Wanda od trzydziestu lat prowadziła w Kaliszu małą pracownię krawiecką przy podwórku kamienicy na Śródmieściu. Szyła zasłony, przerabiała płaszcze, podpinała rąbki sukienek dla sąsiadek. Klientki przychodziły do niej nie tylko po fach, ale po rozmowę – Wanda pamiętała imiona ich dzieci, wnuków, a choćby imiona psów.
Tego wrześniowego popołudnia do pracowni weszła Marta, córka, której Wanda nie widziała już osiem miesięcy. Pokłóciły się zimą o mieszkanie po dziadku – Marta uważała, iż matka bezprawnie oddała klucze młodszemu bratu, Piotrowi, który miał podobno "więcej potrzebował". Od tamtej rozmowy telefon milczał, a święta Wielkanocne Wanda spędziła sama, z talerzem żurku i pustym krzesłem przy stole.
– Potrzebuję, żebyś podpisała papier – powiedziała Marta bez przywitania, kładąc na stole plik kartek spiętych spinaczem.
Wanda odłożyła igłę. Na kolanach trzymała jeszcze niedoszytą bluzkę pani Zdzisławy, materiał śliski, w drobne kwiatki.
– Jaki papier?
– Zrzeczenie się. Piotr chce sprzedać mieszkanie po dziadku deweloperowi. Beze mnie się nie da, bo jestem współwłaścicielką po jednej trzeciej. Ale on mówi, iż ty też musisz podpisać zgodę, bo formalnie to ty przekazałaś mu udział.
Wanda odłożyła bluzkę na kolana i przez chwilę patrzyła na córkę tak blisko, jak nie patrzyła od miesięcy. Marta wyglądała na zmęczoną, pod oczami miała cienie, a na palcu już nie nosiła obrączki.
– Rozwiodłaś się z Krzyśkiem?
– To nie ma znaczenia teraz.
– Ma. Dla mnie ma.
Marta usiadła na taborecie przy oknie, tam gdzie zawsze siadały klientki czekające na przymiarkę. Powiedziała, iż rozstali się w czerwcu, iż mieszka teraz kątem u koleżanki z pracy, iż potrzebuje pieniędzy z tej sprzedaży, bo bez tego nie wynajmie choćby kawalerki.
– Dlaczego nie zadzwoniłaś wcześniej? – spytała Wanda.
– Bo się wstydziłam. I bo byłam na ciebie zła.
– Za co dokładnie?
– Za to, iż zawsze wybierałaś Piotra. Że dałaś mu klucze, chociaż to ja się tobą opiekowałam, kiedy tata umierał, a on wtedy siedział w Anglii i choćby nie przyjechał na pogrzeb.
Wanda odłożyła bluzkę pani Zdzisławy na bok, złożyła ją starannie, żeby nie pogniotła się w kwiatkach. Wstała, podeszła do starej komody, gdzie trzymała rachunki i papiery, i wyjęła stamtąd kopertę.
– Nie dałam kluczy Piotrowi, bo go bardziej kochałam. Dałam mu, bo przyszedł i powiedział, iż stracił pracę, iż ma długi u komornika i iż potrzebuje gdzieś mieszkać, zanim się pozbiera. Bałam się, iż wyląduje na ulicy. Ty miałaś wtedy Krzyśka, mieszkanie, pracę. Wydawało mi się, iż dasz sobie radę.
– I nie zapytałaś mnie, co ja o tym myślę.
– Nie zapytałam. To był błąd.
W kopercie było zdjęcie – stare, z wywołanego jeszcze w zakładzie fotograficznym filmu. Marta i Piotr, kilkuletni, siedzą na tym samym taborecie, na którym teraz siedziała Marta, ubrani w swetry, które uszyła im Wanda własnoręcznie na pierwszą klasę.
– Piotr przyjeżdża w piątek – powiedziała Wanda. – Chcę, żebyście usiedli razem, wszyscy troje, i porozmawiali, zanim cokolwiek podpiszę.
– On się nie zgodzi.
