Słuchaj, muszę ci coś opowiedzieć Mój syn nie odezwał się przez trzy miesiące. Myślałam najpierw, iż pochłonęła go praca, no wiesz, duże miasto, młody człowiek w Warszawie, ciągłe projekty, spotkania, terminy. Ale w końcu zebrałam się na odwagę, nie mówiąc nic nikomu, wsiadłam do autobusu do Poznania, bo już nie mogłam dłużej znieść tej – wiesz, takiej wiszącej niepewności. I wyobraź sobie: drzwi otwiera mi obca babka! choćby nie wiedziała, kim jestem, i mówi, iż tu mieszka od pół roku.
Jak tej majowej soboty nie wsiadłabym do autobusu na dworcu w Kielcach, to chyba do dziś łudziłabym się, iż Tomek po prostu nie może zadzwonić, bo taki zapracowany chłopak jest.
Tylko wsiadłam. I to, co zobaczyłam pod jego mieszkaniem O ja cię, świat stanął mi na głowie.
Zaczęło się w sumie banalnie: Tomek dzwonił w każdą niedzielę, tak koło południa, kiedy u mnie w garnku dochodził rosół, a on popijał kawę w swojej kawalerce na Głogowskiej. W tygodniu czasem wysłał SMS-a pytał, czy pękło mi ciśnienie, czy byłam już u kardiologa, a może czy Hela z drugiego piętra znów awanturuje się przez ścianę. Małe, codzienne sprawy. Po tym jak Krzysiek odszedł, te rozmowy to było dla mnie jak tlen. Jedyne oparcie.
Mam już sześćdziesiąt jeden lat, czwarty rok jestem wdową, za sobą ponad trzydziestoletni staż pracy w wydziale geodezji w urzędzie miasta. A potem cisza. Tylko te niedzielne rozmowy w pustym już mieszkaniu, wypełniające ciszę, na którą nigdy się nie godziłam.
Aż przestał dzwonić w maju.
Na początku olałam. Pierwszy tydzień, pewnie zapomniał, myślę sobie. Piszę SMS: odpisuje: Strasznie dużo mam roboty, oddzwonię. No, jasne, nie oddzwonił. Drugi tydzień to samo: krótka odpowiedź, żadnych konkretów. Trzeci tydzień: już choćby SMS-a nie dostałam. Pisałam znowu, nie odpisywał. Pisał dopiero po kilku ładnych godzinach i jakoś tak sucho, jakby ktoś mu trzymał pistolet przy skroni.
I wtedy Jadzia ta, z którą chodzę na gimnastykę do naszego domu kultury stawia sprawę jasno:
Grażynko, jedź do niego. Coś się dzieje niefajnego.
Pewnie dziewczynę ma, może nie chce się chwalić próbowałam wybielać sytuację bardziej chyba przed sobą niż przed nią.
To tym bardziej by się odezwał wzruszyła tylko ramionami.
Ale ja odkładałam. Bo Tomek nie lubił niespodzianek. Jak jeszcze Krzysiek żył i wpadliśmy raz z wizytą, miał taką minę, jakbyśmy zastali go w łóżku z gołębiem. I cały dzień się później łamał, iż miał bałagan. Lubił swój spokój i swój układ. I ja to rozumiałam. A może tylko sobie wmawiałam.
Ale w sierpniu coś we mnie pękło. Kupiłam bilet na autobus Kielce-Poznań, trzy godziny na trasie. Wzięłam ze sobą swój dżem morelowy i, jak zawsze, sernik Tomek za nim przepada, od podstawówki mu piekłam na urodziny. W drodze układałam w głowie, co mu powiem. Że tęsknię. Że nie musi codziennie dzwonić, ale raz na tydzień? Bez przesady. Matka to nie klamka, ale fajnie wiedzieć, iż pamięta.
Wchodzę na klatkę koło trzeciej po południu. Trzecie piętro, drzwi po prawej te z brązową wycieraczką Witamy, co mu kupiłam na parapetówkę.
Nie ma wycieraczki.
Leży jakaś szara mata. Naciskam dzwonek. Otwiera kobieta młoda, może z trzydzieści lat, krótkie, ciemne włosy, dres, kubek herbaty. Pytam spokojnie: Dzień dobry, szukam Tomka Janickiego.
Zmierzyła mnie uważnie.
Nie mieszka tutaj żaden Tomek. Od pół roku wynajmuję to mieszkanie.
