgodę na operację tej samej nocy. Nie dlatego, iż wybaczyłem w jakiejś nagłej fali ciepła — nic takiego się nie stało. Zrobiłem to, bo papier leżał przede mną, długopis leżał obok, dokładnie jak dziewięć lat temu, i tym razem wziąłem go sam, zanim ktokolwiek zdążył mi go podać.
Operacja się udała. Ojciec wyszedł ze szpitala po jedenastu dniach, chudszy o cztery kilogramy, ale żywy. Tydzień później siedzieliśmy we troje w jego kuchni na Szubińskiej, ja, Anita i on, i rozłożyliśmy na stole rachunki warsztatu, bo okazało się, iż jest winien podatek za dwa lata, coś około dwudziestu ośmiu tysięcy złotych, bo nikt się tym porządnie nie zajmował, odkąd przestałem tam bywać.
Nie zrobiłem wielkiej sceny pojednania. Zrobiłem coś prostszego: zadzwoniłem do naszego księgowego, pani Doroty, i umówiłem spotkanie na przyszły czwartek, drugiego października, żeby przepisać spółkę na nas oboje po równo, pięćdziesiąt na pięćdziesiąt, z prawdziwym podziałem obowiązków, nie na papierze leżącym w szufladzie od dziewięciu lat. Anita ma prowadzić księgowość i kontakt z klientami, ja mechanikę. Ojcu zostawiliśmy udział symboliczny, jeden procent, tyle, żeby miał kartę do warsztatu i mógł przychodzić, kiedy chce, pić kawę z automatu i mówić mechanikom, iż kręcą śrubę źle.
Kiedy wychodziłem tamtego wieczoru z mieszkania na Szubińskiej, na stoliku w przedpokoju stał jeszcze ten pastel, urodzinowy, z jedną nadpaloną świeczką, nikt go nie wyrzucił przez te dni w szpitalu. Ojciec zauważył, iż na niego patrzę, i powiedział, żebym wziął kawałek do domu, bo się zmarnuje. Wziąłem. Zjadłem go w samochodzie, na parkingu pod blokiem, zanim wszedłem na górę do siebie.
