Nie wierzę w bajki o dzikich zwierzętach, które wychowują człowieka. Ale tę historię opowiedział mi wujek Staszek, a on nigdy nie kłamał. No, prawie nigdy.
Pracował jako gajowy w Puszczy Knyszyńskiej. Trzydzieści jeden lat w jednej leśniczówce pod Supraślem. Znał każdy dół po wykrotach, każde przejście przez bagna. I raz, dawno temu, znalazł w lesie chłopaka.
To nie było tak, iż go szukał. Szedł rano sprawdzić paśnik przy starym dębie. Mgła wisiała nisko, pachniało grzybnią i mokrą korą. Buty zostawiały ślady w mchu jak w cieście. I wtedy usłyszał szczenięcy skowyt.
Za kępą jałowca, w płytkim dole, leżało coś, co wyglądało jak węzeł z rąk i nóg. Chłopak. Może osiemnaście lat, może dwadzieścia. Na plecach zakrwawiona koszula. Przy jego boku dwa szczeniaki — wilczek i rysiek, oba wychudzone, oba z szeroko otwartymi ślepiami. Nie uciekły. Za bardzo osłabły, żeby się bać.
— No i co ja z tobą zrobię — mruknął wujek.
Chłopak nie odpowiedział. Był nieprzytomny.
Wujek Staszek zaniósł go do leśniczówki. Rzucił na łóżko, wezwał lekarza z Wasilkowa. Dwa złamane żebra, wstrząs mózgu, stara blizna na łopatce. Szczeniaki wyglądały na mniej poszkodowane, ale oba miały ślady po sznurze na szyjach. Ktoś trzymał je na uwięzi, zanim porzucił w lesie.
Mijały dni. Chłopak milczał. Jadł, patrzył w okno, spał. Nie pytał, gdzie jest. Nie dziękował. Wujek próbował rozmawiać — nic. Próbował po rosyjsku, po litewsku, po białorusku. Nic. W końcu dał spokój.
— Może i lepiej — mówił. — Nie każdy musi gadać. Ważne, iż rany się goją.
Ale jedno wujkowi nie dawało spokoju. Co noc chłopak wstawał i chodził boso po podwórku. Nie po trawie — po żwirze, po kamieniach, po betonowej płycie przed szopą. Krążył, jakby sprawdzał granice. Zawsze w te same miejsca. Ręce trzymał przy ciele. Czasem stawał, słuchał, marszczył brwi.
Szczeniaki chodziły za nim krok w krok. Wilczek szedł pierwszy, rysiek z tyłu, po prawej. Jak eskorta.
Wujek Staszek obserwował to zza firanki. Nie wierzył w cuda, ale widział, iż to nie jest zwykły chłopak.
Po trzech miesiącach zniknął. Bez słowa. Zabrał kurtkę, nóż i psa — wilczka. Rysiek został. Wujek pomyślał, iż zaraz wróci. Nie wrócił.
Minęło siedemnaście lat. Wujek przeszedł na emeryturę, ale nie wyprowadził się z leśniczówki. Przez te lata nieraz widywał ślady, których nie umiał wyjaśnić. Tył łani, wilk zabity jednym cięciem, wilczyca bez śladu po kulach. Czasem wpadali do niego kłusownicy z Białegostoku i narzekali, iż w lesie straszy. Że ktoś im w nocy rozwala wnyki. Że siekiery znikają spod szopy.
Kiedyś jeden przyszedł z rozciętym łukiem brwiowym. Mówił, iż napadł go gość z brodą, z dzikim wzrokiem. Że miał przy sobie wilka.
Wujek wiedział swoje. Nie mieszał się.
A potem przyszła ta zima. Wyjątkowo mroźna. W całym powiecie mówili o wilczej watasze, która podeszła pod sam Białystok. Wataha przeszła przez zamarznięty staw, zagryzła psa łańcuchowego przy ulicy Poleskiej i rozpłynęła się w lesie. Myśliwy z koła łowieckiego zwołał obławę. Zjechało się trzydziestu chłopa z nagonką. Wujek Staszek siedział w domu i pił herbatę. Wiedział, iż to głupi pomysł.
