Trekking dla początkujących: buty, plecak i najlepsze trasy w Polsce

Trekking to jedna z najprostszych form aktywnego wypoczynku w Polsce. Pozwala wejść na górskie szlaki, przejść leśne dukty, zobaczyć jeziora, doliny i parki narodowe bez konieczności specjalistycznego przygotowania technicznego. Wymaga jednak podstawowego sprzętu, znajomości trasy i rozsądnego planowania, pisze geopolityka.org.

Dla początkujących najważniejsze są trzy elementy: wygodne buty trekkingowe, dobrze dobrany plecak oraz trasa dopasowana do kondycji. Brak odpowiedniego obuwia, wody, mapy lub odzieży przeciwdeszczowej zwiększa ryzyko kontuzji, wychłodzenia i zgubienia szlaku.

W Polsce dostępne są zarówno łatwe trasy nizinne, jak i wymagające odcinki wysokogórskie. Pierwsze wyjścia warto planować w lasach, parkach narodowych, Beskidach, Górach Świętokrzyskich lub na łatwiejszych szlakach w Sudetach. Tatry Wysokie i długie wyprawy wielodniowe powinny być kolejnym etapem, nie początkiem.

Trekking, hiking i wędrówka — czym się różnią?

W języku potocznym te pojęcia często są używane zamiennie, ale oznaczają nieco inne formy aktywności.

Wędrówka to najszersze określenie pieszej aktywności w terenie naturalnym. Może oznaczać spacer po lesie, przejście doliny lub całodniową trasę górską.

Hiking najczęściej odnosi się do jednodniowych wycieczek pieszych, popularnych zwłaszcza w krajach anglojęzycznych. Trasy bywają krótsze, a ekwipunek lżejszy.

Trekking oznacza dłuższą wyprawę pieszą, zwykle z plecakiem, często po górach lub trudniejszym terenie. Może trwać jeden dzień, kilka dni albo dłużej, a przy trasach wielodniowych obejmuje noclegi w schroniskach, pensjonatach lub pod namiotem.

W polskiej praktyce turystycznej trekkingiem najczęściej nazywa się 1–3-dniowe wycieczki górskie z plecakiem, podczas których uczestnik samodzielnie niesie wodę, jedzenie, odzież i podstawowe wyposażenie.

Buty trekkingowe — najważniejszy element wyposażenia

Buty są podstawą bezpiecznego trekkingu. Źle dobrane obuwie może powodować pęcherze, otarcia, ból kolan, przeciążenia stóp oraz skręcenia kostki. Dobre buty trekkingowe powinny zapewniać przyczepność, stabilizację i ochronę przed wilgocią.

Membrana w butach trekkingowych

Buty z membraną chronią stopę przed wodą, a jednocześnie pozwalają na częściowe odprowadzanie wilgoci. Najczęściej spotykane rozwiązania to Gore-Tex, eVent, OutDry oraz membrany własne poszczególnych marek.

Na mokrej trawie, błotnistym szlaku lub podczas deszczu but bez membrany gwałtownie przemaka. Dla początkujących, którzy nie znają jeszcze dobrze warunków terenowych, obuwie z membraną jest bezpieczniejszym wyborem.

Niskie, średnie czy wysokie buty?

Niskie buty trekkingowe są lekkie i wygodne na łatwe, suche trasy. Sprawdzają się u osób z mocnymi stawami skokowymi i doświadczeniem w marszu po nierównym terenie.

Buty średnie, czyli mid cut, sięgają powyżej kostki. To najczęściej polecany wariant dla początkujących. Zapewniają lepszą stabilizację niż buty niskie, ale nie ograniczają ruchu tak mocno jak wysokie modele.

Buty wysokie są przeznaczone na trudniejszy teren, dłuższe wyprawy, cięższy plecak i zimniejsze warunki. Dają większe wsparcie kostki, ale są cięższe.

Dla pierwszych wycieczek najlepszym wyborem są średnie buty trekkingowe z membraną i wyraźnym bieżnikiem.

Jak dobrać rozmiar butów trekkingowych?

Buty trekkingowe powinny być zwykle o 0,5–1 rozmiar większe niż codzienne obuwie. Podczas długiego marszu stopa puchnie, a przy zejściach palce przesuwają się do przodu.

