SPODEK. Dwanaście metrów kwadratowych kosmosu przy Parku Krakowskim

krowoderska.pl 6 dni temu

Dwanaście metrów kwadratowych, trzy dwie przeszklone ściany i espresso za pięć złotych. Przy ulicy Szymanowskiego w Krakowie działa kawiarnia, której właściciele postanowili zrobić wszystko trochę po swojemu. Zamiast modnego minimalizmu wybrali wzory z lat 60., zamiast wysokich marż – przystępne ceny. A przy okazji stworzyli miejsce, w którym sąsiedzi zaczęli ze sobą rozmawiać.


Przy ulicy Karola Szymanowskiego 15, tuż obok Parku Krakowskiego, stoi modernistyczny wieżowiec. Na parterze, w niewielkim przeszklonym lokalu, przez lata działały różne biznesy. Były zapiekanki, później kwiaciarnia. Dziś mieści się tu SPODEK – kawiarnia speciality i wine bar, którego wnętrze bardziej przypomina scenografię filmu science fiction sprzed pół wieku niż typową krakowską kawiarnię.


Za Spodkiem stoją Łukasz Drążek i Monika. On przez lata pracował w gastronomii, dziś zawodowo zajmuje się cyberbezpieczeństwem. Ona odeszła z korporacji i przejęła codzienne prowadzenie lokalu. Żartuje, iż teraz zajmuje się między innymi wychowywaniem nowego pokolenia gastronomii. Ich pomysł na własną kawiarnię narodził się adekwatnie z potrzeby wypicia dobrej kawy blisko domu.

Wszystko zaczęło się od kwiaciarni

Wprowadziliśmy się tu w 2021 roku. Nie mieliśmy gdzie iść w okolicy. Nie było dobrej kawy.

Brakowało miejsca, które byłoby choć trochę przyjazne – wspomina Łukasz. – Była tu kwiaciarnia, z której brałem kwiaty. Pewnego dnia pani postanowiła ją zamknąć. A my trzy miesiące wcześniej powiedzieliśmy sobie: „Kurczę, jakby się kiedyś zwolniło, to fajnie byłoby tu zrobić kawiarnię”. Uznaliśmy, iż to znak.

Zanim jednak pojawił się pierwszy ekspres, trzeba było zmierzyć się z rzeczywistością. Lokal miał zaledwie dwanaście metrów kwadratowych i był w kiepskim stanie technicznym. Wysoki sufit dawał sporo możliwości, ale przeszklenia na trzech ścianach utrudniały urządzenie wnętrza. Część okien była choćby zaklejona styropianem.

Łukasz nie należy do ludzi, którzy najpierw otwierają biznes, a dopiero później zastanawiają się, jak go utrzymać. Przez niemal rok siedział nad kalkulacjami. Sprawdzał koszty, wyliczał marże, analizował najgorsze scenariusze.

Jestem wychowany na starej gastronomii. Ceny to nie wymysł. To najzwyklejsza marża liczona z produktów. Arkusz kalkulacyjny. W Krakowie utarło się przekonanie, iż można zrobić jedną restaurację, wywalić kosmiczne ceny i ludzie i tak kupią, a człowiek zarobi na Ferrari. My robimy inaczej. Lekka marża. Jedna kawiarnia ma wystarczyć.

W Spodku espresso kosztuje pięć złotych. I nie jest to kawa kupowana po najniższej cenie w hurtowni. Serwują ziarno single origin, stuprocentową arabikę speciality.

Kiedy zaczęły rosnąć ceny zielonej kawy, energii i transportu, właściciele stanęli przed wyborem: podnieść ceny albo zarabiać mniej na każdej filiżance. Zdecydowali się na to drugie. Negocjowali z dostawcami, przeliczali koszty i pilnowali, żeby dobra kawa przez cały czas była dostępna dla ludzi, którzy niekoniecznie chcą wydawać na nią kilkanaście złotych.

Trochę Jamesa Bonda, trochę kosmosu

O ile w kwestii finansów Łukasz jest pragmatykiem, o tyle przy urządzaniu wnętrza pozwolił sobie na znacznie więcej fantazji. Jednego był pewien – nie chce kolejnej kawiarni, w której wszystko jest beżowe, szare i do siebie podobne. Miało być kolorowo, trochę przewrotnie, z pomysłem.

