Miałam czterdzieści dwa lata, kiedy w końcu przestałam sprawdzać telefon co pięć minut.
Nazywam się Bożena, prowadzę kwiaciarnię na Pradze, przy Targowej, dwie przecznice od bazaru Różyckiego. Mój brat Tomasz, młodszy o sześć lat, przejął po ojcu warsztat samochodowy w Rembertowie — trzy stanowiska, kanał, sprężarka, która wyła jak stary pies. Ojciec zapisał to na Tomka, bo „chłopak powinien mieć fach w ręku", a mnie zostawił działkę pod Otwockiem, którą i tak sprzedałam, żeby otworzyć kwiaciarnię.
Umówiliśmy się ustnie — bo w naszej rodzinie wszystko było ustnie — iż warsztat kiedyś podzielimy na pół, bo ja przez piętnaście lat pomagałam ojcu z księgowością za darmo, wieczorami, po zamknięciu kwiaciarni, z kalkulatorem i segregatorem, przy kuchennym stole, na którym stała szklanka z resztką herbaty z cytryną, zawsze wystudzona, bo zapominałam ją dopić.
Ojciec umarł w lutym, dwa lata temu. Zapalenie płuc, dziesięć dni w Szpitalu Praskim przy Aleji Solidarności. Tomasz przez te dziesięć dni przyjechał trzy razy. Ja spałam na krześle na korytarzu, bo w sali nie było miejsca, i jadłam kanapki z automatu, bo bufet zamykali o osiemnastej.
Po pogrzebie Tomasz powiedział, iż „na razie" zostawi wszystko tak jak jest, żeby „nie robić bałaganu papierkowego", a ja się zgodziłam, bo byłam w żałobie i nie miałam siły na notariusza.
Czekałam. Dzwoniłam co miesiąc, potem co dwa. Zawsze coś: sezon, klienci, żona chora, córka na koloniach, brakuje mu czasu, przecież widzi, jak jest zawalony. Wymyślałam mu usprawiedliwienia sama, żeby nie musieć się z nim kłócić. Wysyłałam smsy z życzeniami na imieniny, dostawałam odpowiedź trzy dni później, jednym słowem: „dzięki".
W zeszłym roku, na Wigilię, przyjechał do mnie na godzinę, zjadł barszcz, powiedział, iż musi jechać, bo teściowa czeka, i wyszedł bez deseru. Nie zapytał, jak idzie kwiaciarnia. Nie zapytał, czy dam sobie radę sama w Sylwestra.
W marcu poszłam do notariusza przy ulicy Targowej, tego samego, u którego ojciec podpisywał testament, żeby zapytać, jak to naprawdę wygląda na papierze. Pani notariusz, energiczna kobieta w okularach w czerwonych oprawkach, otworzyła akt własności i powiedziała bez emocji: warsztat od trzech lat w całości na Tomasza, żadnego zapisu na moje nazwisko, żadnej umowy, żadnego świadka na to ustne "podzielimy się". Papier nie pamięta obietnic wypowiedzianych przy grobie.
Wyszłam na ulicę, usiadłam na ławce przy przystanku tramwajowym, tam gdzie zawsze pachnie pieczonymi kasztanami z budki na rogu, i po raz pierwszy od śmierci ojca nie płakałam z żalu, tylko ze złości na samą siebie — za te dwa lata czekania na telefon, który miał nadejść „jak będzie czas".
Zadzwoniłam do Tomasza tego samego wieczoru. Odebrał po czwartym sygnale, w tle słyszałam telewizor — mecz, komentator krzyczał coś o rzucie rożnym.
— Byłam u notariusza — powiedziałam.
Cisza po drugiej stronie trwała dłużej niż powinna.
— Bożena, teraz nie czas, mam gości…
— Nie proszę o pół warsztatu, Tomek. Proszę o piętnaście lat księgowości, które robiłam za darmo, bo myślałam, iż jesteśmy rodziną, a nie iż robię wolontariat dla twojej firmy.
— To nie tak…
— To dokładnie tak.
Odłożyłam słuchawkę. Nie czekałam na odpowiedź, bo już wiedziałam, jaka będzie: kolejne "muszę jechać", kolejne trzy dni ciszy.
Przez tydzień nic. Potem esemes: "Może usiądziemy, pogadamy". Poszłam. Nie z nadzieją na pół warsztatu — z tą nadzieją rozstałam się już przy ławce z kasztanami — a żeby zamknąć rachunek, który sama sobie wystawiłam za darmo.
Siedliśmy w barze na Targowej, tym samym, gdzie ojciec zamawiał zawsze żurek z jajkiem. Tomasz przyszedł spóźniony dwadzieścia minut, tłumaczył się korkiem na Trasie Łazienkowskiej. Zamówił kawę, ja wodę z cytryną.
— Chcę, żebyś wiedziała, iż nie robiłem tego złośliwie — zaczął.
— Wiem. Zrobiłeś to wygodnie. To gorsze.
Wyjęłam z torebki kopertę — nie z żądaniem połowy warsztatu, tylko z fakturą, którą przygotowałam wspólnie z moją księgową: piętnaście lat prowadzenia ksiąg, wycenione po najniższej możliwej stawce godzinowej, wychodziło sto dziewięćdziesiąt tysięcy złotych. Nie po to, żeby mu zrujnować firmę — rozłożyłam to na spłatę w ciągu czterech lat, z odsetkami niższymi niż w banku. Ale realne, na papierze, u notariusza, z terminami.
Tomasz zbielał, kiedy zobaczył sumę.
— Nie mam takich pieniędzy od ręki.
— Nie chcę ich od ręki. Chcę je na papierze. Z podpisem. Bo ostatnie ustne umowy w naszej rodzinie skończyły się tak, iż stoję sama w kwiaciarni i liczę zamówienia na Wszystkich Świętych, a ty grasz w piłkarzyki z teściową na Wigilię.
Podpisał. Nie od razu — wyszedł, wrócił po trzech dniach, ale podpisał, bo wiedział, iż inaczej pójdę do sądu, a tam wyszłoby drożej i dłużej, i wszyscy klienci warsztatu by się o tym dowiedzieli od razu, bo w Rembertowie plotki chodzą szybciej niż klient po olej.
Od tamtej pory nie czekam na telefon od brata. Nie planuję już, co powiem, gdyby zadzwonił w niedzielę. Kwiaciarnia na Targowej ma teraz szyld z moim imieniem nad drzwiami — zamówiłam go w tym samym tygodniu, kiedy podpisaliśmy papiery u notariusza, jakby chciałam sobie samej przypomnieć, iż to ja płacę czynsz, ja zamykam kasę, ja decyduję.
Tomasz dzwoni raz na jakiś czas, żeby zapytać o przelew, zawsze na czas, zawsze z tą samą krótką formułą: "dzięki, Bożena". Nie pytam już, jak idzie warsztat. Nie muszę. Kupuję sobie kwiatek na własny stół, chryzantemę, tę samą, którą kiedyś zawsze odkładałam dla klientów, i stawiam ją na oknie, tam gdzie widać przystanek tramwajowy i budkę z kasztanami.
