Mam sześćdziesiąt cztery lata i od osiemnastu miesięcy co sobotę chodzę na śniadanie sama. Nazywam się Halina, mieszkam w Poznaniu na Jeżycach, od trzydziestu sześciu lat jestem żoną Zenona. Dzieci dawno wyfrunęły: syn do Wrocławia, córka aż do Dublina. Zostaliśmy we dwoje w mieszkaniu na trzecim piętrze, gdzie rano słychać tramwaj numer pięć skręcający na Kościelną.
Żyjemy razem zwyczajnie. Robimy zakupy na targu na Wildzie, chodzimy na spacery nad Wartą, w niedziele jemy obiad u syna albo on u nas. Nie uciekałam od Zenona, kiedy zaczęłam te śniadania. To się po prostu zdarzyło.
Pewnej soboty Zenon wyszedł wcześnie na kręgle z kolegami z osiedla, miał wrócić dopiero koło pierwszej. Wyszłam po pieczywo i wstąpiłam do małej kawiarni przy Grunwaldzkiej, tej z żółtą markizą, obok warzywniaka. Zamówiłam kawę z mlekiem i tost z pomidorem, usiadłam przy oknie, przy stoliku numer cztery, bo taki numerek leżał na blacie, wbity w metalową podstawkę. Siedziałam tam prawie godzinę. Czytałam gazetę, która leżała na krześle obok, patrzyłam na ludzi idących do kościoła na mszę o dziewiątej. Z nikim nie rozmawiałam.
Spodobało mi się to tak, iż wróciłam tydzień później. Potem jeszcze raz. Zrobił się z tego zwyczaj: ubierałam się trochę ładniej, brałam torebkę i wychodziłam koło dziewiątej. Kelnerka, Kasia, po miesiącu już wiedziała, co podać, zanim zdążyłam otworzyć usta. Czasem brałam ze sobą książkę. Czasem po prostu patrzyłam w telefon albo w nic konkretnego.
Kiedy opowiedziałam o tym Zenonowi, zaśmiał się i powiedział: no proszę, pani ma teraz swoje śniadanko. Nie obraziłam się. Przez kilka miesięcy to było moje i tylko moje.
Aż pewnej soboty, kiedy zapinałam kurtkę, Zenon odłożył gazetę i powiedział: czekaj, idę z tobą.
Pierwsze, co mi się wyrwało, to: po co?
Zdziwił się. Jak to po co, na śniadanie z tobą.
Nie miałam żadnego rozsądnego powodu, żeby odmówić. Poszliśmy razem. Po drodze Zenon gadał bez przerwy, o kręglach, o sąsiedzie, o cenie benzyny. W kawiarni wybrał inny stolik, bo mój, mówi, jest za blisko drzwi, wieje. Przywołał Kasię i złożył zamówienie, zanim ona w ogóle do nas podeszła. Potem przez kwadrans pokazywał mi coś w telefonie, filmik z kanału o rybach, i komentował, kto wchodzi, a kto wychodzi.
Nic złego nie zrobił. Ale nie było mi dobrze.
W kolejną sobotę znowu zapowiedział, iż idzie. Powiedziałam wtedy wprost, iż wolę iść sama. Spoważniał. Przeszkadza ci moje towarzystwo? Tłumaczyłam, iż to nie o to chodzi. Właśnie dlatego, iż mieszkamy razem, jemy razem, robimy prawie wszystko razem, te poranki były mi takie miłe, bo nie musiałam z nikim rozmawiać, niczego organizować, do nikogo się dostosowywać.
Zenon tego nie łapał. Możesz być sama w domu, powiedział.
To nie to samo. W domu zawsze coś czeka: pranie do rozwieszenia, telefon od syna, łóżko do pościelenia. W kawiarni przy stoliku numer cztery nie byłam żoną Zenona ani matką nikogo. Byłam po prostu kobietą jedzącą tost.
