Nazywam się Tomasz Wrona, mam czterdzieści trzy lata i prowadzę warsztat lakierniczy na Bielanach we Wrocławiu. Piszę to, bo chcę, żeby ktoś wreszcie wysłuchał mojej wersji, a nie tylko tej, którą opowiada Marta.
Tamtej nocy telefon zadzwonił o drugiej czternaście. Nie mój. Jej. Leżała obok, telefon wibrował na szafce nocnej przy budziku, który zawsze stawiała pod takim samym kątem, jakby to miało znaczenie. Odebrałem, bo bałem się, iż to coś z jej matką — teściowa od pół roku miała problemy z sercem i mieszkała sama w Oławie.
— Halo? — powiedziałem.
Cisza po drugiej stronie trwała chwilę dłużej, niż powinna. Potem głos, który znałem, bo słyszałem go na każdym rodzinnym obiedzie od jedenastu lat.
— Tomek? A gdzie Marta?
To była teściowa, Halina. Nie zapytała, czy coś się stało. Nie zapytała, czy Marta śpi. Zapytała tak, jakby wiedziała, iż akurat w tym momencie powinna rozmawiać z córką, nie ze mną — jakby mój głos w tym telefonie był czymś niewłaściwym.
Oddałem telefon Marcie. Nie słyszałem całej rozmowy, bo wyszedłem do kuchni zapalić czajnik, ale usłyszałem jedno zdanie, które Marta powiedziała ściszonym głosem, odwrócona do okna:
— Mamo, jeszcze nie teraz. Jeszcze nie wiem, co robić z warsztatem.
Z warsztatem. Nie ze mną — z warsztatem.
Tu muszę wrócić trzy miesiące wcześniej. Mój ojciec zmarł w styczniu i warsztat, który prowadził przez dwadzieścia osiem lat, zapisał na mnie w testamencie — cały, bez podziału, bo mama odeszła wcześniej i nie miałem rodzeństwa. Marta od tamtej pory zaczęła mówić inaczej. Nie wprost. Nigdy wprost. Pytała, czy "nie lepiej by było dopisać ją jako współwłaścicielkę, na wypadek czegoś". Mówiła to przy kawie, przy telewizorze, kiedy akurat szedł jakiś program o testamentach. Zawsze przy czymś innym, nigdy jako osobna rozmowa.
A ja się wycofywałem. Nie dlatego, iż nie ufałem Marcie — tylko dlatego, iż to było jedyne, co po ojcu zostało w moich rękach, i czułem, iż oddanie połowy na papierze to jak oddanie połowy jego. Głupie, wiem. Ale tak czułem.
Tamtej nocy po rozmowie z Haliną Marta nie wróciła do łóżka od razu. Stała w kuchni, w tej samej piżamie w drobne grochy, którą kupiła na wyprzedaży w Smyku jeszcze przed ciążą z naszym młodszym, i mieszała łyżeczką herbatę, której nie piła. Łyżeczka stukała o brzeg kubka — raz, drugi, trzeci — zbyt długo na zwykłe mieszanie cukru.
— Mama się o nas boi — powiedziała, kiedy wszedłem.
— O nas, czy o warsztat?
Nie odpowiedziała. Odstawiła kubek na blat, cicho, i wytarła dłonią ślad po herbacie, który i tak był niewidoczny.
Przez następny tydzień zacząłem zwracać uwagę na rzeczy, które wcześniej puszczałem bokiem. Na to, iż Halina dzwoniła prawie codziennie, zawsze po dwudziestej pierwszej, kiedy dzieci już spały i można było mówić swobodnie. Na to, iż kiedyś, szukając ładowarki, znalazłem w szufladzie Marty wydrukowany formularz z urzędu — wniosek o wpis zmiany we współwłasności nieruchomości, pusty, choćby nie wypełniony, ale leżący tam, czekający. Na to, iż kolega z warsztatu, Grzesiek, który naprawiał Marcie ogumienie w aucie, wspomniał mi przypadkiem, iż "pani Halina pytała go, ile taki warsztat może być wart na rynku".
Nie krzyczałem. Nie urządzałem scen. Zapytałem tylko raz, przy kolacji, patrząc jej w oczy:
— Marta, czy twoja mama rozmawia z tobą o tym, żebym zapisał ci udziały w warsztacie?