I tak stoję w tym korytarzu, z sernikiem w siatce i słoikiem dżemu, i nie mogę złapać tchu. Kobieta potem dowiedziałam się, iż to była Angelika zaprosiła mnie do środka, bo, cytuję, wyglądałam jakby miała mi zaraz wrócić dusza.
Zaglądam wnętrze zupełnie inne. Meble, firanki, kolor ścian, choćby lodówka w innym miejscu. Ani śladu Tomka.
Angelika powiedziała mi, iż wynajmuje to przez agencję nieruchomości. Właściciela na oczy nie widziała, wszystko załatwiała przez pośrednika. Dała mi numer. Zadzwoniłam tam z jej wersalki tej, na której jeszcze pół roku wcześniej Tomek czytał mi swoją nową książkę.
Facet w biurze przyznał, iż Tomasz Janicki w lutym podpisał umowę, żeby mieszkanie komuś wynająć. Adres do korespondencji? Nie zostawił. Przelewy opłacane regularnie z konta w polskim banku, tyle mogą mi powiedzieć.
Wróciłam do Kielc ostatnim autobusem. Nie byłam w stanie płakać. Nic. Jakby gdzieś wyłączyli emocje. Mój jedyny syn, ten, który trzymał mnie pod rękę na pogrzebie Krzyśka, pomagał składać PIT, słuchał moich narzekań na bolące kolano wynajął swoje mieszkanie komuś obcemu, wyprowadził się i choćby nie dał mi znać.
Czekałam jeszcze trzy dni, może sam zadzwoni, napisze. Nic. W końcu wysłałam SMS: Byłam w Poznaniu. Wiem, iż nie mieszkasz już na Głogowskiej. Zadzwoń, proszę.
I oddzwonił po godzinie. Po raz pierwszy od miesięcy słyszę jego głos, nie nagranie.
Mamo, przepraszam. Powinienem powiedzieć.
Gdzie jesteś, Tomek?
Cisza. Długa, taka, iż aż szumiało mi w uszach.
We Wrocławiu. Od marca. Pracuję w firmie informatycznej.
Usiadłam przy kuchennym stole. Za oknem Hela suszyła pranie na balkonie, wszystko wokół tak zwyczajne, a ja miałam w środku kocioł.
Mówił długo. O tym, iż po śmierci taty się zwyczajnie podłamał. Że moje telefony, życzenia, pytania choć dobrze chciałam za bardzo mu ciążyły. Że nie potrafił powiedzieć tego wprost, bo nie umiał mnie zranić. Więc, głupi, po prostu uciekł.
Czułem, iż jeżeli nie wyjadę, to się uduszę powiedział cicho. Nie przez ciebie, mamo. Po prostu miałem być tą podporą po tacie, wypełnić tę pustkę, a nie dawałem rady.
Chciałam krzyczeć, iż nigdy nie prosiłam, żeby był wszystkim naraz. Ale jak pomyślałam szczerze, to sobie przypomniałam, jak każdą niedzielę opowiadałam mu o wszystkim. Lekarzach, rachunkach, choćby o tym, co powiedziała Hela. Jakby był nie synem, tylko partnerem od życia.
Nie powiedziałam tego na głos. Jeszcze nie mogłam.
Przyjedź na święta tylko tyle.
Przyjadę, mamo. Obiecuję.
I tak siedziałam na tej kuchni strasznie długo, sama, z tym sernikiem na blacie, który miałam zawieźć do Poznania. W końcu zjadłam sama kawałek zawsze mi wychodził.
Tomek wrócił na Wigilię. Siedział naprzeciwko mnie, przy tym samym stole, co jego tata, ale już nie jako zastępstwo, tylko dorosły facet, który czasem też nie daje rady. O wyjeździe do Wrocławia nie rozmawialiśmy może przyjdzie na to czas. Albo i nie.
Jadzia pyta czasem, czy mu wybaczyłam. Sama nie wiem. Wiem tylko, iż jak teraz dzwoni w niedzielę bo dzwoni już znowu regularnie staram się rozmawiać krócej. I częściej pytam, co u niego, a o sobie mówię mniej. Niedużo to, ale zawsze coś.
Czasem najtrudniejsze, co można dać dorosłemu dziecku jako matka, to pozwolić mu odejść. choćby jeżeli sama się tego nigdy nie nauczyłaś.
