Telefon zadzwonił o czwartej czterdzieści rano, a ja obudziłem się jeszcze przed pierwszym sygnałem — po piętnastu latach szukania zaginionych w Puszczy Białowieskiej człowiek uczy się spać tak, jakby nigdy naprawdę nie spał.
Nazywam się Marek Sowiński, mam pięćdziesiąt trzy lata, prowadzę grupę poszukiwawczo-ratowniczą przy nadleśnictwie w Hajnówce. Tej nocy padał deszcz, taki drobny, wrześniowy, który nie moczy od razu, tylko wsiąka powoli. Za oknem szczekał sąsiedzki owczarek, ten sam, co zawsze, kiedy słyszał obcy samochód na drodze. Mój pies tropiący, suka imieniem Ryśka, podniosła łeb z dywanika i spojrzała w stronę drzwi, jeszcze zanim telefon zabrzęczał drugi raz.
— Marek Sowiński — powiedziałem.
Kobieta po drugiej stronie mówiła cicho, jakby bała się kogoś obudzić w pomieszczeniu, w którym siedziała.
— Panie Marku, mówi sierżant Ewa Barczyk, komisariat w Hajnówce. Przepraszam za tę porę. Mamy tu małą dziewczynkę. Znaleziono ją, jak szła boso poboczem drogi krajowej pod Białowieżą, jeszcze przed świtem.
Usiadłem na łóżku.
— Dziewczynkę? Ile ma lat?
— Może sześć. Wystraszona, ale nic jej nie jest. Podała nam pański numer telefonu.
Rozejrzałem się po pokoju, jakby ściany mogły mi coś wytłumaczyć. Piecyk kaflowy zdążył wystygnąć. Buty stały przy progu. Nic się nie zmieniło w moim życiu przez ostatnie pół minuty, a mimo to czułem, iż grunt usuwa mi się spod stóp.
— To pomyłka — powiedziałem. — Nie mam córki.
Cisza w słuchawce trwała chwilę dłużej, niż powinna.
— Panie Marku, ja też tak pomyślałam. Ale ona ciągle pyta o kogoś, kogo nazywa Miś.
To słowo uderzyło mnie mocniej niż powinno. Miś. Nikt mnie tak nie nazywał od dwudziestu dwóch lat. Nikt żywy. Mój brat, Tomasz, nadał mi to przezwisko, kiedy mieliśmy po kilka lat i mieszkaliśmy w domu dziecka w Białymstoku — ja miałem siedem lat i bałem się każdego ciemnego korytarza w każdym nowym miejscu, do którego nas przenoszono. Tomasz miał dziewięć, był chudy jak tyczka i dwa razy odważniejszy od jakiegokolwiek dorosłego, jakiego znałem. Kiedy płakałem w nocy, schodził z górnego łóżka, kładł mi rękę na piersi i szeptał: „Jestem tu, Misiu”.
Tomasz nie żył od czterech lat. Jego żona, Kasia, zginęła razem z nim. Ich nienarodzone dziecko, dziewczynka, też. Tak przynajmniej mówił świat. Tak pisało w aktach zgonu. Tak mówiły zamknięte trumny na cmentarzu przy ulicy Rybackiej.
— Panie Marku? Jest pan tam jeszcze?
Wstałem z łóżka. Ryśka stała już przy drzwiach, uszy postawione, nos skierowany w stronę mokrego okna.
— Jadę — powiedziałem.
Ubrałem się w dżinsy, gumowe buty i starą kurtkę, w której chodzę na akcje. Do komisariatu jechałem czterdzieści minut leśną drogą, bo skrót przez wieś był rozkopany pod nową kanalizację od miesiąca. Pamiętam każdą minutę tej trasy, bo ręce trzęsły mi się na kierownicy przez całą drogę, a radio w aucie grało jakąś starą piosenkę Maryli Rodowicz, której nie słuchałem, tylko słyszałem.
Budynek komisariatu pachniał przypaloną kawą z ekspresu, mokrymi mundurami i pastą do podłóg. W korytarzu czekała na mnie pracownica opieki społecznej, kobieta o zmęczonych oczach, w rozpiętym płaszczu, spod którego widać było piżamę — wezwali ją prosto z łóżka, tak samo jak mnie.
— Jest teraz spokojna — powiedziała. — Ma koc, dostała herbatę z cukrem. Mówi, iż pana czeka.
— Powiedziałem już pani sierżant — odparłem, choć mój głos brzmiał obco choćby dla mnie samego — iż nie mam dziecka.
Pracownica tylko skinęła głową i otworzyła drzwi.
Dziewczynka siedziała na plastikowym krześle, bose stopy podkulone pod brzeg policyjnego koca. Włosy miała ciemne, potargane. Na kostkach zadrapania, pod paznokciami ziemię. Miała na sobie za duży, szary damski sweter, sięgający jej do kolan. Ale to oczy mnie zatrzymały. Szaro-zielone. Oczy Tomasza.
Podniosła wzrok i po jej twarzy rozlała się ulga tak pełna, iż o mało nie cofnąłem się o krok.
— Miś? — szepnęła.
Coś ścisnęło mnie w gardle. Zsunęła się z krzesła, ciągnąc za sobą koc.
— Tata kazał znaleźć Misia — powiedziała. — Tata mówił, iż Miś zawsze przyjdzie.
Uklęknąłem na jedno kolano, zanim zdążyłem pomyśleć, iż to robię.
— Jak masz na imię? — zapytałem.
Jej mała, zimna dłoń wsunęła się w moją.
— Zosia — powiedziała. — Zosia Sowińska.
I wtedy od progu, za jej plecami, kobiecy głos powiedział cicho:
— Przepraszam, Marku.
