Veselý Kopec – czeska wieś sprzed 100 lat

tymrazem.pl 1 tydzień temu

Zdjęcie: Veselý Kopec

Są miejsca, które odwiedzamy, aby zobaczyć zabytki. Są też takie, które pozwalają naprawdę poczuć, jak wyglądało życie ludzi przed kilkudziesięcioma czy choćby kilkuset laty. Veselý Kopec (Wesoły Kopiec), położony niedaleko Hlinska w Republice Czeskiej, zdecydowanie należy do tej drugiej kategorii.

Na łagodnych wzgórzach Wyżyny Czesko-Morawskiej rozrzucono tutaj drewniane chałupy, stodoły, młyny, warsztaty i niewielkie budynki gospodarcze. Nie tworzą one jednak przypadkowej kolekcji. Cały skansen został zaprojektowany tak, aby pokazać tradycyjną wieś regionu – jej architekturę, sposób gospodarowania, codzienne zajęcia i świąteczne zwyczaje.

Veselý Kopec jest częścią Muzeum w przyrodzie Vysočina i należy do najciekawszych czeskich skansenów. Co ważne, nie jest to wyłącznie muzeum oglądane zza szyby. W wielu obiektach znajdują się wyposażone wnętrza, a podczas specjalnych wydarzeń można zobaczyć tradycyjne rzemiosło, przygotowywanie jedzenia czy dawne obrzędy.

To właśnie tutaj można zobaczyć, jak wyglądała codzienność drobnych rolników od połowy XIX do połowy XX wieku, a przy okazji poznać jeden z niezwykle ciekawych elementów niematerialnego dziedzictwa Czech – masopustne pochody z Hlinecka, wpisane na listę UNESCO, o których na koniec.

Veselý Kopec – gdzie znajduje się skansen?

Veselý Kopec znajduje się w Republice Czeskiej, w kraju (województwie) pardubickim, niedaleko miasta Hlinsko. Skansen położony jest na pograniczu Žďárskich vrchů i Gór Żelaznych, w bardzo malowniczym, pagórkowatym krajobrazie.

Adres skansenu to Veselý Kopec, 539 01 Hlinsko. Administracyjnie obiekt należy do Muzeum w przyrodzie Vysočina, które zarządza również zabytkową dzielnicą Betlém w Hlinsku oraz ekspozycją we Svobodných Hamrach. Niech Was nie zmyli nazwa muzeum – region Vysočina, który nazywa się tak samo jak muzeum znajduje się w innej części kraju.

Położenie jest jednym z dużych atutów tego miejsca. Nie trafiamy tutaj do typowego muzeum zlokalizowanego w centrum miasta. Zabudowania stoją wśród zieleni, pól i niewielkich wzniesień, dzięki czemu można poczuć się jak podczas spaceru po dawnej czeskiej wsi.

Jak dojechać do Veselého Kopca?

Najwygodniej dotrzeć tutaj samochodem. Skansen znajduje się w pobliżu Hlinska, a dojazd można połączyć ze zwiedzaniem samego miasta oraz znajdującej się tam zabytkowej dzielnicy Betlém.

Jeżeli podróżujecie samochodem z Polski, dobrym pomysłem jest połączenie Veselého Kopca z innymi atrakcjami Czech Wschodnich. Region ten jest szczególnie interesujący dla osób lubiących małe miasta, zabytki techniki, architekturę ludową i mniej oczywiste miejsca. Na wizytę w samym skansenie warto przeznaczyć około 1,5 godziny, choć podczas wydarzeń specjalnych można spędzić tutaj znacznie więcej czasu. Oficjalna strona muzeum szacuje standardowy czas zwiedzania na około 90 minut i nam mniej więcej tyle zeszło.

Przy skansenie działa parking płatny. Za cały dzień kosztuje on 80 CZK. Obok parkingu znajduje się także niewielka restauracja, gdzie możecie coś zjeść i się napić.