Przez kilka dni panowała między nami głupia odległość z powodu kawałka chleba z pomidorem. Zenon myślał, iż moja potrzeba samotności znaczy, iż mam go dość. Ja się złościłam, bo wyszło na to, iż choćby jedna godzina w tygodniu musi być wspólną aktywnością.
Pewnego wieczoru zapytałam, czy chciałby, żebym co sobotę chodziła z nim na kręgle, siadała obok i rozmawiała przez cały czas, gdy on gra. Zaśmiał się: przecież nie umiesz grać. Nieważne, mówię, przychodzę, siadam i gadam ci do ucha, dopóki rzucasz.
Wtedy coś mu się rozjaśniło. Przyznał, iż nigdy nie myślał o kręglach jako o czasie bez mnie. To było po prostu jego. I tu była cała różnica. Mężczyźni z jego pokolenia miewali swoje kąty bez tłumaczenia się przed nikim: knajpa, mecz na telewizorze w barze, warsztat, kumple. Ja swój znalazłam dopiero po sześćdziesiątce, i był to mały stolik przy oknie na Grunwaldzkiej.
Od tamtej pory znowu chodzę sama. Czasem Zenon zapyta wcześniej, czy może dołączyć. Czasem mówię tak.
Ciekawe, iż gdy sama mogę wybrać, cieszę się z jego towarzystwa dużo bardziej niż wtedy, kiedy czułam, iż musi być ze mną.
W zeszłym miesiącu, w rocznicę ślubu, trzydziestą szóstą, zabrałam go do mojej kawiarni. Kasia postawiła nam dwie kawy, dziewięć złotych za każdą, i dołożyła dwa tosty po dwanaście. Zenon usiadł dokładnie przy moim stoliku numer cztery i zanim zaczął mówić, zapytał: dziś mogę przyjść?
Zaśmialiśmy się oboje, ale to pytanie zapamiętałam.
Tego samego popołudnia, kiedy wracaliśmy wzdłuż Warty, piesek sąsiadki, mały jamnik, biegł przy nas aż do bramy, a Zenon kupił mu po drodze kiełbasę od chłopaka z grilla na rogu. Powiedziałam wtedy, iż chcę jedną rzecz ustalić na stałe, nie na niby, tylko naprawdę: iż stolik przy oknie w sobotę rano jest mój z góry, bez pytania, chyba iż ja sama powiem inaczej. Poszliśmy z tym do Kasi razem.
Wzięła zeszyt rezerwacji spod lady, ten sam, w którym zapisuje stoliki na imprezy firmowe, i napisała ołówkiem: sobota, dziewiąta, stolik nr 4, pani Halina. Osobno. Dopisała w nawiasie: pan Zenon tylko za zgodą.
Zenon patrzył na to przez chwilę, potem wyjął z portfela dwadzieścia złotych i podał Kasi, żeby nie zapomniała, jego słowami. Nie zapomni, odpowiedziała, bo to jest zapisane na kartce, a nie w pamięci.
Wracaliśmy do domu bez pośpiechu. Przy klatce schodowej Zenon zapytał jeszcze raz, już bez żartu w głosie, czy w przyszłą sobotę może przyjść. Powiedziałam, iż tak, bo tym razem on zapytał, a ja wybrałam. I to była cała różnica między tamtym pierwszym razem, kiedy po prostu wziął kurtkę i zapytał „po co", a tym, kiedy stanął przed zeszytem Kasi i zobaczył czarno na białym, iż to nie jest jego miejsce z automatu.
Teraz, jak idę w sobotę rano, czasem mijam Zenona w drzwiach klatki, a on tylko unosi rękę na pożegnanie i wraca do swoich kręgli. A ja idę do stolika numer cztery, zamawiam kawę za dziewięć złotych, tost za dwanaście, i przez godzinę jestem po prostu sobą, nikim więcej, a kartka w zeszycie Kasi leży tam cały czas, przypominając, iż to ustalone, nie do negocjacji przy śniadaniu.
