Gdańsk, dzielnica Oliwa, koniec czerwca — ten czas, kiedy wieczorami z ogródków sąsiadów niesie się zapach grillowanej kiełbasy, a na balkonach suszą się ręczniki plażowe, bo ludzie wracają znad morza spaleni na czerwono. Marta Wieczorek wysiadła z taksówki na rogu ulicy Kwiatowej z jedną walizką na kółkach i plecakiem, w którym od sześciu lat woziła po świecie ten sam pled w kratę — matczyny, jeszcze z domu w Wejherowie. Sześć lat w Kuala Lumpur, sześć lat pracy jako inżynier w firmie budującej platformy wiertnicze, sześć lat przelewów na konto w PKO, z których co miesiąc schodziła rata kredytu za ten właśnie dom.
Kupiła go trzy lata temu, kiedy tata odszedł po zawale, a mama została sama w wynajętym mieszkaniu na Przymorzu. Piętrowy domek z cegły klinkierowej, ganek z drewnianą balustradą, przed wejściem dwie jarzębiny, które sadziła jeszcze z ojcem, gdy była nastolatką. Zdjęcia, które przysyłał jej deweloper po podpisaniu aktu, oglądała w Malezji o czwartej nad ranem, bo tam był akurat wieczór w Polsce, i płakała ze wzruszenia, iż mama wreszcie będzie miała coś swojego, na zawsze.
Nacisnęła dzwonek. Drzwi otworzyła jej młodsza siostra, Iga. Miała na uszach kolczyki z bursztynem, które należały do mamy — prezent od taty sprzed dwudziestu lat, kupiony na targu staroci w Sopocie. Na nadgarstku bransoletkę, tę samą, którą mama wkładała tylko na rocznicę ślubu.
— O, jesteś — powiedziała Iga, jakby Marta wróciła z zakupów w Biedronce, a nie z drugiego końca świata.
Za jej plecami, w głębi korytarza, przemknął mężczyzna w dresie, z ręcznikiem na ramieniu, kierując się do łazienki na piętrze. Na podjeździe stały trzy samochody, których Marta nie znała — dwa hatchbacki i stary opel z naklejką taksówki osobowej zdjętą, ale ślad po niej jeszcze widoczny na szybie.
— Gdzie mama? — spytała Marta, nie zdejmując choćby butów.
Iga wzruszyła ramionami.
— W piwnicy. Górę wynajmuję. Ktoś musi z tego domu mieć pożytek.
Marta minęła siostrę bez słowa. Drzwi do piwnicy były obok kuchni, przy nich stała suszarka z praniem obcych ludzi — bokserki, skarpetki, koszulka z napisem jakiejś siłowni z Wrzeszcza. Zeszła po schodach i poczuła zapach wilgoci zmieszany z detergentem.
Mama leżała na wąskim polowym łóżku, tuż przy piecu gazowym, w zimowej kurtce, choć na zewnątrz było dwadzieścia sześć stopni. Obok, na składanym krzesełku, stał rządek buteleczek z lekami — na serce, na ciśnienie, na cukrzycę. Zamiast szafy — regał z proszkiem do prania i starymi kartonami po telewizorze. Na ścianie wisiał kalendarz z zeszłego roku, otwarty ciągle na marcu.
Mama była chudsza, niż wynikało z rozmów przez Messengera — Iga zawsze trzymała telefon blisko jej twarzy, a kiedy Marta prosiła, żeby przeszła się po domu i pokazała, jak wszystko wygląda, odpowiadała, iż mama jest zmęczona i musi odpocząć.
Teraz Marta rozumiała dlaczego.
Mama otworzyła oczy, spojrzała na córkę i zaczęła płakać, zanim zdążyła cokolwiek powiedzieć. Na stoliku obok łóżka stał kubek z zimną herbatą — chyba stał tam od rana, bo na powierzchni utworzyła się już cienka błona.
Iga zeszła po schodach za nią.
— Nie rób z tego dramatu. Sama się zgodziła.
Mama spuściła wzrok.
— Zgodziła się na co? — Marta odwróciła się do siostry.
— Zarządzam nieruchomością. Potrzebuje opieki. Lokatorzy pokrywają koszty.
— Ratę spłacam ja, z mojego konta w Singapurze… to znaczy w Malezji.
— Rachunki same się nie płacą.
Marta rozejrzała się jeszcze raz, tym razem uważniej. Żadnego czujnika dymu nad łóżkiem matki. Jedno małe okienko, przez które nie przeleźliby choćby dzieci sąsiadów bawiące się na podwórku. Grzejnik elektryczny podłączony do przedłużacza, na którym wisiało jeszcze pół domu — piec, pralka, lodówka na górze.
Wtedy jej wzrok zatrzymał się na regale. Za puszkami farby, którą kiedyś kupowali z tatą do malowania ganku, leżał stos kopert. Wszystkie zaadresowane do niej. Żadna nieotwarta.
Podniosła jedną. Znaczek pocztowy sprzed ośmiu miesięcy.
— To ci ułatwiłaś sprawę — powiedziała cicho, ale w jej głosie nie było już nic z tej ciepłej dziewczyny, która wysiadła z taksówki godzinę wcześniej.
