Tego nikt nie mówi o połogu, ale my Ci powiemy

Kiedy dziecko przychodzi na świat, uwaga otoczenia gwałtownie przenosi się z ciąży na noworodka. To naturalne, iż centrum staje się maluch – ale w tym wszystkim łatwo zapomnieć o sobie. Tymczasem okres po porodzie to czas, w którym Twoje ciało i psychika przechodzą ogromną zmianę i również potrzebują troski.

Co to jest połóg?

Połóg trwa zwykle od sześciu do dwunastu tygodni po porodzie. W tym czasie organizm wraca do równowagi po ciąży, a Ty możesz doświadczać zarówno zmian fizycznych, jak i emocjonalnych.

Każda mama jest inna, więc każdy połóg również. Różni się zarówno czasem trwania, jak i rodzajem, liczbą czy natężeniem objawów. Niektóre ekspertki i eksperci uważają nawet, iż pełna regeneracja może trwać choćby do 12 miesięcy.

W tym okresie wiele kobiet ma poczucie, iż nie do końca rozpoznaje siebie. Ciało może wydawać się obce, emocje bardziej intensywne, a zmęczenie – zarówno psychiczne, jak i fizyczne – przytłaczające.

Wiele kobiet wspomina źle połóg, ale o tym nie mówi, bo to od dawna temat tabu. W centrum uwagi jest przecież nowo narodzone dziecko, a o samopoczucie kobiety mało kto pyta. Czas to zmienić. Oto rzeczy, które dzieją się podczas połogu, a o których prawie nikt nie uprzedza.

Relacja z dzieckiem

Budowanie więzi z dzieckiem nie dzieje się w próżni. W dużej mierze zależy od tego, czy masz przestrzeń na regenerację i czy możesz liczyć na wsparcie bliskich – zwłaszcza w pierwszych miesiącach po porodzie.

Nikt nie mówi wprost, iż można mieć dziecko w ramionach i jednocześnie czuć się zagubioną, pustą, czy nieswojo. Możesz czuć też głęboki smutek i przemęczenie w „teoretycznie” szczęśliwym okresie. I jak o tym wszystkim myślisz, to zamiast się cieszyć jest ci tylko gorzej.

To nie znaczy, iż jesteś złą matką. To może być baby blues (fizjologiczny, mija samoistnie), ale może to też być sygnał, iż potrzebujesz wsparcia specjalisty_tki. Jedno i drugie jest uprawnione

Dbanie o siebie nie jest luksusem ani egoizmem – to istotny element rodzicielstwa. Pomaga zarówno Tobie, jak i dziecku.

Twoje ciało po porodzie

Możliwe, iż Twoje ciało nie wróci dokładnie do tego, jak wyglądało i funkcjonowało przed ciążą. Jednak około trzech miesięcy po porodzie wiele osób zaczyna znów czuć się bardziej „sobą”.

Wynika to m.in. z faktu, iż gospodarka hormonalna stopniowo się stabilizuje – zwykle w ciągu 6–12 tygodni. Wraz z tym zmienia się także samopoczucie, a ciało i umysł zaczynają wracać do znanego rytmu.

Czego możesz się spodziewać w połogu?

Po porodzie ciało przechodzi przez szereg zmian:

• Skurcze macicy – macica stopniowo obkurcza się do rozmiaru sprzed ciąży, co może powodować bóle przypominające skurcze. Pomocne mogą być leki przeciwbólowe dostępne bez recepty, ciepło lub pasy podtrzymujące brzuch.
• Krwawienie połogowe – przez kilka tygodni (nawet do sześciu) możesz mieć krwiste upławy, tzw. odchody połogowe. W tym czasie zaleca się stosowanie podpasek zamiast tamponów.
• Uczucie jakby coś „wypadało” – kilka tygodni po porodzie wiele kobiet opisuje nieprzyjemne uczucie parcia lub wrażenie, iż coś się obniżyło w okolicach krocza. To normalne przejściowe uczucie u większości kobiet – po kilku tygodniach wszystko powinno wrócić do normy. jeżeli jednak objaw jest silny, utrzymuje się lub nasila warto skonsultować się z ginekologiem_żką, położną, fizjoterapeutką uroginekologiczną. To może być sygnał, iż dno miednicy potrzebuje rehabilitacji.

• Bolesność okolic intymnych lub brzucha

Krocze po porodzie jest obolałe, mogą się nasilić, albo pojawić hemoroidy, a ze względu na konieczność ponownego parcia wiele kobiet boi się tej pierwszej wizyty w toalecie i na wszelkie możliwe sposoby odsuwa ją w czasie. A to oczywiście tylko pogarsza sprawę. Kobiety, które miały nacinane krocze, boją się, iż w trakcie wypróżnienia pękną im szwy. Szwy nie pękną, a wypróżnienie jest konieczne i im szybciej do niego dojdzie, tym lepiej.

• Powrót do seksu – często zaleca się wstrzymanie współżycia przynajmniej do wizyty kontrolnej po około sześciu tygodniach. W praktyce wiele osób potrzebuje więcej czasu, by być gotową fizycznie i psychicznie.

Jeśli pojawia się ból, podejrzenie blizn lub trudne gojenie, warto skonsultować się z lekarzem przed powrotem do aktywności seksualnej.

Około sześciu tygodni po porodzie krwawienie zwykle ustaje, ale zmiany hormonalne – zwłaszcza spadek estrogenu – mogą powodować suchość pochwy i większą wrażliwość tkanek. To może utrzymywać się dłużej, szczególnie podczas karmienia piersią. W takich sytuacjach pomocne mogą być lubrykanty i preparaty nawilżające.

