Teściowa przyniosła swój „prezent” prosto do naszej sypialni. Sypialnia wyglądała dokładnie tak, jak ją sobie wymarzyłam: jasne ściany w kolorze porannego nieba, szerokie okno z widokiem na mały park, drewniane łóżko z zagłówkiem z jasnego dębu i niska komoda. Nic zbędnego. Cisza. Powietrze. Spokój. To była nasza przestrzeń — pierwsza prawdziwa po latach wynajmu. Pachniało tu świeżą farbą, nowymi tkaninami i ciepłem domowego ogniska. Teściowa przyszła do nas pierwszy raz po remoncie i krążyła wzrokiem po wszystkich pokojach jak surowa inspektorka. Pochwaliła oszczędnie, aprobująco kiwając głową, ale widziałam coś innego w jej oczach — niezadowolenie, jakby brakowało tu „jej śladu”. — Ładnie, jasno — powiedziała w salonie. — Ale czegoś brakuje. Duszy. Wszystko jakieś… bezosobowe. Milczałam. Wiedziałam, iż „dusza” wg niej to ciężkie meble, dywany i dużo ozdób — a właśnie przed tym uciekliśmy. Tydzień później wróciła… z ogromnym pakunkiem Po zaledwie siedmiu dniach teściowa przyjechała znowu. W rękach niosła wielki zawinięty kocem pakunek, promieniała jakby wygrała konkurs. — Przyniosłam wam coś bardzo ważnego — oświadczyła uroczyście. — Zwłaszcza do sypialni. Nad łóżkiem pusto. Nie ma wykończenia! Rozwinęła koc… a moim oczom ukazał się ogromny portret w masywnej pozłacanej ramie. Na nim — ona sprzed lat, jej syn w wieku nastoletnim i zmarły ojciec mojego męża. Ciężki wizerunek, ciężka rama, ciężka atmosfera. Spojrzenia z obrazu jakby śledziły pokój. — Na błogosławieństwo — oznajmiła. — Nad małżeńskim łóżkiem musi wisieć obraz rodziny. Ma chronić. Przypominać o korzeniach. Zamarłam. Spojrzałam na męża. Uśmiechał się niepewnie, patrząc na swoje dawne ja. — Mamo… dziękujemy, ale to bardzo duże… i ten styl… to nie do końca nasze klimaty — próbował tłumaczyć. — Jaki styl?! — ucięła. — To rodzina! Rodzina jest najważniejsza! Mąż zamilkł. Spojrzał na mnie — pełna prośba w oczach. Potem na mamę — u niej zaś rozkaz. I jak zwykle wybrał ciszę. — Kochanie… mama to robi z dobrego serca. Powieśmy… jak nam nie podejdzie, potem zdejmujemy. Tylko iż to „potem” nigdy nie nadeszło Portret zawisł nad łóżkiem. I już tam został. Teściowa przychodziła w gości i pierwsze co robiła, to zaglądała do sypialni i kiwała z zadowoleniem głową. — O, teraz już jest rodzinnie. Mąż gwałtownie się przyzwyczaił. Do wszystkiego można się przyzwyczaić. On w końcu w ogóle przestał go zauważać. Ale dla mnie to nie był tylko obraz. To był znak. Przesłanie. Przypomnienie, iż choćby sypialnia nie jest w pełni „nasza”. Każdego ranka budził mnie ten portret. Kropla, która przelała czarę Na rodzinnej kolacji z okazji urodzin teściowej znów zaczęła mówić o „prawdziwych rodzinnych wartościach”. I przy wszystkich powiedziała: — Cieszę się, iż mój syn i jego żona mają swój dom. I ja też pomogłam — dodałam coś od siebie. Powiesili rodzinny portret w sypialni. Tak powinno być! Żeby rodzina była zawsze w pamięci! Wszyscy kiwali głowami, uśmiechali się. A mąż też kiwnął. Właśnie to kiwnięcie powiedziało mi wszystko. Zrozumiałam, iż jeżeli liczę na to, iż on postawi granicę — nie doczekam się. Woli święty spokój. choćby jeżeli ceną jest moje własne miejsce. Następnego dnia postanowiłam działać Znam fotografkę, która robiła nam zdjęcia ślubne. Miała jedno zdjęcie — prawie przypadkowe, ale takie wymowne: ja i mój mąż objęci, całujemy się, a w tle teściowa, częściowo w kadrze. Wygląda na to, jakby chciała wejść w kadr, ale jej się to nie udało — została na uboczu. Zaniosłam zdjęcie do zakładu. Zamówiłam je w rozmiarze takim, jak portret. I w identycznej — masywnej, pozłacanej ramie. Gdy przyszła w gości… oddałam jej gest Przy kolejnym jej przyjeździe, gdy w salonie znów pouczała, co „musi” być w każdym domu, przerwałam jej najgrzeczniej: — Mamusiu, też chcę dać Pani prezent. W podziękowaniu za troskę i zaangażowanie w nasz dom. Przyniosłam wielki pakunek i postawiłam przed nią. — Co to jest? — spytała podejrzliwie. — Proszę otworzyć. Zaraz Pani zrozumie. Rozwinęła tkaninę… i zobaczyła olbrzymie zdjęcie z naszego ślubu. Ja i mąż szczęśliwi na froncie. A ona — z boku kadru, ledwo widoczna. Pod zdjęciem napis: „Z miłością, 12 lipca”. Zapadła cisza. Teściowa pobladła, potem zaczerwieniła się. — Co to ma być?! — wycedziła. — Moje ulubione zdjęcie ślubne — powiedziałam łagodnie. — Zrozumiałam, iż portrety są ważne. Skoro Pani portret wisi u nas i przypomina o rodzinie, to to zdjęcie może wisieć u Pani — żeby pamiętać o naszym małżeństwie. Że Pani syn ma już własną rodzinę. I postawiłam wybór Oświadczyła, iż nie chce tego zdjęcia w swoim domu. Ja przytaknęłam: — Rozumiem. Skoro to nie pasuje do Pani mieszkania, to i Pani portret nie pasuje do naszej sypialni. Poszłam do sypialni, stanęłam na stołku i zdjęłam portret ze ściany. Zwróciłam się do niej: — Wybór należy do Pani. Albo oba portrety zostają. Albo oba znikają. Nie może być różnych zasad dla granic rodzin. Teściowa milczała przez kilka sekund. W końcu wycedziła przez zęby: — Dobrze… zdejmij go. Podałam portret mężowi: — Pomóż mamie schować go do komórki. Finał Następnego ranka ściana nad łóżkiem była pusta. I pierwszy raz od długiego czasu sypialnia znowu była nasza. Czasem sprawiedliwość nie przychodzi w krzyku. Czasem wystarczy pokazać komuś to, co sam robi… tylko z drugiej strony. A Ty jak byś się zachowała w tej sytuacji? Zniosłabyś „prezent” i wtrącanie się teściowej dla świętego spokoju… czy od razu postawiłabyś granicę — choćby ryzykując konflikt? Kto ma rację — synowa czy teściowa? I czy mąż powinien stanąć po stronie żony w takiej sytuacji?