Regionalne porty lotnicze odgrywają coraz większą rolę w polskim systemie transportowym, gospodarce i rozwoju regionalnym.
Raport Banku Gospodarstwa Krajowego „Regionalne porty lotnicze w Polsce” przedstawia kompleksową analizę rynku lotniczego, znaczenia portów regionalnych dla gospodarki, trendów ruchu pasażerskiego oraz wyzwań inwestycyjnych stojących przed sektorem.
Warszawskie Lotnisko Chopina pozostaje najważniejszym portem przesiadkowym kraju i głównym hubem dla połączeń międzykontynentalnych
Jak wskazuje raport, liczba pasażerów na polskich lotniskach wzrosła z 8,8 mln osób w 2004 r. do 66,1 mln podróżnych w 2025 r. Jednocześnie udział regionalnych portów w obsłudze ruchu pasażerskiego wzrósł z 33 proc. do 64 proc.. Za zdecydowaną większość ruchu na lotniskach regionalnych odpowiada 6 największych portów regionalnych. W ostatnim roku na lotniskach w Krakowie, Gdańsku, Katowicach, Poznaniu i w Modlinie obsłużono 38,7 mln pasażerów. Dla porównania na lotnisku Chopina w Warszawie odprawiono 24,1 mln pasażerów, a przez 8 mniejszych lotnisk przeszło w 2025 r. 3,3 mln osób.
– Warszawskie Lotnisko Chopina pozostaje najważniejszym portem przesiadkowym kraju i głównym hubem dla połączeń międzykontynentalnych. Port ten generuje największą liczbę operacji lotniczych i pełni kluczową rolę w obsłudze ruchu biznesowego oraz połączeń tranzytowych. Jednak to regionalne lotniska obsługują większość ruchu pasażerskiego w Polsce. Lotniska te koncentrują się przede wszystkim na bezpośredniej obsłudze mieszkańców swoich regionów oraz ruchu turystycznego. Zmianie ulega struktura ruchu wg kierunków podróży. Na znaczeniu tracą kierunki o charakterze emigracyjny, a wysoką dynamikę wzrostu notują połączenia o charakterze turystycznym. Mimo to Wlk. Brytania pozostaje najczęściej wybieranym kierunkiem podróży z ponad 15 proc. udziałem w rynku – mówi Hubert Pyliński, menedżer ds. analiz branżowych w BGK.
Potencjał rozwojowy lotnisk regionalnych
Według raportu perspektywy rozwoju regionalnych portów lotniczych pozostają korzystne. Prognozy wskazują na stabilny wzrost globalnego i europejskiego rynku lotniczego. Poprawa zamożności społeczeństwa, rosnąca mobilność mieszkańców, rozwój turystyki oraz utrzymująca się silna pozycja przewoźników niskokosztowych powinny wspierać dalszy wzrost liczby pasażerów. Zgodnie ze średnioterminową prognozą Eurocontrol ruch na polskich lotniskach w latach 2026-32 ma rosnąć w tempie 2,5 proc. rocznie, przy czym w przypadku regionalnych portów lotniczych dynamika ta ma być wyższa i wynieść 2,9 proc.
Jednocześnie raport wskazuje, iż tempo rozwoju poszczególnych lotnisk będzie coraz bardziej zróżnicowane. Największy potencjał wzrostu mają porty obsługujące silne gospodarczo metropolie i regiony turystyczne. Zarządzający portami lotniczymi dążą ponadto do dywersyfikacji źródeł przychodów poprzez m.in. obsługę ruchu cargo, budowę obiektów do przeglądów i napraw samolotów (MRO) czy wykorzystanie znacznych powierzchni do produkcji zielonej energii. – Dalszy wzrost lotnisk regionalnych będzie jednak wymagał konsekwentnych inwestycji infrastrukturalnych, zwiększania przepustowości oraz skutecznej integracji z rozwijającą się siecią kolejową. O sukcesie poszczególnych portów zdecydują przede wszystkim ich zdolność do przyciągania przewoźników, rozwijania siatki połączeń oraz wykorzystania potencjału gospodarczego obsługiwanych regionów – zwraca uwagę Łukasz Beresiński, dyr. Departamentu Analiz Branżowych w BGK.
Porty regionalne i Centralny Port Komunikacyjny
Zgodnie z prognozą IATA liczba pasażerów w Polsce ma rosnąć o 5,0 proc. rocznie i w 2032 r. osiągnąć 93 mln, z czego 62 mln będą korzystać z lotnisk regionalnych, co oznacza CAGR na poziomie 5,6 proc. Jednocześnie w pierwszych latach po otwarciu CPK, IATA prognozuje wyhamowanie dynamiki wzrostu regionalnych portów lotniczych – CAGR pomiędzy 2032 r. a 2040 r. ma wynieść 2,2 proc. wobec 3,3 proc. dla CPK i 2,6 proc. dla rynku ogółem, w efekcie czego w 2040 r. łączna liczba pasażerów w Polsce ma wynieść 114 mln, w tym 41 mln w CPK i 74 mln w portach regionalnych.
Potrzebne inwestycje w infrastrukturę i przepustowość
W latach 2011-2025 łączne wydatki inwestycyjne regionalnych portów lotniczych wyniosły 6,77 mld zł, z czego w pierwszych 5 latach tego okresu osiągnęły one poziom 3,91 mld zł, co umożliwiło niemal 4-krotny wzrost przewozów. w tej chwili duże porty regionalne pracują już na granicy przepustowości i planują nową falę inwestycji o wartości ponad 9 mld zł do 2032 r., bez których ich dalszy rozwój zostanie wyhamowany.
Najważniejsze potrzeby inwestycyjne portów regionalnych to:
- rozbudowa terminali pasażerskich,
- zwiększenie przepustowości płyt postojowych,
- modernizacja dróg startowych i kołowania,
- rozwój infrastruktury cargo,
- inwestycje w cyfryzację i automatyzację procesów obsługi podróżnych,
- poprawa dostępności transportowej lotnisk.
Szanse i wyzwania portów lotniczych związane z rozwojem kolei
Rozwój szybkich połączeń kolejowych może ograniczać popyt na krótkodystansowe loty krajowe oraz część połączeń międzynarodowych na dystansach do kilkuset kilometrów. Szacunkowo kolej dużych prędkości może przejąć choćby 25% podróży lotniczych w Europie Środkowo-Wschodniej. Ten trend będzie wspierany przez rosnącą presję kosztową wynikającą z polityki dekarbonizacyjnej. Natomiast na połączeniach międzynarodowych oraz dalekodystansowych obie gałęzie transportu mogą się wzajemnie uzupełniać. Jednocześnie nowoczesna kolej stanowi szansę dla lotnisk. Dobra integracja transportu kolejowego i lotniczego może zwiększać obszary ciążenia portów lotniczych i ułatwiać pasażerom dostęp do lotnisk. Szczególne znaczenie będzie miała poprawa połączeń z największymi portami w Polsce oraz rozwój infrastruktury intermodalnej.