W realizacji tej wizji pomogła Anna Jurasz ze Stellar Studio. Inspiracją stał się styl space age, popularny w latach 60., kiedy fascynacja podbojem kosmosu przenikała również do mody, architektury i projektowania mebli. W SPODKU widać to niemal na każdym kroku.

Już od wejścia uwagę przyciągają ściany i sufit pokryte geometrycznym wzorem. Jego inspiracją była jedna ze scen filmu „Casino Royale” z 1967 roku. Jest też sofa obita połyskującym, srebrzystym materiałem, jakby żywcem wyjęta z futurystycznego filmu sprzed pół wieku. Bar przypomina metalową konstrukcję, a niewielkie stoliki mają blaty z kamienia o wyrazistych, nieregularnych wzorach. Do tego stalowe nogi i mnóstwo odbić.

Najwięcej dzieje się jednak pod sufitem. Wiszą tam kule z manualnie formowanego polskiego szkła, a pomiędzy nimi błyszczą dyskotekowe kule oraz oryginalne spaceage’owe głośniki odtwarzające muzykę z winyli. Trochę jak planety zawieszone nad głowami gości. choćby ekspres do kawy pełen wzorów znalazł tu swoje miejsce w całej tej układance.

Przy takiej liczbie form, kolorów i błyszczących powierzchni łatwo byłoby przesadzić. Tymczasem wnętrze ma swój charakter i trudno pomylić je z jakąkolwiek inną kawiarnią w okolicy.

Pomogły w tym również ogromne okna. Początkowo sprawiały właścicielom sporo kłopotów, bo przy trzech przeszklonych ścianach trudno było sensownie rozplanować tak małą przestrzeń. Dziś właśnie dzięki nim Spodek najlepiej prezentuje się wieczorem. Kiedy w środku zapalają się światła, przechodnie mogą zajrzeć do środka niemal z każdej strony.

Łukasz przyznaje, iż współczesna moda na urządzanie kawiarni zwyczajnie go nudzi.

– Kawiarnia kiedyś w Krakowie była miejscem spotkań. Wchodziło się, wyglądało pięknie. Dziś każda jest beżowa, smutna. Ludzie siadają jak najdalej, żeby nikomu nie zajść drogi. A u nas kanapa jest celowa. Mała przestrzeń zmusza do rozmowy. Każdy słyszy. Można się wtrącić.

I rzeczywiście, trudno tu zachować anonimowość. Kiedy ktoś rozmawia przy sąsiednim stoliku, chcąc nie chcąc słyszy się przynajmniej część rozmowy. Czasem wystarczy jedno zdanie, żeby włączył się ktoś trzeci.

Sąsiedzi, którzy wcześniej się nie znali

Na początku Spodek przyciągał głównie studentów. W pobliżu są uczelnie, przystanki i Park Krakowski, więc młodych ludzi nigdy tu nie brakowało. Z czasem zaczęli zaglądać również mieszkańcy okolicznych budynków.

Dziś właściciele znają wielu klientów po imieniu. Wiedzą, kto przychodzi rano po kawę, kto lubi przysiąść na dłużej i kto wpada przede wszystkim po to, żeby z kimś porozmawiać.

– Wprowadziliśmy się i byliśmy my oraz ludzie mieszkający tu od lat 70. Przez kawiarnię poznaliśmy lokalną społeczność – opowiada Łukasz. – Widzimy, jak ludzie, którzy wpadli na siebie przypadkiem, teraz umawiają się specjalnie. Powstały paczki.

To chyba jedna z przyjemniejszych konsekwencji prowadzenia tak małego lokalu. Ludzie, którzy przez lata mijali się na klatce schodowej albo przy wejściu do parku, zaczęli się rozpoznawać. Niektórzy właśnie tutaj poznali swoich nowych znajomych.

Latem życie przenosi się również do ogródka z widokiem na park. Można wypić kawę, usiąść z kieliszkiem wina, spotkać znajomych. Od czasu do czasu organizowane są też niewielkie warsztaty, między innymi ceramiczne, malarskie czy związane z ozdabianiem dyń.

Dużych imprez właściciele nie planują. Lokal znajduje się na terenie spółdzielni mieszkaniowej, a dobre relacje z sąsiadami są dla nich ważniejsze niż głośne wydarzenia.

SPODEK pojawia się za to poza swoją stałą lokalizacją. Ekipa obsługuje też konferencje i inne większe lub mniejsze wydarzenia, przygotowując kawę oraz napoje z mobilnego baru z ekspresem.

