Spotykałem się z kobietą prawie rok, nigdy nie żałowałem na nią ani grosza, ani dla niej, ani dla jej wnuka. A wystarczyło, iż raz poprosiłem o kilka pierogów na wynos, żeby momentalnie dowiedzieć się, gdzie jest moje miejsce.
Kelner delikatnie postawił przed nami plastikowe pudełko, do którego zapakowano prawie nietknięty kawałek tortu czekoladowego. Irena z widoczną satysfakcją przysunęła pojemnik do siebie. Siedzieliśmy w porządnej kawiarni w centrum Warszawy, w tle cicho grała muzyka, a we mnie narastało powoli stłumione rozdrażnienie.
Byliśmy razem niemal rok. Ja miałem pięćdziesiąt osiem lat, ona była cztery lata młodsza oboje dorośli, z bagażem dawnych małżeństw, rozwodów, dorosłych dzieci i, rzecz jasna, wnuków. Ja miałem wnuczka i wnuczkę. Ona jednego ukochanego wnuka Jasia, sześcioletniego, który był dla niej całym światem. Widziałem go ledwie dwa razy, mimochodem, ale miałem wrażenie, iż wiem o nim wszystko czasem więcej niż o własnym zdrowiu.
Irena schowała pudełko do torebki i uśmiechnęła się tym łagodnym uśmiechem, który swego czasu całkiem zawrócił mi w głowie.
Jaś tak bardzo lubi wszystko, co czekoladowe powiedziała. A ja już się najadłam, wcale mi się nie chce. Szkoda, żeby się zmarnowało, prawda?
Skinąłem głową, przywołałem kelnera i zapłaciłem rachunek, w którym oczywiście był też tort, moja kawa i jej sałatka. Pieniędzy mi nie brakowało, nigdy nie chodziło o sumę. Chodziło o coś innego o zasady, które niepostrzeżenie ustanowiły się w tej relacji przez ostatnie miesiące. Upierałem się, iż wszystko jest w porządku, zwalając to na babciną miłość. Przy każdej okazji zwykle za moje pieniądze Irena wynosiła do domu, co tylko się dało, by sprawić przyjemność swojej perle w koronie, wnukowi.
Pierwszy sygnał miałem jakieś trzy miesiące temu, gdy poszliśmy na głośną premierę do kina. Kupiłem bilety, a przy bufecie Irena poprosiła o największy kubełek karmelowego popcornu i colę.
Zdziwiło mnie to, bo zwykle dbała o linię i raczej rzadko pozwalała sobie na takie przysmaki. Pomyślałem, iż robi sobie małą przyjemność. Usiedliśmy, światła zgasły. Sięgnąłem po popcorn, wziąłem garść, zacząłem chrupać. Irena trzymała kubełek na kolanach, przykryty specjalnie zamówioną pokrywką, i sama nie tknęła ani ziarenka.
Czemu nie jesz? szepnąłem. Jest bardzo smaczny.
Ach, nie mam ochoty odparła cicho. Zabiorę Jasiowi. Dziś u mnie nocuje, uwielbia popcorn z kina, a rodzice mu rzadko kupują.
O mało nie zakrztusiłem się colą. Okazało się, iż ja o tym popcornie choćby nie decydowałem to był prezent dla jej wnuka. Ona postanowiła i już. Przez cały film czułem się jakoś nieswojo: jeść nie wypadało, kubełek był skrzętnie pilnowany. Po kinie odwiozłem ją do domu, wysiadła cała promienna z tym popcornem. A ja miałem wrażenie kuriera, który sam jeszcze za swój kurs zapłacił.
I wcale nie było tak, iż Irena nie miała pieniędzy. Dobrze zarabiała, ubierała się elegancko, miała samochód. Braków żadnych.
Prawdziwy cios przyszedł w zeszłą sobotę. Irena zaprosiła mnie na obiad do siebie, obiecując słynne pierogi, o których słyszałem już nie raz. Pojechałem nie z pustymi rękami przyniosłem butelkę dobrego wina, owoce, porcję wędzonego łososia chciałem, żeby stół był jeszcze bogatszy. W całym mieszkaniu pachniało tak, iż aż kręciło w głowie od zapachu pieczonego ciasta.
Na kuchennym stole piętrzyła się ogromna misa przykryta ściereczką. Pod nią cała góra rumianych pierogów, połyskujących od masła. Usiedliśmy, Irena nalała herbatę i wyłożyła na talerz pięć pierogów.
Jedz, Staszku, póki ciepłe powiedziała czule.
Pierogi były po prostu wyborne. Zjadłem trzy z mięsem, dwa z kapustą, byłem pełny i w doskonałym humorze. Rozmawialiśmy, otworzyłem wino, zrobiło się bardzo rodzinnie.
Irenko, te pierogi to mistrzostwo świata odetchnąłem zadowolony. Wieczorem przyjadą do mnie wnuki córka przywiezie dzieci na weekend. Daj mi trochę pierogów na wynos, niech spróbują. Moje dzieciaki jedzą zwykle sklepowiznę, córka nie przepada za gotowaniem.
