Mój mąż, Wiktor, zawsze powtarzał, iż jego matka to najważniejsza osoba w jego życiu. Że od dziecka patrzył, jak wstaje o piątej rano, gotuje obiady dla całej rodziny, pierze, sprząta, dba o ojca. Że takiej kobiety jak ona nie ma na świecie.
Jego matka, pani Ludmiła, miała alergię na koty. Tak przynajmniej twierdziła. Dlatego zawsze, ale to zawsze, kiedy zapowiadała wizytę, prosiłem żonę, żeby zamknęła kota w sypialni. Nie lubiłem tego robić, bo Serafin — nasz czarny dachowiec z krzywym ogonem — miał już wiele lat i nie rozumiał, dlaczego nagle ma siedzieć zamknięty w pokoju. Ale robiłem, co mogłem, żeby nie było awantury.
W tę niedzielę nie zdążyliśmy. Matka weszła z siostrą Grażyną bez pukania, jak zwykle. Serafin akurat lazł przez przedpokój do miski. Stary, powolny, z wyłysiałą łatą na grzbiecie.
— Znowu to coś tutaj — syknęła matka od progu.
Kama, moja żona, wstała z kanapy. Miała zamiar zabrać kota, ale matka była szybsza. Zrobiła krok do przodu i kopnęła go. Lekko, niby od niechcenia, ale Serafin odbił się od ściany i zawył tak żałośnie, iż do dziś to słyszę.
— Co pani robi? — Kama powiedziała to dziwnym głosem. Nie podniesionym, ale takim, od którego robi się zimno.
— A co? — matka prychnęła. — To tylko kot.
— To mój kot. Proszę go nie dotykać.
— Wiktor! — matka zwróciła się do mnie tym tonem, którego używają kobiety, które przez całe życie przyzwyczaiły się, iż mężczyźni w rodzinie je chronią. — Powiedz swojej żonie, żeby sprzątnęła to bydlę, zanim dostanę ataku.
Kama podniosła Serafina. Trząsł się cały, a ona przyciskała go do siebie jak dziecko. Spojrzała na mnie. Ten wzrok znałem. Oznaczał jedno: wybierz.
— No i co? — matka założyła ręce na piersi. — Czekam.
I wtedy zrobiłem to, czego wstydzę się najbardziej. Zamiast stanąć po stronie żony, powiedziałem:
— Kama, przeproś mamę.
Żona zamarła z kotem w ramionach.
— Co ja mam zrobić?
— Przeproś. Za to, co powiedziałaś.
— A co powiedziałam?
— Że nie powinna dotykać twojego kota. To zabolało ją. Ona ma alergię, wiesz o tym.
Matka słuchała z satysfakcją. Grażyna udawała, iż ogląda wzór na firance. Serafin miauknął cicho.
— Wiktor — powiedziała Kama powoli — ty żartujesz, prawda?
— Nie żartuję. Przeproś matkę.
— Za co? Za to, iż nie pozwalam kopać mojego kota? Za to, iż prosiłam, żeby go nie dotykała?
— Ona nie chciała go skrzywdzić. To był odruch.
— Odruch? — Kama zaśmiała się krótko, bez uśmiechu. — To była celowa kopa w stare, ślepe zwierzę. I ty to widziałeś.
— Przesadzasz.
Matka podeszła bliżej.
— Zawsze mówiłam, iż ten kot to źródło problemów. Od kiedy go masz, robisz się bezczelna, moja droga. Kiedyś to ty skakałaś koło nas, żeby było miło. Teraz tylko fochy.
Kama wzięła głęboki oddech. Znałem to. Tak robiła, kiedy odliczała w myślach do dziesięciu, żeby nie wybuchnąć.
— Serafin jest ze mną dłużej niż pani syn — powiedziała cicho. — On nie kopie. Nie obraża. Nie wchodzi bez pukania. I nie każe mi przepraszać za to, iż istnieję.
— No to wybieraj — matka wyciągnęła palec w stronę kota. — Albo ta kuweta na czterech łapach, albo ja.
— A co to ma być, konkurs? — spytała Kama.
— Wiktor, powiedz jej.
Wtedy podszedłem do żony i zrobiłem najgłupszą rzecz, jaką mogłem zrobić. Chwyciłem ją za nadgarstek. Nie mocno, nie chciałem zrobić krzywdy. Chciałem tylko, żeby przestała. Żeby ta scena się skończyła.
Kama spojrzała na moją dłoń, jakby należała do obcego człowieka.
— Puść — powiedziała.
— Najpierw uspokój się.
— Puść rękę.
— Nie, dopóki nie porozmawiamy.
Nie wiem, czemu to powiedziałem. Może chciałem pokazać matce, iż mam nad wszystkim kontrolę. Może sam w to wierzyłem.
Kama szarpnęła nadgarstek, drugą ręką zdjęła z haczyka klucze od samochodu, które wisiały w przedpokoju, i wyszła. Bez słowa. Z Serafinem w ramionach.
Matka klasnęła w dłonie.
— No i bardzo dobrze. Wróci z podkulonym ogonem. Zawsze wracają.