• Antykoncepcja – jeżeli planujesz powrót do współżycia, pamiętaj o zabezpieczeniu. Antykoncepcję hormonalną warto rozpocząć odpowiednio wcześniej.
• Obrzmiałe i bolesne piersi – szczególnie przy karmieniu piersią. Częste przystawianie dziecka i ciepłe okłady mogą przynieść ulgę.
• Zmęczenie – to efekt zarówno zmian hormonalnych, jak i niedoboru snu. jeżeli to możliwe, odpoczywaj wtedy, gdy śpi dziecko, zamiast nadrabiać obowiązki.
• Nadmierna potliwość – w pierwszych dniach po porodzie ciało pozbywa się nadmiaru wody, możesz wydalać choćby do 3 litrów moczu na dobę i obficie się pocić. Budzisz się kompletnie mokra i nie, to nie gorączka. Wiele mam narzeka, iż po porodzie mocno się pocą. Zdarza im się budzić kilka razy w nocy z mokrą koszulą. To nie choroba: mokre poty pojawiają się w połogu ze względu na usuwanie przez organizm zgromadzonego nadmiaru wody i stabilizację gospodarki hormonalnej. Ten objaw u większości kobiet ustępuje w ciągu czterech tygodni.
• Hemoroidy – to uciążliwa dolegliwość, która dotyczy większości kobiet w trakcie połogu, są związane z parciem przy porodzie oraz z zaparciami. Dolegliwości mogą być bardzo silne, pacjentki zgłaszają silny ból w okolicy odbytu, przez który czasami nie mogą choćby siedzieć.
• Zmiany skórne i wypadanie włosów – niektóre osoby doświadczają trądziku lub przejściowej utraty włosów. To zwykle efekt hormonów i najczęściej ustępuje po kilku miesiącach.

Połóg a zdrowie psychiczne

Po porodzie gospodarka hormonalna ulega poważnym zmianom: gwałtownie spada stężenie hormonów, które utrzymywały się na wysokim poziomie w trakcie ciąży. Ponieważ niektóre z nich wpływają na dobry nastrój, ich spadek może prowadzić do tzw. baby blues lub choćby depresji poporodowej. Czego możesz się spodziewać?

• Wahań nastroju – baby blues to nie słabość, tylko fizjologia. Smutek poporodowy występuje u około 85% kobiet. Cechuje się zmiennością emocjonalną, obniżeniem nastroju, uczuciem lęku i zmęczeniem, atakami płaczu. Najczęściej pojawia się między 2. a 5. dobą i mija samoistnie w ciągu 2-3 tygodni. jeżeli jesteś blisko mamy obserwuj jej zachowanie – baby blues bez wsparcia może przejść niezauważalnie w depresję.
• Depresji poporodowej – poważnego zaburzenia, które wymaga leczenia. Może objawiać się poczuciem pustki, silnym smutkiem czy choćby myślami o skrzywdzeniu siebie lub dziecka. Szacuje się, iż jej częstość wśród kobiet wynosi od 10 do 16%, choć niektóre badania sugerują znacznie wyższy odsetek. Pojawia się zwykle między 2. a 8. tygodniem po porodzie, ale może rozwijać się także później – choćby do roku po narodzinach dziecka.
• Psychozy poporodowej – rzadkiego, ale bardzo poważnego stanu, który może powodować urojenia, halucynacje czy obsesyjne myśli związane z dzieckiem. Wymaga natychmiastowej pomocy medycznej.

Jeśli smutek nie mija albo trudno Ci nawiązać więź z dzieckiem, nie czekaj – warto jak najszybciej poszukać wsparcia. Wczesne leczenie znacząco przyspiesza powrót do równowagi.

Wiele osób odczuwa wstyd lub poczucie winy związane z trudnymi emocjami po porodzie. Część próbuje „przeczekać” ten stan, licząc, iż minie sam. Tymczasem to nie kwestia siły czy charakteru – depresja poporodowa to poważne zaburzenie, które wymaga pomocy.

Pierwszym krokiem może być rozmowa z lekarzem rodzinnym, ginekologiem lub innym specjalistą. To oni mogą pomóc znaleźć odpowiednie wsparcie i zaplanować dalsze leczenie.

Dlaczego połóg bywa trudniejszy niż ciąża?

Poród ma swój koniec. Połóg nie jest aż tak wyraźnie ograniczony w czasie.

Połóg jako czas obfitujący w zmiany hormonalne oraz fizyczne jest bardzo trudny choćby wtedy, gdy kobieta zdawała sobie sprawę z jego nadejścia. Hormony i zmęczenie determinują pojawianie się ambiwalentnych uczuć. Z jednej strony euforia z narodzin dziecka, z drugiej ogrom nowych obowiązków, który bywa przytłaczający.

Do tego dochodzi presja społeczna, oczekiwanie, iż będziesz promieniować szczęściem, gwałtownie wróci do siebie, a karmienie pójdzie jak z płatka. Tymczasem Ty możesz ledwo siedzieć, płakać bez powodu i nie wiedzieć, dlaczego Twoje dziecko krzyczy.

Co naprawdę pomaga?

• Odpoczynek – wysypiaj się, kiedy dziecko śpi albo jest pod opieką kogoś innego.
• Pomoc bliskich – nie odmawiaj, proś konkretnie.
• Wizyty położnej środowiskowej – jesteś do nich uprawniona i to bezpłatnie w ramach NFZ.
• Kontrola ginekologiczna po 6 tygodniach – obowiązkowo.
• Szczerość – jeżeli czujesz, iż coś jest nie tak, mów o tym. Swojej położnej, lekarce, partnerce/partnerowi. Przygotuj bliskich, iż możesz czuć smutek. euforia z posiadania dziecka nie wyklucza depresji.