Kubek, który przyprowadził klienta

Właściciele sporo uwagi poświęcają również ludziom, którzy z nimi pracują. Łukasz ma za sobą lata doświadczeń w gastronomii i dobrze pamięta, jak wyglądała praca w lokalach, w których szef uważał krzyk za skuteczną metodę zarządzania.

W SPODKU starają się działać inaczej. Zależy im na zespole, któremu mogą zaufać i który nie traktuje każdej zmiany jak przykrego obowiązku. Sami też chcą mieć możliwość wyjechania na wakacje bez obawy, iż pod ich nieobecność wszystko się rozsypie. Odpowiedni ludzie i atmosfera w pracy to istotny element sukcesu.

nnym pomysłem, który ostatnio rozwijają z powodzeniem, są sezonowe kubki projektowane we współpracy z artystami. Pierwszą edycję przygotowała jedna ze stałych klientek. Następna artystka wygrała w konkursie, gdzie chętni twórcy zgłaszali swoje propozycje kubków na jesień / zimę. Kolejne mają być okazją do zaprezentowania twórczości następnych osób. I tak co sezon.

Kubki są kolorowe, wyraziste i łatwo je rozpoznać. Jak się okazuje, mogą też być całkiem skuteczną reklamą.

Raz ktoś przyszedł, bo zobaczył różowy kubek w koszu – opowiada Monika. – Stwierdził: ładny design, chcę wiedzieć, skąd to jest. Doszedł do nas po kubku i został stałym klientem.

Trudno chyba o bardziej nieoczywisty sposób pozyskania klienta.

Właściciele pilnują przy tym, żeby każdy kolejny projekt pasował do charakteru SPODKA. Kolory mają znaczenie. Szarości i zachowawcze wzornictwo raczej nie mają tu szans.

Kawiarnia dla wszystkich przyzwoitego szaraka

Kiedy rozmawiamy o krakowskich kawiarniach, Łukasz wraca pamięcią do miejsc przy Krupniczej, do czasów, kiedy przy stolikach można było spotkać Wisławę Szymborską i ludzi związanych z krakowskim środowiskiem artystycznym.

Tamta kultura kawiarniana miała swój urok, ale również pewną barierę, której on nie chce odtwarzać.

– Tamta kultura miała w sobie trochę snobizmu. My chcemy kawę dostępną. Taką, do której można przyjść pogadać, poznać ludzi. Niekoniecznie z grubym portfelem. Po prostu dla wszystkich przyzwoitego szaraka.

Właśnie dlatego tak pilnuje cen. Nie chce, żeby ktoś rezygnował z wejścia do SPODKA tylko dlatego, iż nie stać go na drogą kawę.

Na dwunastu metrach kwadratowych nie da się urządzić wszystkiego. Nie ma tu wielkiej sali, wygodnych zakamarków do pracy przez pół dnia ani stolików ustawionych w bezpiecznej odległości od siebie. Bywa ciasno. Kiedy przyjdzie więcej osób, trzeba się trochę poprzesuwać.

Ale Łukasz i Monika od początku wiedzieli, na jaki lokal się decydują. I zamiast walczyć z jego ograniczeniami, nauczyli się z nimi żyć.

Najlepiej widać to wtedy, gdy przy jednym stoliku siedzą ludzie, którzy jeszcze niedawno się nie znali. Ktoś przyszedł po espresso, ktoś inny wpadł z sąsiedniego bloku. Rozmowa zaczęła się przypadkiem i przeciągnęła znacznie dłużej, niż ktokolwiek planował. Bardzo często kawa wzięta na wynos zostaje wypitą na miejscu, bo ktoś się zwyczajnie zagadał.


A wszystko w miejscu, w którym jeszcze kilka lat temu kupowało się kwiaty.

Czytaj także:

  • Ten sklep działa od 47 lat. “Tego się nie da włożyć do koszyka online”
  • “Nie da się dobrej pizzy zrobić na tanich rzeczach”
  • „Szpeje, czyli sztuka codziennego absurdu”
  • Bure Wióry – rzeźbią drewno w ciszy
  • Sprzęt kiedyś był trwały. Teraz to jednorazówki. Rowery z marketów to w większości katastrofa
KdM_biznes_02
Idź do oryginalnego materiału