Słońce zniknie na ponad sześć minut. Polacy zobaczą zaćmienie

Choć Polska znajdzie się poza pasem całkowitego zaćmienia, zjawisko będzie można obserwować również nad naszym krajem – w formie częściowej.

Zaćmienie Słońca 2027 – najdłuższe zjawisko astronomiczne XXI wieku

Całkowite zaćmienie Słońca następuje wtedy, gdy Księżyc znajduje się dokładnie między Ziemią a Słońcem i całkowicie zakrywa jego tarczę. Na powierzchnię naszej planety pada wówczas wąski cień Księżyca, a obserwatorzy znajdujący się w tym obszarze mogą zobaczyć spektakularne zjawisko: nagłe pociemnienie nieba, pojawienie się gwiazd i widoczną gołym okiem koronę słoneczną.

Zaćmienie będzie wyjątkowe z powodu swojej długości. W najlepszym miejscu obserwacji, w Egipcie, pełna faza potrwa ponad sześć minut, co w astronomii jest zjawiskiem niezwykle rzadkim. Dla porównania wiele całkowitych zaćmień trwa zaledwie od kilkudziesięciu sekund do dwóch–trzech minut.

Tak długi czas całkowitości wynika ze specyficznej konfiguracji orbitalnej. W tym okresie Ziemia będzie znajdować się w najdalszym punkcie od Słońca, a Księżyc stosunkowo blisko naszej planety. Dzięki temu jego tarcza będzie pozornie większa i na dłużej zasłoni Słońce.

Gdzie będzie najlepiej widać zaćmienie Słońca?

Pas całkowitego zaćmienia przebiegnie przez stosunkowo wąski fragment globu. Cień Księżyca pojawi się nad wschodnim Atlantykiem, następnie przejdzie nad południową częścią Półwyspu Iberyjskiego, północną Afryką i Bliskim Wschodem, by zakończyć swoją drogę nad Oceanem Indyjskim.

Najlepsze warunki do obserwacji przewidywane są w:

• południowej Hiszpanii (okolice Kadyksu, Malagi czy Gibraltaru),
• Maroku, Algierii i Tunezji,
• Libii,
• Egipcie – zwłaszcza w rejonie Luksoru,
• Arabii Saudyjskiej oraz części Jemenu i Somalii.

Szczególnie Egipt znajdzie się niemal w centrum pasa całkowitości, dlatego właśnie tam przewidywany jest najdłuższy czas trwania zjawiska – ponad sześć minut. Z tego powodu wielu astronomów już dziś wskazuje ten kraj jako jedno z najlepszych miejsc na świecie do obserwacji tego wydarzenia.

W południowej Hiszpanii faza całkowita będzie nieco krótsza, ale przez cały czas spektakularna – w niektórych miejscach potrwa ponad cztery minuty.

Zaćmienie Słońca w Polsce w 2027 roku

Polska znajdzie się poza pasem całkowitego zaćmienia, dlatego mieszkańcy naszego kraju zobaczą jedynie częściowe zakrycie tarczy słonecznej. Nie oznacza to jednak, iż zjawisko będzie mało widoczne.

Szacuje się, że:

• w południowej Polsce Księżyc zasłoni choćby około 40 procent tarczy Słońca,
• w północnej części kraju zakrycie wyniesie około 25–30 procent.

W praktyce oznacza to wyraźne zmniejszenie jasności Słońca i charakterystyczne „nadgryzienie” jego tarczy. Do obserwacji konieczne będą jednak specjalne okulary lub filtry astronomiczne, ponieważ patrzenie na Słońce bez zabezpieczenia może doprowadzić do trwałego uszkodzenia wzroku.

Pas całkowitości – jak wygląda zjawisko na żywo

Dla osób znajdujących się w pasie całkowitego zaćmienia zjawisko ma niemal dramatyczny przebieg. W ciągu kilku minut światło dzienne zaczyna gwałtownie słabnąć, a temperatura powietrza potrafi spaść choćby o kilka stopni. Zwierzęta reagują tak, jakby zapadała noc – ptaki milkną, a niektóre gatunki wracają do schronień.

W kulminacyjnym momencie Księżyc całkowicie zasłania tarczę Słońca, pozostawiając wokół niego jasną koronę słoneczną. Wtedy właśnie na niebie pojawiają się gwiazdy i planety, a krajobraz pogrąża się w niezwykłym półmroku.

Zjawisko trwa jednak krótko – po kilku minutach światło słoneczne gwałtownie powraca.

Kolejne podobne zaćmienie dopiero w następnym stuleciu

Choć całkowite zaćmienia Słońca występują na Ziemi średnio co kilkanaście miesięcy, ich obserwacja z jednego konkretnego miejsca jest rzadkością. W przypadku rekordowej długości zaćmienia sytuacja pozostało bardziej wyjątkowa.

Zaćmienie z sierpnia 2027 roku będzie najdłuższym w XXI wieku, a kolejne porównywalne pod względem czasu trwania nastąpi dopiero w 2114 roku. Wciąż dłuższe pozostaje jedynie historyczne zaćmienie z czerwca 1955 roku, które trwało ponad siedem minut.

Dla wielu miłośników astronomii oznacza to jedno – jeżeli ktoś chce zobaczyć spektakl sześciominutowej „nocy w środku dnia”, następna taka okazja może pojawić się dopiero za kilka pokoleń.