– Zgodzi się. Zadzwonię do niego dzisiaj i powiem, iż beze mnie żadnego podpisu nie będzie, dopóki nie spojrzy ci w oczy i nie powie, dlaczego zniknął na pogrzebie ojca.
Marta milczała długo, wodząc palcem po brzegu koperty.
– A jeżeli on dalej będzie udawał, iż nic się nie stało?
– Wtedy ja podpiszę po twojej stronie, nie po jego. Ale najpierw dajcie sobie szansę powiedzieć to na głos, bez pism prawniczych między wami.
W piątek, kiedy Piotr wszedł do pracowni z teczką dokumentów i miną człowieka, który przyszedł załatwić formalność, zastał przy stole matkę, siostrę i dwie filiżanki herbaty, już wystygłe, czekające na trzecią.
– Usiądź – powiedziała Wanda, wskazując taboret. – Zanim ktokolwiek cokolwiek podpisze, porozmawiamy jak ludzie, nie jak strony w sporze o metry kwadratowe.
Piotr usiadł, teczkę położył na kolanach, jakby chciał mieć ją pod ręką na wypadek szybkiej ucieczki.
– Mama mówiła, iż beze mnie i bez rozmowy nic nie podpiszecie. Więc słucham.
– Nie chcę słuchać, Piotrze – powiedziała Marta. – Chcę, żebyś ty mówił. Gdzie byłeś, kiedy tata umierał?
Piotr patrzył na wystygłą herbatę, obracał łyżeczkę w palcach, jakby to ona miała mu podpowiedzieć odpowiedź.
– W Anglii. Wiesz, gdzie byłem.
– Wiem gdzie. Pytam dlaczego nie przyjechałeś.
– Bo nie miałem za co – powiedział w końcu. – Komornik zabrał mi konto, nie miałem na bilet, a od ciebie i od mamy wstydziłem się pożyczać. Wolałem, żebyście myśleli, iż nie przyjechałem, bo mi obojętne, niż iż nie mam czterystu złotych na prom.
– Mogłeś zadzwonić. Powiedzieć chociaż to.
– Mogłem. Nie zadzwoniłem, bo się bałem, iż usłyszę dokładnie to, co teraz słyszę – iż jestem tym, który zawsze zawodzi.
Marta odsunęła od siebie plik kartek, jakby nagle stały się cięższe.
– Ja się tobą wtedy opiekowałam. Sama. I mama dała ci klucze do mieszkania dziadka, kiedy ja choćby nie zdążyła opłakać ojca porządnie.
– Wiem – powiedział Piotr. – I wiem, iż to niesprawiedliwe. Ale nie wiedziałem, jak to naprawić, więc unikałem was obu. Łatwiej było załatwiać sprzedaż mieszkania mailem niż przyjechać i spojrzeć wam w oczy.
Wanda wstała, nalała trzecią herbatę, postawiła filiżankę przed synem, nie mówiąc nic, i usiadła z powrotem przy niedoszytej bluzce pani Zdzisławy.
– Ja podpiszę – powiedziała w końcu – ale pod jednym warunkiem. Pieniądze ze sprzedaży dzielicie po połowie, nie po jednej trzeciej i dwóch trzecich, jak to sobie wyliczyliście z prawnikiem. Marta potrzebuje teraz więcej niż ty, Piotrze, i wiesz o tym równie dobrze jak ja.
Piotr milczał chwilę, patrząc na siostrę.
– Zgoda. Połowa na połowę.
Marta pierwszy raz od wejścia do pracowni podniosła wzrok znad kartek i popatrzyła na brata, jakby sprawdzała, czy to na pewno on to powiedział.
– I jeszcze jedno – dodała Wanda, wyciągając z komody długopis. – Przed świętami przyjeżdżacie oboje. Bez teczek, bez papierów. Na zwykły obiad.
Piotr odsunął teczkę na sam brzeg stołu, żeby zrobić miejsce na filiżankę, i wypił łyk herbaty, która zdążyła znów przestygnąć, zanim Wanda złożyła podpis na ostatniej stronie dokumentu.