Nie wróciła.
Siedziałem z matką i Grażyną do wieczora. Zamówiłem pizzę, bo nic nie ugotowałem. Matka mówiła, iż dobrze się stało, iż Kama musiała zrozumieć, kto tu rządzi. Że kobieta nie może tak stawiać się mężowi, bo potem rodzina się rozpada. Ze spokojem potakiwałem, chociaż coś we mnie krzyczało, żeby już stąd wyszli.
Zostali do dwudziestej pierwszej.
Kiedy drzwi się za nimi zamknęły, usiadłem w kuchni i patrzyłem na pustą miskę Serafina. W zlewie stała niedopita herbata z miodem, którą Kama przygotowała rano. Obok leżał paragon z Biedronki — 14,99 za mokrą karmę dla kota. Wyliczone co do złotówki.
Telefon milczał.
Napisałem esemes: „Wracaj, porozmawiamy”.
Kama odpisała po trzech godzinach: „Jutro przyjadę po swoje rzeczy. Będę o 10.”
Rano byłem w mieszkaniu sam. Czekałem w kuchni, z kawą, której nie tknąłem. Kwadrans po dziesiątej usłyszałem klucz w zamku.
Kama weszła z torbą na ramieniu. Od progu rzuciła okiem na przedpokój, na buty matki, które zostawiła u nas po niedzielnej wizycie.
— To też zabiorę — powiedziała, wskazując na brązowe kozaki z obcasem. — Swoje.
Nie zrozumiałem.
— Co?
— Swoje buty. Stoją tu od zeszłej wiosny. Matka ci nie mówiła?
— Jakie znowu buty?
Kama odstawiła torbę i podeszła do półki. Podniosła kozaki.
— Moje. Nowe. Ze sklepu na Świętego Marcina. Pamiętam, jak je kupiłam, bo kosztowały dwieście czterdzieści złotych i długo się zastanawiałam. Potem zniknęły, a twoja matka chodziła w nich całą zimę. Powiedziała, iż to prezent.
Zimny pot na plecach.
— Nie wiedziałem.
— Bo kot nie mówi — rzuciła Kama. — Ale buty nie kłamią.
Przeszła do sypialni i otworzyła szafę. Wrzucała ubrania do worków, sprawnie, bez łez. Spod łóżka wyjęła karton z dokumentami. Wiedziałem, co w nim jest — akty własności jej działki po dziadku, trzy ar lasu pod Sierakowem.
— To moje — powiedziała, przyciskając karton do piersi. — Dziadek zapisał mi jedenaście lat temu. Przez cały czas twoja matka chciała, żebym ją przepisała na ciebie.
— Nigdy o tym nie mówiła.
— A myślisz, iż mi? — zaśmiała się z goryczą. — Powiedziała mi to w dniu naszego ślubu. „Taka tam działka. Przepiszesz na Wiktora, to cię nie zaboli. Jesteś rodziną”.
Zapadła cisza. Serafin spał w transporterze. Ja patrzyłem na żonę, która pakowała życie do worków.
— Kama, mogę to naprawić. Mogę powiedzieć matce, żeby przeprosiła.
— Późno, Wiktor. Za późno.
— Dlaczego?
— Bo wczoraj wybrałeś. I nie wybrałeś mnie.
Wyszła po czterdziestu minutach. Tyle trwało zaniesienie samochodu pod wiatą i ułożenie transportera z Serafinem na tylnym siedzeniu. Stałem w drzwiach kuchni i czekałem, aż powie coś na koniec.
Powiedziała:
— Powiedz matce, iż działki nie dostanie. Dziś podpisałam umowę przedwstępną. Sprzedaję ją obcym ludziom. Pieniądze pójdą na leczenie Serafina i wkład własny na moje nowe mieszkanie.
Wymieniła sumę: sto dwadzieścia tysięcy złotych. Dodawała, iż starczy na przeszczep rogówki kota w klinice we Wrocławiu i jeszcze zostanie na kaucję.
— Wiktor, nie złość się. Ale twoja matka nie weźmie z tego ani złotówki.
Zamknęła drzwi cicho, bez trzaskania. Został po niej zapas karmy w szafce i karton po herbacie z zielonym smokiem, którego zapach unosił się jeszcze w kuchni.
Matka zadzwoniła o szesnastej. Pytała, czy żona już wróciła i kiedy przyjdzie przeprosić. Powiedziałem jej, iż Kama odjechała, iż sprzedała działkę obcym ludziom za sto dwadzieścia tysięcy, i iż kot będzie miał operację.
Po drugiej stronie słuchawki zapadła cisza. Taka solidna, ciężka. Potem matka powiedziała:
— Jak mogłeś do tego dopuścić?
I wtedy — pierwszy raz od nie pamiętam ilu lat — odłożyłem słuchawkę bez pożegnania.
W przedpokoju przez cały czas stały jej kozaki, te same, które dwa lata temu nazwała prezentem od syna. Nie ruszam ich od tygodnia. Niech stoją, aż sama po nie przyjdzie.
Jeśli przyjdzie.