Bilety i godziny otwarcia

W 2026 roku podstawowy bilet wstępu do Veselého Kopca kosztuje 170 koron czeskich dla osoby dorosłej. Bilet ulgowy (studenci i seniorzy) kosztuje 140 koron, a dzieci w wieku od 6 do 15 lat płacą 100 koron. Dzieci do 6. roku życia mogą wejść bezpłatnie. Dostępny jest również bilet rodzinny dla maksymalnie dwóch dorosłych i czwórki dzieci do 15 lat – kosztuje 340 koron. 18 maja, w Międzynarodowy Dzień Muzeów, Veselý Kopec można odwiedzić bezpłatnie w ramach indywidualnego zwiedzania.

Warto pamiętać, iż podczas specjalnych wydarzeń obowiązuje nieco inny cennik. W 2026 roku bilet normalny na wydarzenia i programy kulturalne kosztuje 190 koron.

Godziny otwarcia zależą od pory roku. w okresie letnim, od 29 czerwca do 31 sierpnia 2026 roku, skansen jest otwarty codziennie od 9:00 do 17:00. Od września zmienia się harmonogram i Veselý Kopec jest otwarty od wtorku do niedzieli, zwykle w godzinach 9:30–16:00.

Skansen jest obiektem sezonowym. W 2026 roku po zakończeniu sezonu jesiennego zostaje zamknięty od 2 do 27 listopada, a następnie otwiera się jeszcze na początku grudnia podczas programu świątecznego. Przed wyjazdem warto sprawdzić aktualne godziny na stronie muzeum, ponieważ mogą się zmieniać w związku z wydarzeniami lub pracami organizacyjnymi.

Historia Veselého Kopca – jak powstał skansen?

Historia skansenu jest stosunkowo młoda, choć budynki, które możemy tutaj oglądać, mają znacznie dłuższe dzieje. Veselý Kopec zaczął powstawać w latach 70. XX wieku. Wówczas na teren dzisiejszego muzeum zaczęto przenosić tradycyjne budynki z różnych miejsc regionu. Była to forma ratowania architektury, która wraz z modernizacją czeskiej wsi stopniowo znikała z krajobrazu.

Dzięki temu zamiast pozwolić, aby stare chałupy i budynki gospodarcze zostały rozebrane, można było zachować je dla kolejnych pokoleń. Co ciekawe, nie wszystkie obiekty są rekonstrukcjami. Jedynym budynkiem stojącym w swoim pierwotnym miejscu jest zagroda Pilný, czyli dom nr 4. Pozostałe obiekty zostały przeniesione z innych miejscowości.

Co zobaczyć na Veselým Kopcu?

Największą zaletą skansenu jest różnorodność. Podczas spaceru przechodzimy od jednej zagrody do kolejnej, a każda opowiada nieco inną historię. W drewnianych domach można zobaczyć wyposażenie pokazujące życie drobnych gospodarzy od połowy XIX wieku do połowy XX wieku. Wnętrza zostały urządzone tak, aby możliwie wiernie odtworzyć charakter dawnych mieszkań.

Są tutaj kuchnie, izby mieszkalne, pomieszczenia gospodarcze i warsztaty. Zobaczymy meble, naczynia, narzędzia oraz przedmioty, które dawniej były częścią zwyczajnego życia. I właśnie słowo „zwyczajnego” jest tutaj bardzo ważne. Veselý Kopec nie opowiada przede wszystkim o bogatych gospodarzach czy właścicielach pałaców. Pokazuje codzienność ludzi, którzy musieli samodzielnie uprawiać ziemię, przetwarzać żywność, naprawiać narzędzia i wykonywać większość potrzebnych przedmiotów.

Ciekawostką, o której w skansenie możecie się dowiedzieć, a jest mało znanym elementem życia codziennego było np. drutowanie garnków. Po okolicy krążyli druciarze, którzy naprawiali i zabezpieczali naczynia dzięki drutu, aby nie zniszczyły się i dłużej służyły ich właścicielom.