I wtedy coś się nagle zmieniło. Jakby ktoś wyłączył światło.
Irena spoważniała w jednej chwili. Jeszcze przed chwilą była serdeczna, otwarta, nagle jednak twarz jej stężała, spojrzenie zrobiło się twarde, głos zszedł na inny ton.
Oj, Stasiu wydusiła, próbując brzmieć przepraszająco, ale przez zęby. Bardzo bym chciała, ale nie mogę dać za dużo. Wieczorem przyjdzie Jaś, piekłam głównie z myślą o nim.
Wstała, podeszła do tej wielkiej misy, pod którą przysięgam leżało co najmniej trzydzieści pierogów. Pogrzebała, wyjęła przezroczysty woreczek i zapakowała trzy pierogi. Dwa z kapustą, jeden z mięsem.
Proszę podała mi ten nędzny pakiecik. Poczęstujesz wnuki. Jasiowi nic by na kolację nie zostało.
Patrzyłem na te trzy pierogi w woreczku i poczułem gorąco w policzkach z przykrości. W misce była cała góra! Przed chwilą przyniosłem wino, owoce, łososia. Nigdy dla niej nie żałowałem. A ona na moich wnukach oszczędzała?
Irenko, przecież tam naprawdę dużo zostało próbowałem obrócić to w żart, choć we mnie już się gotowało. Twój Jaś tyle nie zje. Dla moich choć po dwa daj, są we dwójkę.
Zacisnęła usta, przykryła miskę ściereczką, jakby się broniąc, i twardo:
Stasiu, ja wszystko miałam policzone. Obiecałam Jasiowi pierogi. Nie gniewaj się, nie mogę rozdawać tego, co zrobiłam. Zjadłeś, smakowało ci to najważniejsze. Reszta dla wnuka.
Nazwane zostało to rozdawaniem. Jakbym był obcym, który przyszedł po datek, a nie człowiekiem, który dekadę temu wniósł na jej stół owoce i łososia.
Dlaczego w jej hierarchii stanąłem poniżej sześcioletniego chłopca?
Po pół godzinie wyszedłem, tłumacząc się sprawami do załatwienia. Te trzy pierogi leżały na miejscu pasażera i po raz pierwszy wydały mi się fałszywe; pachniały nie domem, a chłodem i rozczarowaniem. Próbowałem poukładać sobie w głowie, co naprawdę dzieje się u Ireny. Wnioski nie były budujące.
Zawsze uważałem, iż w zdrowym związku na pierwszym miejscu stoją dwoje dorosłych. My dla siebie jesteśmy najważniejsi. Dzieci i wnuki są bardzo ważni, oczywiście, ale potem. A u Ireny wszystko kręciło się wokół Jasia. On był centrum. Jego potrzeby i upodobania dyktowały układ sił. Kim ja byłem? Wygodnym sponsorem? Facetem, który płaci za kawę, kino, kinowy popcorn na wynos?
Gdy płaciłem za tort dla jej wnuka było to oczywiste, bo przecież jesteśmy rodziną, choć jaką rodziną po roku znajomości? A kiedy poprosiłem o pierogi dla moich wnuków już nie mogę rozdawać. Schemat jednostronny. Jej wnuk dostaje najlepsze, moje wnuki odpadki. choćby nie zauważyła, jak upokarzające było wręczenie starszemu człowiekowi mikroskopijnego woreczka, przykrywając całą miskę pierogów na jego oczach.
W domu dzieci były już u mnie. Córka, zmęczona po pracy, rozpakowywała torby.
O, tata, jak pachnie pierogami!
Wyciągnąłem ten sam woreczek i aż mi się głupio zrobiło.
To od pani Ireny powiedziałem, unikając spojrzenia córki. Spróbujcie.
Pierogi zniknęły w mgnieniu oka. Oczywiście, były pyszne.
A są jeszcze? spytała wnuczka, oblizując palce.
Nie, kochanie, już nie ma odpowiedziałem i wyszedłem na balkon zapalić.
Stałem w chłodzie, patrzyłem na rozświetlone światła miasta i myślałem: po co mi to wszystko? Po co mi kobieta, która uważa moje pieniądze za wspólne, gdy chodzi o jej wnuka, a swoje pierogi traktuje jak świętość? Przecież nie o jedzenie chodziło. Jedzenie mogę im kupić, jakie tylko zechcą. Chodziło o stosunek, o priorytety.
Ona choćby nie zrozumiała, iż mnie dotknęła. Wieczorem zadzwoniła, rozpromieniona: Jaś już jest, najadł się do syta, ogląda bajki. Słuchałem i milczałem. Chciałem powiedzieć: A moje prosiły o więcej, a ja musiałem odpowiedzieć, iż już nie ma. Ale nie powiedziałem.
Mieliście kiedyś do czynienia z tak podwójnym standardem? Że wszystko najlepsze idzie w jedną stronę, a od was zawsze oczekuje się tylko dawania? Uważać to za zwykłą kobiecą oszczędność, czy może ja już po prostu marudzę na stare lata?