Przy mierzeniu należy założyć skarpety trekkingowe. Po zasznurowaniu buta pięta powinna być stabilna, ale palce nie mogą dotykać przodu. Zbyt ciasne buty gwałtownie doprowadzą do bólu paznokci, otarć i pęcherzy.

Najpopularniejsze marki butów trekkingowych

Na polskim rynku często wybierane są modele marek Salomon, Meindl, Lowa, La Sportiva, Scarpa, Asolo, Hanwag, Mammut oraz Decathlon Quechua i Forclaz. Ceny podstawowych modeli zaczynają się od kilkuset złotych, a buty premium mogą kosztować ponad 1000 zł.

Początkujący nie muszą kupować najdroższego modelu, ale nie powinni wybierać obuwia wyłącznie według ceny. Ważniejsze są dopasowanie, bieżnik, stabilizacja pięty i komfort po kilkunastu minutach chodzenia.

Skarpety trekkingowe — element często lekceważony

Bawełniane skarpety nie są dobrym wyborem na trekking. Chłoną pot, długo schną i zwiększają tarcie, co sprzyja pęcherzom. Skarpety trekkingowe powinny być wykonane z mieszanki wełny merino, nylonu i elastanu.

Wełna merino pomaga regulować temperaturę, nylon wzmacnia materiał, a elastan poprawia dopasowanie. Dobre skarpety mają płaskie szwy, wzmocnioną piętę i palce oraz wysokość dopasowaną do cholewki buta.

Wśród popularnych marek znajdują się Smartwool, Falke, Bridgedale, Darn Tough, Icebreaker, Forclaz i Wigwam.

Plecak trekkingowy — jaka pojemność na początek?

Pojemność plecaka zależy od długości trasy i sposobu nocowania.

Na pierwsze wyjścia wystarczy plecak 20–25 l. Przy wyjazdach z noclegiem w schronisku lepiej sprawdzi się model 30–40 l.

Dobry plecak powinien mieć pas biodrowy, pas piersiowy, boczne kieszenie na bidony, miejsce na kurtkę, pokrowiec przeciwdeszczowy i wentylowany system nośny. Przy większych modelach istotny jest stelaż, który pomaga przenieść ciężar z ramion na biodra.

Co spakować na jednodniowy trekking?

Na krótką trasę warto zabrać:

• 2–3 l wody na osobę;
• jedzenie i przekąski energetyczne;
• kurtkę przeciwdeszczową lub wiatrówkę;
• dodatkową warstwę odzieży;
• mapę papierową lub aplikację z mapą offline;
• naładowany telefon i powerbank;
• małą apteczkę;
• latarkę czołową;
• krem przeciwsłoneczny i okulary;
• czapkę lub rękawiczki zależnie od sezonu.

Apteczka powinna zawierać plastry, bandaż elastyczny, środek przeciwbólowy, preparat na otarcia i folię NRC. choćby na łatwej trasie pogoda może się zmienić, a zejście po zmroku bez latarki jest ryzykowne.

Co zabrać na 2–3 dni z noclegiem w schronisku?

Przy dłuższym wyjściu lista ekwipunku się rozszerza. Oprócz zestawu jednodniowego potrzebne są dodatkowe skarpety, bielizna, koszulka na zmianę, lekki ręcznik szybkoschnący, podstawowe środki higieniczne, większy powerbank oraz potwierdzenie rezerwacji noclegu.

Nie należy zabierać zbyt wielu rzeczy. Nadmierny ciężar plecaka gwałtownie obciąża kolana, biodra i plecy. Początkujący powinni pakować się według zasady: tylko to, co niezbędne do bezpieczeństwa, jedzenia, picia, ochrony przed pogodą i noclegu.

Najlepsze trasy trekkingowe w Polsce dla początkujących

Polskie szlaki można podzielić według poziomu trudności. Początkujący powinni zaczynać od tras nizinnych i średniogórskich, a dopiero później przechodzić do dłuższych odcinków górskich.

Trasy nizinne i leśne

Dobrym wyborem na pierwsze wycieczki są Puszcza Białowieska, Bory Tucholskie i Roztocze. Trasy są tam zwykle mniej wymagające technicznie, a największym wyzwaniem pozostaje dystans.