Młyn, tartak i inne urządzenia – techniczna strona skansenu

Jedną z największych niespodzianek Veselého Kopca jest kolekcja dawnych urządzeń wykorzystujących siłę wody. Wśród nich znajduje się młyn z pomieszczeniem przeznaczonym do produkcji powideł śliwkowych oraz urządzeniem do rozdrabniania zboża. Jest również młyn korowy, olejarnia i tartak. Wszystkie te obiekty są związane z dawnym systemem wodnym i XIX-wiecznym kanałem młyńskim.

Moją uwagę zwróciła najbardziej linia do przygotowywania powideł ( możecie ją zobaczyć na drugim zdjęciu poniżej). Automatyczne „łyżki”, które mieszały powidła, aby się nie przypaliły robiły wrażenie! W pomieszczeniu znajdowała się także harmonia, na której osoba pilnująca mogła grać, aby zabić nudę, bo powidła tez smażyły się choćby dobę.

To bardzo interesująca część ekspozycji, szczególnie dla osób zainteresowanych techniką. Dzisiaj trudno sobie wyobrazić, jak wiele codziennych czynności zależało od wody. Energia płynącej rzeki czy strumienia pozwalała napędzać urządzenia, które wykonywały ciężką pracę za człowieka, a w Veselým Kopcu można zobaczyć tę technologię z bliska.

Jedna z najciekawszych stodół w Czechach

Warto zwrócić uwagę także na niezwykłą czternastoboczną stodołę przeniesioną z Sádka koło Polički. Budynek został wzniesiony w 1684 roku i jest jednym z najbardziej charakterystycznych obiektów na terenie skansenu. Już sam kształt budynku sprawia, iż trudno przejść obok niego obojętnie. To przykład tego, jak tradycyjna architektura mogła być jednocześnie funkcjonalna i niezwykle interesująca pod względem konstrukcyjnym.

Dawne rzemiosło i codzienne życie

Veselý Kopec warto odwiedzić również dlatego, iż muzeum regularnie organizuje pokazy dawnych rzemiosł. W kalendarzu pojawiają się między innymi wydarzenia związane z garncarstwem, przetwarzaniem płodów rolnych, tradycyjnym przygotowywaniem żywności czy pracą dawnych gospodarzy. Organizowane są również programy dla rodzin z dziećmi.

To właśnie podczas takich wydarzeń Veselý Kopec żyje najmocniej.

Masopust na Veselým Kopcu – tradycja wpisana na listę UNESCO

Jednym z najważniejszych powodów, dla których warto zainteresować się Veselým Kopcem, jest masopust.

Czeski masopust, czyli okres poprzedzający Wielki Post, jest związany z wieloma tradycjami. Na Hlinecku zachowała się jednak szczególnie interesująca forma tego zwyczaju – tradycyjne pochody przebierańców, podczas których mieszkańcy wsi odwiedzają kolejne gospodarstwa.

W 2010 roku masopustne pochody i maski z Hlinecka zostały wpisane na listę niematerialnego dziedzictwa kulturowego UNESCO. UNESCO chroni konkretną tradycję, a Veselý Kopec jest jednym z miejsc, gdzie można tę tradycję zobaczyć i poznać.

Podczas obrzędu przez wieś przechodzi grupa osób w charakterystycznych maskach. Pochodowi towarzyszy muzyka, a przy kolejnych gospodarstwach wykonywane są tańce. UNESCO podkreśla, iż zwyczaj ma znaczenie nie tylko jako widowisko, ale również jako element budowania więzi lokalnej społeczności. Przygotowania angażują różne pokolenia, a dzieci i młodzież uczestniczą między innymi w przygotowywaniu tradycyjnych masek.