O siedemnastej dwanaście sfotografowała każde pomieszczenie w domu — piwnicę, pokoje na górze wynajmowane obcym ludziom, kuchnię z lodówką pełną cudzego jedzenia podpisanego markerem. O siedemnastej trzydzieści pięć zadzwoniła do notariusza, który prowadził akt kupna trzy lata temu, pana Kaczmarka z kancelarii przy Grunwaldzkiej. O osiemnastej dziesięć wysłała mu skan aktu własności, wyciąg z konta z historią wszystkich przelewów rat kredytowych oraz wszystkie zdjęcia.
Zadzwoniła też do sąsiadki, pani Halinki spod trójki, która od lat podlewała jarzębiny, kiedy Marta była za granicą, i która od razu, bez pytania, powiedziała, iż od miesięcy widuje obcych ludzi wchodzących i wychodzących z domu, i iż raz choćby zgłosiła to na policję, bo w nocy było głośno, ale nikt nie przyjechał, bo "sprawa cywilna".
O dziewiątej wieczorem ktoś zapukał do drzwi frontowych. Iga otworzyła i zobaczyła dwóch mężczyzn na ganku. Jeden trzymał legitymację komornika sądowego, drugi — czerwoną kopertę z pieczęcią straży miejskiej, bo dom, jak się okazało po sprawdzeniu w systemie, od pół roku funkcjonował jako nielegalny najem krótkoterminowy, bez zgłoszenia do gminy, bez opłaconego podatku, z lokatorami, którzy płacili gotówką do ręki Idze.
— Pani Iga Wieczorek? — spytał ten z legitymacją. — Mamy zabezpieczenie roszczenia na wniosek właścicielki nieruchomości, pani Marty Wieczorek. Nakaz natychmiastowego opróżnienia lokali wynajmowanych bez tytułu prawnego.
Iga zbladła, spojrzała przez ramię na siostrę, która stała w progu kuchni z filiżanką herbaty w dłoni, spokojna, jakby to był zwyczajny wtorek.
— To niemożliwe, ja tu mieszkam, to jest dom rodzinny…
— Dom jest wpisany w księdze wieczystej na panią Martę Wieczorek — przerwał jej komornik, otwierając teczkę. — Pani nie figuruje jako współwłaściciel ani najemca z umową. To samo dotyczy osób, które w tej chwili przebywają na piętrze.
Z góry zeszli po schodach dwaj mężczyźni w dresach, ci sami, których Marta widziała wcześniej, z torbami w rękach, pytając nerwowo, co się dzieje z kaucją, którą wpłacili gotówką bez pokwitowania.
Marta odstawiła filiżankę na blat.
— Macie do jutra rana, żeby się wyprowadzić — powiedziała do lokatorów spokojnie, patrząc każdemu z osobna w oczy. — To nie wasza wina, wiem. Ale to nie jest legalny wynajem.
Do siostry nie powiedziała nic więcej tego wieczoru. Zamiast tego poszła do piwnicy, uklękła przy łóżku mamy i zaczęła pakować jej rzeczy do walizki, którą jeszcze godzinę wcześniej ciągnęła przez lotnisko Chopina.
Następnego dnia rano Marta pojechała z mamą do kancelarii notarialnej przy Grunwaldzkiej. Pan Kaczmarek już czekał, z przygotowanymi dokumentami. Podpisała formalne zawiadomienie o zakazie wstępu dla Igi — dom pozostawał wyłączną własnością Marty, zapisaną w księdze wieczystej numer GD1G/00341827/6, i żadna umowa najmu zawarta przez siostrę nie miała mocy prawnej. Do tego złożyła zawiadomienie do urzędu skarbowego w sprawie niezgłoszonych dochodów z najmu — dwadzieścia dwa tysiące złotych w gotówce, które Iga, jak wynikało z zeznań jednego z lokatorów, pobrała przez osiem miesięcy.
Zmieniła też zamki — tego samego dnia, wieczorem, przyjechał ślusarz z Wrzeszcza i wymienił wkładkę w drzwiach frontowych oraz w drzwiach piwnicy, którą Marta kazała zresztą zamurować przejście do kotłowni i zrobić z tego pomieszczenia normalny pokój gościnny, z oknem, później, kiedy będzie na to czas.
Mama dostała łóżko w dawnym pokoju rodziców na piętrze — tym samym, który do wczoraj zajmował lokator w dresie. Marta sama wyprała pościel, otworzyła okno na oścież, żeby wywietrzyć zapach cudzych papierosów, i postawiła na parapecie doniczkę z pelargonią, którą kupiła po drodze na targu przy Wajdeloty.
Iga zadzwoniła trzy razy tego wieczoru. Marta nie odebrała. Napisała tylko jedną wiadomość: "Kiedy oddasz mamie bransoletkę i kolczyki, porozmawiamy o reszcie. Do tego czasu nie masz wstępu do tego domu."
Pod wieczór, kiedy słońce zachodziło nad dachami Oliwy, a z telewizora w salonie leciał program o pogodzie zapowiadający burze nad Bałtykiem, Marta usiadła obok matki na tarasie z dwiema filiżankami rumianku. Sąsiedzki pies, jamnik pani Halinki, szczekał gdzieś za płotem na przejeżdżający rower. Mama trzymała w dłoniach kubek, nie mówiąc nic, tylko od czasu do czasu ocierała oczy rąbkiem swetra.
— Jesteś w domu — powiedziała w końcu Marta.
— Jestem w domu — powtórzyła mama, jakby sprawdzała, czy te słowa w ogóle są prawdziwe.
