Te roczniki mogą dostać wcześniejszą emeryturę z ZUS. Sam wiek jednak nie wystarczy

Nie chodzi jednak o świadczenie dla wszystkich z tych roczników, ale o rozwiązanie przewidziane dla osób, które pracowały w szczególnych warunkach albo w szczególnym charakterze i spełniają kilka ważnych warunków jednocześnie.

Nie każdy z roczników 1949–1968 ma automatyczne prawo do świadczenia

W praktyce chodzi o wcześniejszą emeryturę przewidzianą dla osób urodzonych po 31 grudnia 1948 r., które mogą skorzystać z przepisów przejściowych, jeżeli odpowiednio wcześnie wypracowały wymagany staż. ZUS wskazuje wprost, iż to rozwiązanie dotyczy osób urodzonych po 31 grudnia 1948 r., które spełnią warunki określone dla wcześniejszych emerytur, w tym emerytury z tytułu zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze.

Kluczowa jest data 1 stycznia 1999 roku

Najważniejszy warunek dotyczy stażu na konkretny moment. ZUS podaje, iż aby skorzystać z wcześniejszej emerytury na podstawie art. 184 ustawy emerytalnej, trzeba mieć na 1 stycznia 1999 r. co najmniej 20 lat okresów składkowych i nieskładkowych w przypadku kobiet albo 25 lat w przypadku mężczyzn. Na ten sam dzień trzeba też posiadać wymagany okres pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze.

Sam staż ogólny nie wystarczy. Liczy się też rodzaj pracy

ZUS wyjaśnia, iż wcześniejsza emerytura nie przysługuje za każdy rodzaj zatrudnienia. Chodzi o pracę w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, czyli taką, która była objęta odpowiednimi wykazami i dawała prawo do obniżonego wieku emerytalnego. Dodatkowo taka praca musi być wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku. ZUS zaznacza też, iż do tego stażu nie wlicza się pracy wykonywanej na pół etatu, na zleceniu ani w ramach działalności gospodarczej.

Trzeba osiągnąć obniżony wiek emerytalny

Samo posiadanie dawnego stażu jeszcze nie wystarcza. ZUS wskazuje, iż trzeba również osiągnąć obniżony wiek emerytalny przewidziany dla danego rodzaju pracy według wcześniejszych przepisów. To właśnie dlatego nie ma jednej uniwersalnej granicy wieku dla wszystkich zainteresowanych — zależy ona od rodzaju zatrudnienia i podstawy prawnej.

Ważna jest też sprawa OFE

Kolejny warunek dotyczy członkostwa w otwartym funduszu emerytalnym. ZUS podaje, iż osoba ubiegająca się o wcześniejszą emeryturę na podstawie art. 184 musi nie być członkiem OFE albo złożyć wniosek o przekazanie środków z OFE na dochody budżetu państwa za pośrednictwem ZUS. To jeden z warunków formalnych, o których wiele osób zapomina.

To nie to samo co emerytura pomostowa

Wiele osób myli wcześniejszą emeryturę dla roczników 1949–1968 z emeryturą pomostową. Tymczasem ZUS traktuje je jako dwa różne rozwiązania. Emerytura pomostowa przysługuje osobom urodzonym po 31 grudnia 1948 r., które mają co najmniej 15 lat pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, odpowiedni staż ogólny oraz wykonywały taką pracę także po 31 grudnia 2008 r. W tym przypadku wymagany wiek wynosi co najmniej 55 lat dla kobiet i 60 lat dla mężczyzn.

A jeżeli ktoś nie spełni warunków do wcześniejszej emerytury

ZUS przewiduje jeszcze jedno rozwiązanie dla części osób, które pracowały w szczególnych warunkach, ale nie uzyskały prawa do wcześniejszej emerytury ani emerytury pomostowej. To rekompensata, czyli dodatek do kapitału początkowego, który zwiększa podstawę obliczenia zwykłej emerytury. Aby ją dostać, trzeba wykazać co najmniej 15 lat takiej pracy przed 1 stycznia 2009 r. i złożyć wniosek o emeryturę w powszechnym wieku emerytalnym.

Jak złożyć wniosek do ZUS

Osoba ubiegająca się o emeryturę powinna złożyć formularz EMP, czyli wniosek o emeryturę. ZUS udostępnia też formularz ERP-6, który służy do wykazania okresów składkowych i nieskładkowych. W praktyce potrzebne są także dokumenty potwierdzające zatrudnienie, charakter wykonywanej pracy i wynagrodzenie, jeżeli nie znajdują się już w aktach ZUS.

W razie odmowy można się odwołać

Jeśli ZUS wyda decyzję odmowną, można się od niej odwołać do sądu. Takie odwołanie składa się za pośrednictwem ZUS w terminie miesiąca od doręczenia decyzji. To ważne, bo w sprawach dotyczących pracy w szczególnych warunkach często najważniejsze znaczenie mają dokumenty z zakładu pracy, świadectwa i dokładny opis obowiązków na stanowisku.