Teściowa przyniosła swój „prezent” do naszej sypialni. Sypialnia była dokładnie taka, o jakiej marzyłam: jasne ściany w kolorze porannego nieba, szerokie okno z widokiem na mały skwerek, drewniane łóżko z zagłówkiem z jasnego dębu i niska komoda. Nic zbędnego. Cisza. Powietrze. Spokój. To było nasze miejsce — nasze pierwsze, prawdziwe, po latach wynajmu. Pachniało tu świeżą farbą, nowym tekstyliów i domowym ciepłem. Teściowa przyszła po raz pierwszy po remoncie i obejrzała wszystkie pomieszczenia spojrzeniem surowego inspektora. Poświęciła kilka pochwał, pokiwała głową z uznaniem, ale w jej oczach czaiło się coś innego — niezadowolenie. Jakby brakowało jej „własnego śladu”. — Ładnie, jasno — powiedziała w salonie. — Ale czegoś tu brakuje. Duszy. Wszystko takie… bezosobowe. Milczałam. Wiedziałam, iż „dusza” według niej to ciężkie meble, dywany i mnóstwo ozdób — dokładnie to, czego celowo unikaliśmy. Po tygodniu wróciła… z ogromnym pakunkiem Zaledwie siedem dni później teściowa pojawiła się znowu. Niosła w rękach duży zwój owinięty kocem. Jej twarz rozpromieniała, jakby przyszła ogłosić zwycięstwo. — Przyniosłam wam coś bardzo ważnego — oznajmiła uroczyście. — Szczególnie do sypialni. Nad łóżkiem jest pusto. Brak wykończenia! Rozwinęła pakunek… i zobaczyłam ogromny portret w ciężkiej, pozłacanej ramie. Na nim — ona sprzed lat, jej syn jako nastolatek i zmarły ojciec mojego męża. Ciężki obraz, ciężka rama, ciężka atmosfera. Spojrzenia z portretu zdawały się śledzić pokój. — Na błogosławieństwo — oświadczyła. — Nad małżeńskim łożem musi wisieć wizerunek rodziny. Ma chronić. Przypominać o korzeniach. Poczułam ścisk w żołądku. Spojrzałam na męża. Uśmiechał się niepewnie, patrząc na własną twarz z przeszłości. — Mamo… dziękujemy, ale to bardzo duże… i styl… nie do końca nasz — próbował powiedzieć. — Jaki styl?! — ucięła. — To jest rodzina! Rodziny się nie dyskutuje! Mój mąż zamilkł. Spojrzał na mnie — w moich oczach była prośba. Potem spojrzał na matkę — w jej oczach rozkaz. I jak zawsze, wybrał milczenie. — Kochanie… mama chce dobrze. Powieśmy… jak nam się nie spodoba, potem zdejmujemy. Ale „potem” nigdy nie nadeszło Portret zawisł nad łóżkiem. I został tam. Teściowa odwiedzała nas i za każdym razem najpierw zaglądała do sypialni i kiwała zadowolona głową. — Widzisz! Teraz to jest prawdziwie rodzinne. Mój mąż gwałtownie się przyzwyczaił. Człowiek przywyka do wszystkiego. Z czasem przestał go dostrzegać. Ale dla mnie to nie był tylko obraz. To był znak. Wiadomość. Przypomnienie, iż choćby nasza sypialnia nie jest całkiem „nasza”. Codziennie rano budziłam się i pierwsze, co widziałam, to ten portret. Ostatnia kropla Podczas rodzinnej kolacji z okazji urodzin teściowej znów mówiła o „prawdziwych wartościach rodzinnych”. I przy wszystkich oznajmiła: — Cieszę się, iż mój syn i synowa mają dom. A ja pomogłam — wniosłam coś od siebie. Powiesili rodzinny portret w sypialni. Tak trzeba! Żeby pamiętać, co ważne! Wszyscy pokiwali głowami, uśmiechali się. Mój mąż też pokiwał. To właśnie to kiwnięcie głową pokazało mi wszystko. Zrozumiałam, iż jeżeli będę czekać, aż on postawi granicę — to się nie stanie. Wolał spokój za wszelką cenę. choćby kosztem mojego własnego miejsca. Następnego dnia postanowiłam działać Mam przyjaciółkę fotografkę, która robiła nam ślubne zdjęcia. Miała jedno — prawie przypadkowe, ale bardzo wymowne: ja i mąż się obejmujemy i całujemy, a w tle widać teściową, częściowo w kadrze. Wygląda, jakby próbowała się wcisnąć na zdjęcie, ale nie wyszło — została z boku, trochę „na marginesie”. Zaniosłam zdjęcie do atelier. Zamówiłam wydruk w tym samym rozmiarze co portret. I w takiej samej ramie — pozłacanej, masywnej, demonstracyjnej. Gdy pojawiła się u nas… oddałam gest Przy jej kolejnej wizycie, gdy w salonie opowiadała, co „powinno” być w każdym domu, przerwałam najgrzeczniej: — Teściowo, ja też mam prezent. W podziękowaniu za troskę i udział w naszym domu. Wyciągnęłam duży pakunek i postawiłam przed nią. — Co to takiego? — spytała podejrzliwie. — Proszę otworzyć. Zrozumie Pani. Rozwinęła materiał… i zobaczyła wielką fotografię ze ślubu. Ja i mąż szczęśliwi na pierwszym planie. Ona — z boku, ledwo widoczna. Pod zdjęciem widniał napis: „Z miłością, 12 lipca” Zapadła cisza. Teściowa pobladła, potem się zaczerwieniła. — Co to ma być?! — wysyczała. — Moje ulubione ślubne zdjęcie — odpowiedziałam spokojnie. — Zrozumiałam, iż portrety są ważne. Skoro Pani portret wisiał u nas i przypominał o rodzinie, ten stanie u Pani i będzie przypominał o naszym ślubie. Że syn pani ma swoją rodzinę. I wtedy postawiłam ultimatum Powiedziała, iż nie chce tego w domu. Kiwnęłam głową: — Rozumiem. W takim razie zachowajmy sprawiedliwość — jeżeli to zdjęcie nie jest odpowiednie do Pani domu, to i portret nie pasuje do naszej sypialni. Weszłam do sypialni, stanęłam na stołku i zdjęłam portret ze ściany. Odwróciłam się do niej: — Proszę wybrać. Albo oba portrety zostają. Albo oba znikają. Nie może być dwóch różnych zasad dla tej samej granicy. Teściowa milczała kilka sekund. Potem tylko syknęła cicho przez zaciśnięte zęby: — Dobrze… zdejmij go. Podałam portret mężowi: — Pomóż mamie schować go do piwnicy. Finał Następnego ranka ściana nad łóżkiem była pusta. I pierwszy raz od dawna sypialnia znów była naprawdę nasza. Czasem sprawiedliwość nie przychodzi poprzez kłótnię. Czasem wystarczy pokazać komuś jego własne działania… z drugiej strony lustra. A Ty co byś zrobiła na moim miejscu? Czy zniosłabyś „prezent” i ingerencję teściowej dla świętego spokoju… czy od razu ustaliłabyś granicę — choćby ryzykując konflikt? Kto ma rację — synowa czy teściowa? I czy mąż powinien stanąć po stronie żony w takiej sytuacji?