Nazywam się Marek Wolski, mam pięćdziesiąt dwa lata i prowadzę warsztat lakierniczy na Grochowie. Tego dnia, dwudziestego trzeciego września, mój ojciec skończył dziewięćdziesiąt siedem lat. Kupił sobie w osiedlowym sklepie na Podskarbińskiej mały biszkopt za dziewiętnaście złotych, wetknął jedną świeczkę i zrobił sobie zdjęcie telefonem, który kupiłem mu na Gwiazdkę trzy lata temu. To zdjęcie przyszło do mnie o dwudziestej pierwszej dwanaście. Nie zadzwoniłem. Siedziałem wtedy w kuchni z żoną i udawałem, iż nie widzę powiadomienia.
Trzeba powiedzieć, jak do tego doszło, bo z zewnątrz wygląda to tak, iż syn jest draniem, a ojciec ofiarą. Z mojej strony wygląda to inaczej, choć nie twierdzę, iż mam rację.
Jedenaście lat temu ojciec przepisał warsztat na mojego młodszego brata, Tomasza. Ja pracowałem w tym warsztacie od osiemnastego roku życia, prostowałem błotniki, uczyłem się lakiernictwa od starego Zenka, którego ojciec zatrudniał jeszcze za PRL-u. Tomasz pojawiał się tam może na Wigilię. Mimo to papiery poszły na niego, bo — jak ojciec to ujął przy wigilijnym stole w Otwocku — „Tomek ma głowę do biznesu, a ty masz ręce do blachy, więc się dogadacie”. Nie dogadaliśmy się. Tomasz sprzedał połowę udziałów obcemu człowiekowi w ciągu roku, wziął pieniądze i wyjechał do Hiszpanii. Warsztat, w którym zostawiłem dwadzieścia lat życia, przestał być mój z dnia na dzień, na mocy jednej rozmowy przy karpiu.
Powiedziałem wtedy ojcu, iż tak się nie robi. Powiedział, iż jestem zazdrosny o brata. Nie rozmawialiśmy potem osiem miesięcy. Później rozmawialiśmy, ale już inaczej — na urodziny, święta, krótkie telefony, żadnych odwiedzin. Aż w końcu i to się urwało, jakieś cztery lata temu, po awanturze o to, iż nie przyjechałem go zabrać ze szpitala po operacji kolana, bo akurat miałem klienta z rozbitym oplem i trzech pracowników czekających na decyzję. Zawiozła go wtedy sąsiadka, pani Grażyna. Od tamtej pory dzwonił tylko z życzeniami, ja odpisywałem esemesem.
Więc kiedy tamtego wieczoru przyszło zdjęcie — biszkopt, jedna świeczka, jego ręka drżąca na krawędzi kadru — poczułem coś, ale nie zadzwoniłem. Żona, Iwona, spytała, kto pisał. Powiedziałem, iż nikt ważny. Skłamałem jej pierwszy raz od dawna.
O dwudziestej pierwszej trzydzieści osiem zadzwonił telefon. Numer szpitala w Otwocku. Serce, powiedziała pielęgniarka, ojciec zasłabł, sąsiadka wezwała karetkę, jest przytomny, ale chcą, żeby ktoś z rodziny przyjechał.
Jechałem czterdzieści minut przez Wał Miedzeszyński, w radiu leciała jakaś stara piosenka Budki Suflera, której nie słyszałem od lat, i cały czas myślałem o jednym: iż jeżeli umrze tej nocy, to ostatnią rzeczą, jaką od niego dostałem, będzie zdjęcie tortu, na które nie odpisałem.
Na miejscu zastałem go w izbie przyjęć, podłączonego do monitora, w tej samej piżamie w niebieskie paski, którą pamiętałem sprzed lat. Otworzył oczy i pierwsze, co powiedział, to: „Przyjechałeś po tylu latach, żeby zobaczyć, jak umieram, czy żeby dowiedzieć się, co jest w testamencie?”. Zabolało, bo miało zaboleć — on zawsze tak walczył, słowami zamiast pięściami.
Powiedziałem mu prawdę: iż przyjechałem, bo zobaczyłem świeczkę na zdjęciu i pomyślałem, iż jest sam. Że osiem lat złości nie zmieniło tego, iż jak zadzwonił szpital, to ręce mi się trzęsły przy kierownicy.
Leżał tam trzy dni. Lekarze mówili o migotaniu przedsionków, o tym, iż serce w tym wieku jest jak stary silnik — jeszcze chodzi, ale każdy przestój może być ostatni. Siedziałem przy nim po pracy, Iwona przynosiła mu rosół w termosie, bo szpitalne jedzenie nie chciał tknąć. Rozmawialiśmy — pierwszy raz od jedenastu lat naprawdę, nie o pogodzie i nie przez esemesy.
Wtedy powiedział mi o Tomaszu. Że warsztat, który brat sprzedał w połowie, po dwóch latach zniknął całkiem — nowy właściciel zamknął działalność, zalega z czynszem, a Tomasz od trzech lat nie odbiera telefonu od ojca, bo ojciec pożyczył mu kiedyś dwadzieścia tysięcy złotych na start w Hiszpanii i chciał je z powrotem. „Zrobiłem z tobą krzywdę, Marek. Myślałem, iż dam mu szansę, a dałem mu tylko sznur, na którym się powiesił razem z moim spokojem”.
Nie było łez, nie było przytulania się jak w filmie. Był papierowy kubek z kawą z automatu i długa cisza, w której coś się jednak przesunęło.
Po wypisie zabrałem go do siebie na Grochów, bo mieszkanie w Otwocku było za duże na jedną osobę po takim zawale. Iwona urządziła mu pokój po naszej córce, która wyjechała na studia do Wrocławia. Ojciec pierwszego wieczoru zapytał, czy może mi jeszcze pomóc w warsztacie — nie fizycznie, bo ręce już nie te, ale przy papierach, przy klientach, przy tym, co kiedyś umiał najlepiej: gadać z ludźmi tak, żeby wracali.
Miesiąc później poszedłem z nim do notariusza przy ulicy Grochowskiej. Nie po to, żeby cokolwiek odpisać na siebie — mój warsztat już od dawna jest mój, kupiony za kredyt, bez niczyjej łaski. Poszliśmy, żeby ojciec spisał, na co ma prawo z tego, co mu jeszcze zostało: mieszkanie w Otwocku, wycenione na dwieście osiemdziesiąt tysięcy złotych, ma zostać sprzedane po jego śmierci, a pieniądze podzielone po połowie między mną a wnukami Tomasza — nie samym Tomaszem, bo z nim ojciec rozmawiać już nie chciał, tylko jego dwiema córkami, które nie zawiniły niczym.
Kiedy wychodziliśmy z kancelarii, zapytałem go, czy zadzwoni do Tomasza powiedzieć, co postanowił. Pokręcił głową. „On się dowie, jak przyjdzie czas. Teraz chcę pojeść żurek u ciebie w kuchni, bo twoja żona robi go lepiej niż twoja matka, świeć Panie nad jej duszą, i nie powtarzaj jej, iż to powiedziałem”.
Dwudziestego trzeciego września przyszłego roku znowu kupię mu biszkopt z Podskarbińskiej. Tym razem sam zapalę świeczkę, zanim zdąży to zrobić beze mnie.