Masopust organizowany jest tutaj jako specjalne wydarzenie, na które przybywają goście nie tylko z okolicy, ale i całego kraju oraz zza jego granic.To jeden z tych dni, kiedy Veselý Kopec szczególnie mocno ożywa.

Jeżeli interesuje Was czeska kultura ludowa, warto zaplanować podróż właśnie w terminie jednego z takich wydarzeń. Nie tylko ogląda się wtedy zabytkowe budynki, ale przede wszystkim można zobaczyć tradycję, która przez cały czas jest praktykowana.

O tradycjach masopustowych w Republice Czeskiej przeczytacie w artykule – Masopust.

Veselý Kopec z dziećmi – czy warto?

Zdecydowanie tak. Skansen jest jedną z tych atrakcji, które mogą zainteresować dzieci bardziej niż klasyczne muzeum. Zwiedzanie odbywa się na świeżym powietrzu, pomiędzy drewnianymi domami, młynami i gospodarstwami. Dodatkowo muzeum przygotowuje specjalne programy rodzinne i warsztaty. Warto jednak pamiętać, iż Veselý Kopec jest położony na pagórkowatym terenie. Wygodne buty będą zdecydowanie dobrym pomysłem.

Co jeszcze zobaczyć w okolicy?

Wizytę na Veselým Kopcu można bardzo łatwo połączyć z innymi atrakcjami. Najbardziej naturalnym uzupełnieniem jest Hlinsko i znajdująca się tam zabytkowa dzielnica Betlém. To unikatowy zespół drewnianych domów stojących w centrum miasta. Pierwsze budynki tego obszaru dokumentowano już w XVIII wieku, a pod koniec XX wieku udało się uratować go przed całkowitym zniszczeniem.

Warto również zwrócić uwagę na Svobodné Hamry, gdzie znajduje się dawny wodny młot kowalski. Muzeum organizuje tam między innymi pokazy pracy urządzenia. Dzięki temu można zaplanować cały dzień poświęcony tradycyjnej architekturze, technice i kulturze czeskiej wsi.

Czy warto odwiedzić do miejsce?

Tak – szczególnie jeżeli lubicie skanseny, małe miejscowości i miejsca pokazujące codzienne życie dawnych mieszkańców Czech.

Veselý Kopec nie jest ogromnym muzeum, które wymaga całego dnia zwiedzania. Jego największą zaletą jest kameralność i bardzo dobre połączenie architektury z krajobrazem. Można tutaj zobaczyć tradycyjne drewniane domy, zajrzeć do ich wnętrz, poznać dawne narzędzia, zobaczyć urządzenia napędzane wodą, a podczas specjalnych wydarzeń również obserwować rzemieślników i dawne zwyczaje.

Veselý Kopec to jeden z tych czeskich skansenów, które zdecydowanie warto dopisać do listy miejsc do odwiedzenia. Nie tylko dlatego, iż zgromadzono tutaj kilkadziesiąt interesujących obiektów tradycyjnej architektury, ale przede wszystkim dlatego, iż całość tworzy spójną opowieść o życiu dawnej czeskiej wsi.

Dodatkowym atutem jest malownicze położenie. Zwiedzanie nie odbywa się w zamkniętych salach, ale podczas spaceru po zielonym, pagórkowatym terenie. Dzięki temu Veselý Kopec jest jednocześnie muzeum, atrakcją turystyczną i przyjemnym miejscem na kilka godzin odpoczynku.

Jeżeli będziecie w okolicach Hlinska, zdecydowanie warto tutaj zajrzeć. A o ile uda Wam się zaplanować wizytę podczas jednego z tradycyjnych wydarzeń, szczególnie masopustu, będzie to jeszcze ciekawsze doświadczenie.

Veselý Kopec pokazuje bowiem coś więcej niż stare domy. Pokazuje sposób życia, pracy i świętowania, który przez pokolenia kształtował czeską wieś. I właśnie dlatego jest miejscem, do którego warto przyjechać nie tylko raz.