Popularne propozycje to Szlak Carskich Polowań w Puszczy Białowieskiej, leśne trasy w Borach Tucholskich oraz odcinki w rejonie Zwierzyńca i Krasnobrodu na Roztoczu.

Beskidy i Bieszczady

Beskidy są dobrym miejscem do nauki chodzenia po górach. Trasy mają umiarkowane przewyższenia, liczne schroniska i wiele wariantów skrócenia marszu.

Wśród popularnych celów są Babia Góra, Pilsko, Łopień w Gorcach oraz łatwiejsze odcinki w Beskidzie Sądeckim i Żywieckim.

W Bieszczadach często wybierane są Tarnica, Połonina Wetlińska i Halicz. Trasy bywają dłuższe, dlatego trzeba dobrze zaplanować czas przejścia i powrót.

Karkonosze i Sudety

W Sudetach początkujący mogą wybrać Śnieżkę z Karpacza, Sokoliki w Rudawach Janowickich lub łatwiejsze trasy w Karkonoskim Parku Narodowym, na przykład dojście do Wodospadu Kamieńczyka.

Karkonosze wymagają kontroli pogody. Silny wiatr, mgła i nagłe ochłodzenie są tam częste, także poza zimą.

Tatry

Tatry oferują piękne, ale bardziej wymagające szlaki. Na początek wybierane są Morskie Oko, Dolina Kościeliska, Dolina Chochołowska lub dojście do schroniska w Dolinie Pięciu Stawów Polskich.

Wejście na Giewont, Kasprowy Wierch pieszo czy Rysy wymaga lepszej kondycji, doświadczenia i odpowiednich warunków pogodowych. Rysy, jako najwyższy szczyt Polski, nie są trasą dla osób bez przygotowania.

Bezpieczeństwo na szlaku

Przed wyjściem należy sprawdzić prognozę pogody, zaplanować czas przejścia i poinformować bliską osobę o trasie. W górach nie wystarczy kierować się samym dystansem. Ważne są przewyższenia, trudność techniczna, ekspozycja, warunki pogodowe i godzina zachodu słońca.

Najważniejsze zasady bezpieczeństwa:

1. Zaplanuj trasę i sprawdź warianty odwrotu.
2. Powiedz komuś, dokąd idziesz i kiedy planujesz wrócić.
3. Sprawdź pogodę dzień wcześniej i rano przed wyjściem.
4. Zabierz wodę, jedzenie, mapę, telefon i powerbank.
5. Nie wychodź w góry w klapkach ani miejskich butach.
6. W razie burzy unikaj szczytów, grani i pojedynczych drzew.
7. Wracaj przed zmrokiem.

W sytuacji zagrożenia należy dzwonić pod numer alarmowy 112 albo skorzystać z numerów ratunkowych GOPR/TOPR: 985 lub 601 100 300.

Trekking a pogoda i sezon

Najłatwiejszym okresem na rozpoczęcie trekkingu jest późna wiosna, lato i wczesna jesień. W kwietniu i maju niższe partie gór są zwykle dostępne, ale w Tatrach powyżej wyższych wysokości może przez cały czas zalegać śnieg.

Latem trzeba uważać na upał, odwodnienie i burze popołudniowe. Warto startować wcześnie rano. Jesień oferuje niższe temperatury i mniejsze tłumy, ale dzień jest krótszy, a pogoda szybciej się zmienia.

Zima nie jest odpowiednim sezonem dla początkujących na samodzielne wyjścia w wyższe góry. Wymaga raków, czekana, wiedzy lawinowej i doświadczenia w poruszaniu się po śniegu oraz lodzie.

Jak zacząć trekking w praktyce?

Pierwsze trasy powinny mieć od 5 do 10 km i niewielkie przewyższenia. Po kilku wyjściach można przejść do tras 12–15 km, a następnie planować całodniowe odcinki 15–25 km.

Dobrym schematem dla początkującego jest stopniowe zwiększanie dystansu, testowanie butów i plecaka na krótszych trasach oraz wybieranie szlaków z możliwością wcześniejszego zejścia. Dzięki temu organizm przyzwyczaja się do marszu, a sprzęt można sprawdzić bez ryzyka długiej wyprawy w złych warunkach.

Źródło: swiatskarpet.pl.