Obława weszła do Puszczy o świcie. Siedem godzin później wróciło dwudziestu dziewięciu. Myśliwy — ten, który zwołał — został. Znaleźli go przy potoku. Żywego. Miał skręconą kostkę i odmrożone palce. Opowiadał, iż zgubił się we mgle. Że nikt go nie szukał. Że szedł za wilkiem, który prowadził go do leśniczówki.
Wujek tylko pokręcił głową.
— Głupiś — powiedział do niego. — Wszedłeś do cudzego lasu i się dziwisz.
Myśliwy nie pytał, czyj to las.
Dwa lata później, latem, wujek dostał zawiadomienie z nadleśnictwa. Chodziło o kłusownictwo. Ktoś zabił dwa wilki na terenie rezerwatu. Strzały z łuku, kłusownicza robota. Wilki miały obroże z GPS — należały do wilczej rodziny, którą naukowcy z PAN obserwowali od trzech lat. Zabito matkę. Szczenięta zniknęły.
Wujek wsiadł w rower i pojechał na miejsce. Znalazł tam coś, czego nie zgłosił policji. Ślad buta. Nie myśliwskiego, nie trekkingowego. Zwykły traper, rozmiar czterdzieści trzy. Taki, jaki nosił chłopak sprzed lat.
Następnej nocy wujek nie spał. Siedział na ganku i patrzył w ciemność. Czekał. Bo wiedział, iż tamten przyjdzie. Każdy musi czasem wrócić po swoje.
Zjawił się o trzeciej nad ranem. Bez pukania. Usiadł na schodku obok. Pachniał dymem i wilgotną wełną. Brodę miał siwą, ale płynął tamten sam wzrok, który wujek pamiętał sprzed lat. Spokojny. Skupiony. Nieprzebaczający.
Wujek podał mu kubek herbaty. Wypił. Potem wyciągnął z kieszeni coś, co zabłysło w świetle księżyca. Klamra od pasa. Stara, miedziana.
— Znalazłem przy tych wilkach — powiedział wujek.
Chłopak — już nie chłopak, dorosły mężczyzna o twarzy pooranej bliznami — obrócił klamrę w palcach. Potem schował ją do kieszeni i wstał.
— Nie idź tam — powiedział wujek.
Mężczyzna spojrzał na niego. Nie groźnie. Raczej jakby wujek powiedział coś oczywistego, ale niepotrzebnego.
— Nie po to wtedy mnie wyciągnąłeś — powiedział. Pierwsze słowa od siedemnastu lat. Głos ochrypły, jakby zardzewiały. — Żebym teraz nie poszedł.
Wujek chciał coś odpowiedzieć, ale mężczyzna już schodził po schodkach. Za nim, w ciemności, poruszyły się dwa cienie. Wilk i ryś. Ten drugi — stary, z rozdartym uchem. Wujek rozpoznał porzuconego szczeniaka sprzed lat.
Rano policja znalazła przy drodze koło Supraśla dostawczego lublina. Drzwi otwarte, w środku dwie klatki. Puste. Obok walizka z pieniędzmi — czterdzieści dwa tysiące złotych. I dokumenty na nazwisko Zbigniewa Czarka. Okazało się, iż to on stał za odławianiem wilków dla prywatnego zoo pod Poznaniem. Płacili mu po trzy tysiące za szczeniaka.
Wujek Staszek przeczytał o tym w gazecie. Odłożył ją. Wyszedł na ganek i patrzył, jak nad Puszczą wstaje słońce. Na schodku leżała miedziana klamra. Ktoś odniósł ją w nocy i położył na rozłożonej gazecie. Obok niej — kawałek kory brzozowej. Na korze, zarysowane ostrzem, widać było strzałkę. Pod nią odciśnięta łapa wilka. I cztery kropki. Cztery kierunki świata.
Wujek wziął klamrę i wrzucił ją do pieca. Ogień w mgnieniu oka pojaśniał. Herbata dawno wystygła.
— Ty wiesz, co robisz — powiedział do pustego podwórza.
Z lasu odpowiedział mu przeciągły, podwójny skowyt. Najpierw wilk, potem ryś. Wujek uśmiechnął się pod wąsem i poszedł dorzucić do pieca. Tego ranka nie musiał już niczego sprawdzać.