Podniosłem wzrok. W drzwiach stała kobieta w długim czarnym płaszczu, szczuplejsza, niż ją pamiętałem, z krótko obciętymi, przefarbowanymi na ciemno włosami. Twarz miała starszą, wyostrzoną strachem, ale rozpoznałem ją od razu. Widziałem tę twarz na zdjęciach ślubnych. Widziałem ją obok Tomasza nad Narwią, gdzie robili sobie zdjęcia w dniu ślubu. Patrzyłem, jak trumna z jej nazwiskiem znika pod ziemią.
— Kasia — powiedziałem.
Spojrzała na mnie pustym wzrokiem.
— Pochowałeś Tomasza — szepnęła. — Nie mnie.
Nazywam się Bożena Krupa, mam pięćdziesiąt osiem lat i pracuję jako pielęgniarka na izbie przyjęć szpitala powiatowego w Hajnówce od dwudziestu jeden lat. Tamtej nocy miałam dyżur do siódmej rano i akurat parzyłam sobie trzecią kawę, kiedy zadzwoniono z komisariatu, żeby zbadać dziewczynkę przed przekazaniem jej rodzinie zastępczej. Dyżurowałam sama, bo koleżanka z drugiej zmiany rozchorowała się dzień wcześniej, więc pojechałam osobiście, choć to nie była moja rola — po prostu ktoś musiał.
Kiedy weszłam do pokoju przesłuchań, ten mężczyzna, pan Sowiński, klęczał przed dziewczynką, trzymając jej dłoń, jakby się bał, iż zniknie, jeżeli puści. A ta kobieta w czarnym płaszczu stała w progu i trzęsła się tak, iż słyszałam, jak zęby jej dzwonią.
Zbadałam dziewczynkę najpierw — to była moja praca, reszta musiała poczekać. Puls miała szybki, ale stabilny. Odwodnienie niewielkie. Zadrapania powierzchowne, żadne nie wymagało szycia. Dałam jej sok jabłkowy z automatu na korytarzu, bo w tamtej chwili wydawało mi się to jedyną rzeczą, jaką mogłam zrobić, żeby poczuła się choć trochę bezpieczniej.
Kasia — bo tak miała na imię ta kobieta — usiadła w końcu na krześle obok, a sierżant Barczyk przyniosła jej kubek herbaty, którego choćby nie tknęła. Zaczęła mówić urywanym głosem, patrząc raczej na swoje ręce niż na Marka.
Powiedziała, iż wypadek na moście pod Białymstokiem, ten, w którym niby zginęli oboje z mężem, był inscenizacją. Że Tomasz wpadł w długi u ludzi, których nazwała tylko „tamtymi z Warszawy” — nie chciała powiedzieć więcej, a sierżant nie naciskała, bo widziała, jak bardzo kobieta się boi. Że przez cztery lata mieszkali pod fałszywymi nazwiskami w Krynicy, potem w Ustce, zawsze w wynajętych pokojach, zawsze gotowi do wyjazdu w ciągu godziny. Że dwa tygodnie temu ktoś ich znalazł. Że Tomasz kazał jej uciekać z Zosią do lasu koło Białowieży, bo tam, jak mówił, „Miś zawsze ją znajdzie” — bo brat wiedział, iż Marek chodzi po tym lesie od piętnastu lat i zna każdą ścieżkę.
Nie wiem, co się stało z Tomaszem tamtej nocy w lesie. Kasia nie powiedziała, a ja nie pytałam — to nie była moja sprawa, tylko sprawa policji. Wiem tylko, iż kiedy skończyła mówić, w pokoju było tak cicho, iż słyszałam brzęczenie świetlówki nad głową.
Marek wstał wtedy, wciąż trzymając rączkę dziewczynki, i powiedział tylko jedno zdanie:
— Cztery lata chowałem kwiaty na pustym grobie.
Kasia się rozpłakała, ale on nie podszedł do niej. Podszedł do biurka sierżant Barczyk i poprosił o kartkę papieru. Napisał na niej numer telefonu do swojego adwokata w Białymstoku, tego samego, który prowadził kiedyś sprawę spadkową po ich rodzicach, i podał go Kasi.
— Zadzwoń do niego rano — powiedział. — On zna prawników od takich rzeczy, od ochrony świadków, od tego wszystkiego. Ja się tym nie zajmuję.
Potem odwrócił się do dziewczynki, uklęknął jeszcze raz i zapytał, czy chciałaby zobaczyć jego psa, który czeka w samochodzie. Zosia kiwnęła głową i po raz pierwszy odkąd ją zbadałam, na jej twarzy pojawiło się coś w rodzaju uśmiechu.
Widziałam potem, jak sierżant Barczyk dzwoniła gdzieś, pewnie na komendę wojewódzką w Białymstoku, bo sprawa z zagrożeniem ze strony nieznanych osób z Warszawy to już nie był mój dyżur ani moje zmartwienie. Wiem tylko, iż kiedy kończyłam służbę o siódmej, zobaczyłam przez okno, jak Marek Sowiński sadza dziewczynkę na tylnym siedzeniu swojego terenowego auta, obok psa, który merdał ogonem, jakby wiedział, iż wiezie kogoś ważnego. Kasia siedziała z przodu, wciąż z kubkiem nietkniętej herbaty w dłoniach, patrząc prosto przed siebie.
Nie wiem, co było dalej między nimi ani jak się to wszystko potoczyło z prawnikami i z tymi ludźmi z Warszawy. Zdjęłam fartuch, wypiłam resztę zimnej kawy i pojechałam do domu spać, bo za sześć godzin miałam kolejny dyżur.