Nabiła na widelec kawałek pieroga, który akurat stygł na talerzu, i odłożyła widelec z powrotem, nie dotykając jedzenia.
— Ona po prostu się o nas martwi. Mówi, iż jeżeli coś ci się stanie, ja z dzieciakami zostanę bez niczego.
— A gdybym umarł jutro, to warsztat i tak przejdzie na ciebie i dzieci. Jesteśmy małżeństwem, Marta. Po co to dopisywanie na papierze teraz?
— Bo mama mówi, iż papier to papier, a uczucia się zmieniają.
Odłożyłem widelec na talerz, głośniej niż chciałem, i wyszedłem na podwórko zapalić papierosa, którego nie paliłem od trzech lat.
Powiedziałem jej wtedy, żeby się spakowała i pojechała na kilka dni do matki — żeby tam, razem, dogadały się, co adekwatnie chcą. Nie wyrzucałem jej z domu jak w jakimś filmie — po prostu chciałem przestać słuchać tej rozmowy przy kolacji, kiedy niby mówimy o tym samym, a ona cały czas myśli coś innego.
Wyjechała. Zabrała tylko walizkę i dzieci na weekend do babci w Oławie, tam gdzie pachnie zawsze rosołem i starym drewnem w sieni, bo dom Haliny stoi od lat niemalowany. Przez tydzień nie dzwoniłem.
Dzwonek do drzwi usłyszałem w sobotę po południu. Nie Marta — Halina, we własnej osobie, w tym samym beżowym płaszczu, w którym przyjechała na nasz ślub jedenaście lat temu.
— Tomku, musimy pogadać — powiedziała, jakby to ona była stroną pokrzywdzoną.
Usiadła w kuchni, nie czekając na zaproszenie, i zaczęła mówić o "zabezpieczeniu przyszłości córki", o tym, iż "mężczyźni czasem robią głupoty, a kobieta musi mieć coś swojego". Słuchałem jej dziesięć minut, aż w końcu wstałem, wziąłem z szuflady ten sam niewypełniony formularz, który znalazłem wcześniej, i położyłem go na stole między nami.
— Ten papier nie zostanie podpisany. Ani teraz, ani za rok. Warsztat jest po moim ojcu i zostanie mój, a jeżeli Marta chce w nim udziału, to dostanie go wtedy, kiedy sama, bez pani telefonów o drugiej w nocy, przyjdzie i o tym ze mną porozmawia. Nie pani.
Halina zbielała, ale nic nie powiedziała. Wyszła bez słowa, zostawiając za sobą zapach wody kolońskiej, którą zawsze się przesadnie skrapiała.
Marta wróciła dwa dni później, sama, bez dzieci — zostawiła je jeszcze na trochę u matki. Siedzieliśmy w tej samej kuchni, gdzie na stole wciąż leżał ten formularz, teraz pogięty od ciągłego przesuwania.
— Mama przyjechała do ciebie — powiedziała, nie pytając, tylko stwierdzając.
— Wiem. Powiedziałem jej to, co powinienem powiedzieć tobie dawno temu.
Nie przepraszała od razu, nie płakała, nie urządzała scen. Siedziała, kręcąc w rękach ten sam kubek po herbacie z tamtej nocy. Po długiej chwili powiedziała tylko:
— Boję się, Tomek. Boję się, iż jeżeli coś się stanie, zostanę z niczym, a mama cały czas mi to powtarza, aż zaczęłam w to wierzyć.
Nie powiedziałem nic. Wziąłem jej kubek, wylałem zimną herbatę do zlewu i nastawiłem czajnik na nowo. Siedzieliśmy tak jeszcze długo, aż za oknem zrobiło się jasno.
Dziś, pół roku później, warsztat wciąż jest zapisany tylko na mnie — ale u notariusza mamy sporządzony odrębny dokument: testament wzajemny, w którym to ja, z własnej woli, zapisałem Marcie i dzieciom pełne prawo do warsztatu w razie mojej śmierci. Halina przestała dzwonić po dwudziestej pierwszej. Ten formularz ze skarbówki wziąłem, zgniotłem w kulkę i wrzuciłem do kosza na papier przy warsztacie, obok puszek po lakierze.
